<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="GA023n0021"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Zhongguo Fosi Shizhi Huikan, Electronic version, No. 21 武林<name role="" type="person">灵隐寺</name>志</title> <title xml:lang="zh-Hans">中国<persName>佛</persName>寺史志彙刊数位版, No. 21 武林<name role="" type="person">灵隐寺</name>志</title> <author>淸 孙治撰 徐增重编</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>DILA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>8卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">GA</idno>.<idno type="vol">23</idno>.<idno type="no">21</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-24 18:58:22 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Zhongguo Fosi Shizhi Huikan</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">中国<persName>佛</persName>寺史志彙刊</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">武林<name role="" type="person">灵隐寺</name>志</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Digital Archive of Chinese Buddhist Temple Gazetteers Project which is funded by Chung-Hwa Institute of Buddhist Studies and executed by Dharma Drum Institute of Liberal Arts</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">法鼓文理学院、中华<persName>佛</persName>学研究所之“中国<persName>佛</persName>教寺庙志数位典藏”专案提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【志彙】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04130"> <charName>CBETA CHARACTER CB04130</charName> <mapping cb:dec="987170" type="PUA">U+F1022</mapping> <mapping type="unicode">U+21647</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>缺</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[垂*夬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04249"> <charName>CBETA CHARACTER CB04249</charName> <mapping cb:dec="987289" type="PUA">U+F1099</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+384C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>帽</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[幌-光+月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04395"> <charName>CBETA CHARACTER CB04395</charName> <mapping cb:dec="987435" type="PUA">U+F112B</mapping> <mapping type="unicode">U+2124F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[土*已]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05278"> <charName>CBETA CHARACTER CB05278</charName> <mapping cb:dec="988318" type="PUA">U+F149E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7C34</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+虡]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05563"> <charName>CBETA CHARACTER CB05563</charName> <mapping cb:dec="988603" type="PUA">U+F15BB</mapping> <mapping type="unicode">U+284E6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[这-言+里]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05993"> <charName>CBETA CHARACTER CB05993</charName> <mapping cb:dec="989033" type="PUA">U+F1769</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+25725</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>祀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[示*冀]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06175"> <charName>CBETA CHARACTER CB06175</charName> <mapping cb:dec="989215" type="PUA">U+F181F</mapping> <mapping type="unicode">U+222EB</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[廖-(彰-章)+贝]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15334"> <charName>CBETA CHARACTER CB15334</charName> <mapping cb:dec="998374" type="PUA">U+F3BE6</mapping> <mapping type="unicode">U+20DE3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>嗤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[呺-ㄎ+虫]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15924"> <charName>CBETA CHARACTER CB15924</charName> <mapping cb:dec="998964" type="PUA">U+F3E34</mapping> <mapping type="unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+(友-又+乂)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB21761"> <charName>CBETA CHARACTER CB21761</charName> <mapping cb:dec="1004801" type="PUA">U+F5501</mapping> <mapping type="unicode">U+4D5D</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[乳-孚+黑]</value></charProp></char> <char xml:id="CB30027"> <charName>CBETA CHARACTER CB30027</charName> <mapping cb:dec="1013067" type="PUA">U+F754B</mapping> <mapping type="unicode">U+2664D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[胤-(乳-孚)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB32966"> <charName>CBETA CHARACTER CB32966</charName> <mapping cb:dec="1016006" type="PUA">U+F80C6</mapping> <mapping type="unicode">U+27F08</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>趣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[起-巳+䎲]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2017-06-02"> <name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <cb:mulu type="其他" level="1">艺文中</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="2">塔铭</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="3">圆慈正济空叟悟禅师塔铭</cb:mulu> <milestone unit="juan" n="7"/> <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0407a" n="0407a"/> <lb ed="GA" n="0407a01"/><cb:mulu type="卷" n="7"/><cb:juan fun="open" n="7"><cb:jhead>武林<name role="" type="person">灵隐寺</name>志卷之七</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="GA" n="0407a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">艺文下</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">碑文</cb:mulu><head>碑文</head> <lb ed="GA" n="0407a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">重建<name role="" type="person">灵隐寺</name>碑文</cb:mulu><head>重建<name role="" type="person">灵隐寺</name>碑文</head><byline cb:type="author">王益朋<note place="inline">鹤山大理寺卿</note></byline> <lb ed="GA" n="0407a04"/><p xml:id="pGA023p0407a0401">灵隐名山之勝，自来作者之所详，余可得而略之也。 <lb ed="GA" n="0407a05"/>唯具德大和尙住止兹山，自己丑至癸卯，岁星一周 <lb ed="GA" n="0407a06"/>又加三焉，始置藏殿，而终直指堂。其始也，不为其後 <lb ed="GA" n="0407a07"/>者计也；其後也，非为其前者補也。而星罗棋置、左翼 <lb ed="GA" n="0407a08"/>右舒，亦若有神灵以扶建之也。昔王草作头陀之碑， <lb ed="GA" n="0407a09"/>徐陵有孝義之纪，皆名播千载、芳垂不朽。余以何人， <lb ed="GA" n="0407a10"/>敢不为之缀笔于後哉？本北高峰九十五丈，十分其 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0408a" n="0408a"/> <lb ed="GA" n="0408a01"/>高以为殿之高；殿数楹，三分其高、加寻焉以为之修。 <lb ed="GA" n="0408a02"/>墀有砌焉，室有阿焉，从唐殿制也。殿之上有法堂，不 <lb ed="GA" n="0408a03"/>及殿之高五分之一，而与殿等，蹑蹬而上加于山也。 <lb ed="GA" n="0408a04"/>殿之东为东戒堂，殿之西为西戒堂；法堂之东为东 <lb ed="GA" n="0408a05"/>禅堂，法堂之西为西禅堂。古无戒堂而有戒堂，古无 <lb ed="GA" n="0408a06"/>禅堂而有禅堂。栖禅者众，戒为禅本，可不东西列与？ <lb ed="GA" n="0408a07"/>其上为直指堂，其廣十馀笏，其修倍寻也。直指堂之 <lb ed="GA" n="0408a08"/>左有面壁轩，直指堂之右有靑猊轩焉。所取之面壁 <lb ed="GA" n="0408a09"/>者，取于壁也；靑猊者，取于石也。面壁轩之下为东禅 <lb ed="GA" n="0408a10"/>堂，东禅堂之东为慧日轩；下为玉树林，左则浴室与 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0409a" n="0409a"/> <lb ed="GA" n="0409a01"/>诸寮在焉。浴楼之东为双桂室，双桂者，无文塔也，不 <lb ed="GA" n="0409a02"/>欲没之也。玉树林下为金光明殿，金光明者，宋时忏 <lb ed="GA" n="0409a03"/>仪也。蘸笔池在其下，茶与灶列焉，取其池之便也。其 <lb ed="GA" n="0409a04"/>下大悲殿，殿之前为联灯阁。联灯者，为二僧人悟而 <lb ed="GA" n="0409a05"/>建也。联灯阁之前为花严阁，阁之右为伽蓝殿；伽蓝 <lb ed="GA" n="0409a06"/>殿与西之祖堂相对也。花严阁之前为梵香阁，又其 <lb ed="GA" n="0409a07"/>前为靑莲阁。靑莲始之，花严其後建也；而梵音、联灯 <lb ed="GA" n="0409a08"/>错峙焉，犹天有阁道也云尔。其前为响水楼，响水者， <lb ed="GA" n="0409a09"/>壑雷声也。其後为斋堂、为客堂、为香积厨，所为继藏 <lb ed="GA" n="0409a10"/>殿而建者也。靑猊轩以下，西禅堂下为罗汉殿，所为 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0410a" n="0410a"/> <lb ed="GA" n="0410a01"/>供五百应真者也。殿之下为祖堂。王者之制，左宗庙 <lb ed="GA" n="0410a02"/>而右社稷；浮屠之制，左伽蓝而右祖堂也。堂之下择 <lb ed="GA" n="0410a03"/>木堂，择木者，遊僧所栖也。意南而南，意北而北，无所 <lb ed="GA" n="0410a04"/>栖焉不可也。其下为公所，以灵隐之勝而贵客勝遊 <lb ed="GA" n="0410a05"/>可无税驾欤？然不置于东而置于西，又绝远于戒与 <lb ed="GA" n="0410a06"/>禅也，不使学人见可欲也。又其下为万竹楼，隐者之 <lb ed="GA" n="0410a07"/>所寓目也。东有响水以听泉，西有藂竹以揽勝也。观 <lb ed="GA" n="0410a08"/>止也，而<name role="" type="person">天王殿</name>以是成焉。<name role="" type="person">天王殿</name>者，以奉天王及弥 <lb ed="GA" n="0410a09"/>勒焉，古之绝勝觉场，晋以来有此称也。戊戌大殿灾， <lb ed="GA" n="0410a10"/>而辛丑与<name role="" type="person">天王殿</name>同告成焉，此天意也。于是建钟楼 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0411a" n="0411a"/> <lb ed="GA" n="0411a01"/>于殿东，助龙首焉。其在古为百尺弥勒阁也。建阁不 <lb ed="GA" n="0411a02"/>如建楼也，视其高加于殿若寻，而高于殿齐也，乃建 <lb ed="GA" n="0411a03"/>直指堂终焉。直指堂，和尙丈室，不欲以己加于殿，不 <lb ed="GA" n="0411a04"/>欲以己加于众室，何为其不後之也？虽然，和尙之建 <lb ed="GA" n="0411a05"/>置若此，其若有意者耶？其若无意者耶？而若轩焉，若 <lb ed="GA" n="0411a06"/>轾焉，若仰焉，若俯焉，若两曜之界天，若众星之环极 <lb ed="GA" n="0411a07"/>焉，斯真奇也。然则钱塘三百六十寺，未有先此者也， <lb ed="GA" n="0411a08"/>是安可不为之记也？</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0411a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3"><name role="" type="person">灵隐寺</name>重兴碑文</cb:mulu><head><name role="" type="person">灵隐寺</name>重兴碑文</head><byline cb:type="author">严沆</byline> <lb ed="GA" n="0411a10"/><p xml:id="pGA023p0411a1001">灵隐山水，西山佳绝，即《汉志》<name role="" type="person">武林山</name>水也。武林以此 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0412a" n="0412a"/> <lb ed="GA" n="0412a01"/>得名，而武林人不之知也。绝迹高遁者得以栖托而 <lb ed="GA" n="0412a02"/>处，故上古有羁留之号，不独今矣。东晋咸和，理公创 <lb ed="GA" n="0412a03"/>兴，历代皆有高僧居之。其载于僧录者，可考而知也。 <lb ed="GA" n="0412a04"/>但宋元以来皆有朝旨補授，而其後唯以僧房轮直， <lb ed="GA" n="0412a05"/>末流之弊殆有不可言者。具德和尙绍三峰之绝传、 <lb ed="GA" n="0412a06"/>接黄蘗之逸响，所至之处无不成林。自廣孝、天寧、显 <lb ed="GA" n="0412a07"/>寧、<persName>佛</persName>日，数大刹无不改观，而于灵隐建置尤所谓神 <lb ed="GA" n="0412a08"/>输而鬼授也。于呼！自非和尙道法之盛，其能以有此 <lb ed="GA" n="0412a09"/>哉？念先淸卿与贤大夫十数人，为勝遊之会，憩此听 <lb ed="GA" n="0412a10"/>禅，而先君子与两世父，偕长蘅李先生、子将闻先生， <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0413a" n="0413a"/> <lb ed="GA" n="0413a01"/>每于春淙壑雷之下，流连爱玩，有终焉之志，此余夙 <lb ed="GA" n="0413a02"/>昔所谓寤寐难忘者也。今以乞假之暇，际光天之运， <lb ed="GA" n="0413a03"/>睹金碧于灵宫，粲雲霞于鹿苑，其又安能已于怀耶？ <lb ed="GA" n="0413a04"/>和尙命余撰碑传于後，顾陆羽之记不传，罗公之文 <lb ed="GA" n="0413a05"/>仅存，又焉用余芜文以贻诮于山灵耶？因缀以大略 <lb ed="GA" n="0413a06"/>而系之以铭曰：</p><lg xml:id="lgGA023p0413a0607" cb:place="inline"><l>巃崇灵宫 包络峰崿 扶神灵兮</l><l>高甍 <lb ed="GA" n="0413a07"/>蜚宇 昭灼宏敞 纚雲庭兮</l><l>含华叠萼 葱翠紫蔚 夭卓 <lb ed="GA" n="0413a08"/>诡兮</l><l>胡蔽而亏 出入日月 靡终始兮</l><l>天兴华藏 绵邈 <lb ed="GA" n="0413a09"/>宗传 亡垠堮兮</l><l>莫高匪山 莫峻匪泉 长舄奕兮</l></lg></cb:div> <lb ed="GA" n="0413a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">重建<name role="" type="person">灵隐寺</name>碑文</cb:mulu><head>重建<name role="" type="person">灵隐寺</name>碑文</head><byline cb:type="author">孙治<note place="inline">宇台</note></byline> <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0414a" n="0414a"/> <lb ed="GA" n="0414a01"/><p xml:id="pGA023p0414a0101">粤自周星雨地，帝释肇止于天冠；汉梦征祥，洛阳创 <lb ed="GA" n="0414a02"/>基于白马。自此银城映沼，猋佈诸华；金铎响风，聿开 <lb ed="GA" n="0414a03"/>来载。若乃赤乌之岁，僧会始轫吴地；过江以来，支郞 <lb ed="GA" n="0414a04"/>响振義林。则东南之弘化而吴越之始基也。咸和初 <lb ed="GA" n="0414a05"/>祀，理公实来；早栖息于西山，疑蜚形于鹫岭。由是人 <lb ed="GA" n="0414a06"/>天共证，比迦葉于经台；缁紫雲归，掩鸠摩于祇苑。疏 <lb ed="GA" n="0414a07"/>馆山椒，映四园而交翠；彪流涧雨，幷八水而停红。鹫 <lb ed="GA" n="0414a08"/>在山而若舞，猿就洞而归来。转金策于阎浮，化城不 <lb ed="GA" n="0414a09"/>远；息害马于忍土，净界非遥。功自此而弥天，法由兹 <lb ed="GA" n="0414a10"/>而振地。觉场标榜，人称句漏之仙；上苑勒铭，世重简 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0415a" n="0415a"/> <lb ed="GA" n="0415a01"/>文之记。漂流六代，沿及五朝。长廊凤翼，知自贞观以 <lb ed="GA" n="0415a02"/>来；蜚塔雲浮，实始大中之代。而钱氏御土之日，値圣 <lb ed="GA" n="0415a03"/>僧宣化之年。宝幢耸列，落仙梵于雲根；穹塔凌层，响 <lb ed="GA" n="0415a04"/>和铃于天外。炎宋聿兴，景德标号。宝轴千装，天章雲 <lb ed="GA" n="0415a05"/>凤之笔；良田万顷，濯龙脂粉之钱。迨至南宋驻跸，翠 <lb ed="GA" n="0415a06"/>华屡幸；交芦迴天子之銮，光明有高僧之迹。金印来 <lb ed="GA" n="0415a07"/>于天上，直指安禅；璇题复于人间，空王炳日。于焉熏 <lb ed="GA" n="0415a08"/>风璚露，五花相继于莊严；碧月珠星，双树依然于常 <lb ed="GA" n="0415a09"/>住。不图至大之岁，祸发丹丘；莫甚至正之年，消沉铜 <lb ed="GA" n="0415a10"/>马。自此而降，兴衰匪一。虽中天开运而宝地淹沦。山 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0416a" n="0416a"/> <lb ed="GA" n="0416a01"/>疑虎窟，久虚开士之尘；地似龙楼，未遇高流之响。九 <lb ed="GA" n="0416a02"/>里翔风，不见苍虬之舞；三山望月，空闻落桂之声。虽 <lb ed="GA" n="0416a03"/>昙瓒竭蹶于宣德之年，僧通庀材於穆皇之代；不足 <lb ed="GA" n="0416a04"/>以复石室之禅那，焕龙宫于耆窟也。时序迁移，宗风 <lb ed="GA" n="0416a05"/>消歇；不有大觉，孰证迷津？兹唯具德大和尙者，临济 <lb ed="GA" n="0416a06"/>之嫡乳，黄蘗之肖孙；权实双融，有无互彻。祛守默之 <lb ed="GA" n="0416a07"/>痴禅，扫寻文之狂慧。以故名园香刹争奉铢衣，秀水 <lb ed="GA" n="0416a08"/>灵峰竞承组钵。岁在赤奋二月，和尙顿驾灵山；剪蓬 <lb ed="GA" n="0416a09"/>蒿藜藿之居，成宝筏银沙之所。蒲团夜梵，闢第一之 <lb ed="GA" n="0416a10"/>玄機；麈尾高挥，廣不二之法旨。有万沙弥，尽遊靑石； <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0417a" n="0417a"/> <lb ed="GA" n="0417a01"/>三千蒲塞，竞共蜚花。而戊戌劫火，大殿告灾；天将除 <lb ed="GA" n="0417a02"/>旧以更新，人用布金而塡陌。陨三灾之火，标日月于 <lb ed="GA" n="0417a03"/>天宫；违四大之风，界琉璃于地道。于时薝林属玉，自 <lb ed="GA" n="0417a04"/>蹇嵼于靑鸢；梵住浮檀，遂巍峨于香象。雲楣轇轕，峰 <lb ed="GA" n="0417a05"/>接阳乌；绮井璚熿，林生阴兔。万栱千楹，迴合斗杓之 <lb ed="GA" n="0417a06"/>气；虹梁螭桷，平临沧海之潮。然则东安参禅之窟，无 <lb ed="GA" n="0417a07"/>此名区；江右选<persName>佛</persName>之场，逊兹宝界。信有征者，不其然 <lb ed="GA" n="0417a08"/>乎？於戏！人以地传，地缘人显。灵隐山川之奇，和尙道 <lb ed="GA" n="0417a09"/>法之勝，同符千载，迥绝恒蹊。庶幾顿超十地，寄无言 <lb ed="GA" n="0417a10"/>于有言；悟彼三空，归有法于无法者欤！是为铭。铭曰：</p> <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0418a" n="0418a"/> <lb ed="GA" n="0418a01"/><lg xml:id="lgGA023p0418a0101"><l>法从东度 山自西迁</l><l>圣僧至此 憩彼林泉</l><l>三寺幷列 <lb ed="GA" n="0418a02"/> 精庐岿然</l><l>嶽形雕鹫 石秀靑莲</l><l>金绳界道 宝铎凌烟</l> <lb ed="GA" n="0418a03"/><l>名贤似续 绵矣千年</l><l>重瞻大觉 济水真传</l><l>天开给舍 <lb ed="GA" n="0418a04"/> 人度宝田</l><l>影涵瑶圃 光照金盘</l><l>丹霞结宇 紫极开轩</l> <lb ed="GA" n="0418a05"/><l>林间花绕 钵内龙旋</l><l>天衣荏苒 帝马翩<reg>跹</reg></l><l>霜钟夜湛 <lb ed="GA" n="0418a06"/> 海日高悬</l><l>净名第一 慈照大千</l><l>流水在涧 明河自天</l> <lb ed="GA" n="0418a07"/><l>栈有伏虎 洞有仙猿</l><l>明明宗旨 其永无刊</l></lg></cb:div> <lb ed="GA" n="0418a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">重兴景德灵隐禅寺碑文</cb:mulu><head>重兴景德灵隐禅寺碑文</head><byline cb:type="author">王吉明<note place="inline">瑞五</note></byline> <lb ed="GA" n="0418a09"/><p xml:id="pGA023p0418a0901">尝闻<persName>佛</persName>之化身遍满三千大千世界，似非人世之土 <lb ed="GA" n="0418a10"/>木金碧所得而莊严者。虽然，诸<persName>佛</persName>往矣，黄金佈地之 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0419a" n="0419a"/> <lb ed="GA" n="0419a01"/>祇园，七宝严饰之楼阁，畴其觏之？则舍人世之土木 <lb ed="GA" n="0419a02"/>金碧以为莊严，无从因像见<persName>佛</persName>。然则莊严法界莊严 <lb ed="GA" n="0419a03"/>化身等无有别，<persName>佛</persName>之所以长留于天地古今之内，而 <lb ed="GA" n="0419a04"/>遍现于智愚心目之间，非像教不为功。自教外别传、 <lb ed="GA" n="0419a05"/>直指人心、见性成<persName>佛</persName>，洵无上妙義；而後之弔奇者，视 <lb ed="GA" n="0419a06"/>宗教若径庭然。若夫提宗摄教、借教诠宗，和合无间， <lb ed="GA" n="0419a07"/>足为法门渊海者，则具老和尙为不可幾及也。和尙 <lb ed="GA" n="0419a08"/>受三峰老人付嘱，炉冶精严，见于把茅之日；蹴踏奋 <lb ed="GA" n="0419a09"/>迅，显于方刚之年。道风洋溢，所至主法席，诸方雲集， <lb ed="GA" n="0419a10"/>堂<reg>户</reg>为满。语称福慧兼修者，非欤？顺治己丑，浙绅士 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0420a" n="0420a"/> <lb ed="GA" n="0420a01"/>延锡灵隐。灵隐自晋创建迄今，千有馀年，其间废兴 <lb ed="GA" n="0420a02"/>不可殚述。比以栋宇毁<anchor xml:id="nkr_note_add_0420a0201" n="0420a0201"/><anchor xml:id="beg0420a0201" n="0420a0201"/>圮<anchor xml:id="end0420a0201"/>，法相剥落，周环藩壁颓<g ref="#CB04130">缺</g>， <lb ed="GA" n="0420a03"/>赤白之饰尽成<g ref="#CB21761">䵝</g>昧，观者有鲁灵光之歎，和尙毅然 <lb ed="GA" n="0420a04"/>以修建为任。或疑其为有为功德者，不知真性妙空、 <lb ed="GA" n="0420a05"/>幷无一物者，谓之淸净法身；其一切莊严万行者，谓 <lb ed="GA" n="0420a06"/>之圆满报身；随機设教、善利无穷者，谓之千百亿化 <lb ed="GA" n="0420a07"/>身。使尘刹<persName>佛</persName>身有一不现光明，则千百亿数中便生 <lb ed="GA" n="0420a08"/>缺陷。此缺陷者，谁为補之？而又谁为泯之？甚非细故 <lb ed="GA" n="0420a09"/>也。灵隐为浙名刹，四方瞻礼如织；苟以生敬者生哀， <lb ed="GA" n="0420a10"/>则接引善信何藉？且夫无所为而为善者，曾幾人哉？ <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0421a" n="0421a"/> <lb ed="GA" n="0421a01"/>大都因生于感，感则动；不感未有能动者也。今使入 <lb ed="GA" n="0421a02"/>刹而见殿堂巍焕、法相端严、供设辉煌、佈置周迊，宛 <lb ed="GA" n="0421a03"/>然西方勝境，有不作礼赞歎、勃露善端者，非情矣！则 <lb ed="GA" n="0421a04"/>直指人心、见性成<persName>佛</persName>之機，莫显著于此，讵修建小果 <lb ed="GA" n="0421a05"/>云尔哉？维时议修建者佥以时绌，擧赢为难。和尙曰： <lb ed="GA" n="0421a06"/>“无难！越山多材，若等其储以待。”先是，衢郡巨木塡委， <lb ed="GA" n="0421a07"/>溪水涸，商坐屡岁弗得下。见寺中遣人至，以廉直售。 <lb ed="GA" n="0421a08"/>未幾，水盛，长木得越堰顺流而至，积材山若，则时节 <lb ed="GA" n="0421a09"/>因缘可知矣。于是兴作大擧，数年间，殿堂楼阁及种 <lb ed="GA" n="0421a10"/>种院舍，次第落成，完美尽致，迥逾旧观。稽其工费，难 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0422a" n="0422a"/> <lb ed="GA" n="0422a01"/>以数计。和尙优遊处之，未尝以工作繁兴暂辍。两期 <lb ed="GA" n="0422a02"/>少疏，提策而機缘辐辏，若有神输焉者，岂非千古奇 <lb ed="GA" n="0422a03"/>特事耶？昔六祖住曹溪，卓锡泉涌，赡足大众。东坡铭 <lb ed="GA" n="0422a04"/>有云：“问从何来，初无所从；若有从处，来则有穷。”和尙 <lb ed="GA" n="0422a05"/>修建灵隐，拓而大之，更而新之，其出无穷，真不知其 <lb ed="GA" n="0422a06"/>所从矣。彼测以檀施，目以福报，乌足窥和尙之大哉？ <lb ed="GA" n="0422a07"/>和尙固于法界中莊严诸<persName>佛</persName>化身，俾学人由此证悟 <lb ed="GA" n="0422a08"/>法身于真空，无加损也。故以此功德而不住相则无 <lb ed="GA" n="0422a09"/>漏，以此深心而奉尘刹则大报恩。初祖有漏小果之 <lb ed="GA" n="0422a10"/>论，盖为天监而言欤！若和尙之修建，非犹他方之修 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0423a" n="0423a"/> <lb ed="GA" n="0423a01"/>建也。以至繁至巨之擧，而成于无思无为之中，所谓 <lb ed="GA" n="0423a02"/>莊严万行、究竟空无一物者乎？则外弥现而内弥寂， <lb ed="GA" n="0423a03"/>自非和尙，孰能与于斯？吉明皈依有素，幸躬逢其盛 <lb ed="GA" n="0423a04"/>事，欢喜踊跃，歎为稀有。谨序其修建缘起，而约略纪 <lb ed="GA" n="0423a05"/>之：戊戌成法堂，辛丑成前殿、大殿。为阁者四，曰花严、 <lb ed="GA" n="0423a06"/>曰联灯、曰梵香、曰靑莲；为堂者十四，曰大悲、曰金光 <lb ed="GA" n="0423a07"/>明、曰五百罗汉殿、曰伽蓝、曰祖师、曰东西两禅堂、曰 <lb ed="GA" n="0423a08"/>择木、曰南鉴、曰库堂楼、曰知事楼、曰斋堂楼，与轮藏 <lb ed="GA" n="0423a09"/>相雁行者为钟楼。上为总管堂，其它有玉树楼、慧日 <lb ed="GA" n="0423a10"/>轩、万竹楼、直指堂、面壁轩、靑猊轩，复有念<persName>佛</persName>堂、峰顶 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0424a" n="0424a"/> <lb ed="GA" n="0424a01"/>茅蓬以及柴寮、园寮与古今贤圣诸塔。下院二，曰宝 <lb ed="GA" n="0424a02"/>勝庵，曰接雲庵。其中像设器具，一一称是。此皆数年 <lb ed="GA" n="0424a03"/>内先後修置，不能详载岁月；要为和尙手自擘画，诸 <lb ed="GA" n="0424a04"/>高足曁行僧，一心力以从。凡所位置题颜，各有意指。 <lb ed="GA" n="0424a05"/>後之览者其致思焉。爰镵石为之记。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0424a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">记</cb:mulu><head>记</head> <lb ed="GA" n="0424a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">灵隐放生记</cb:mulu><head>灵隐放生记</head><byline cb:type="author">陈绍英<note place="inline">匏庵</note></byline> <lb ed="GA" n="0424a08"/><p xml:id="pGA023p0424a0801">自横衝桥至<name role="" type="person">九里松</name>，旧皆灵隐之所属也。迤<g ref="#CB05563">逦</g>幷湖 <lb ed="GA" n="0424a09"/>口曰金沙滩，滩色如金；山至此而增黛、水至此而加 <lb ed="GA" n="0424a10"/>碧者，是湖之最勝处也。钱塘鹤鸣慕侯规其地若干， <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0425a" n="0425a"/> <lb ed="GA" n="0425a01"/>以大师为放生之所；而即规其水若干，以育鱼于其 <lb ed="GA" n="0425a02"/>中。置僧人数辈，朝夕梵诵，一切物命咸霑法慈。呜呼， <lb ed="GA" n="0425a03"/>何其仁也！夫<persName>佛</persName>教之凌夷久矣，大师一至灵山，重整 <lb ed="GA" n="0425a04"/>莲界，变瓦砾之域为栴檀之所。涧水淙淙，秋林淼淼， <lb ed="GA" n="0425a05"/>使百万释子咸悟无生而证宗旨；而此寸土者又被 <lb ed="GA" n="0425a06"/>于无涯鳞介之族。夫灵隐冠山，而此陂尾湖，弥天地 <lb ed="GA" n="0425a07"/>而亘古今，皆作如是观矣。或曰：“昔有大豕为鲁津伯， <lb ed="GA" n="0425a08"/>德其杀之之功，大师无乃多事？”而不知伏蟒化蛇，皆 <lb ed="GA" n="0425a09"/>依<persName>佛</persName>力，卒何疑于此？且牛羊犬豕，怖死而求生，无以 <lb ed="GA" n="0425a10"/>异于人者，又安得借口以杀为生？或曰：“尽西湖为放 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0426a" n="0426a"/> <lb ed="GA" n="0426a01"/>生，有何不可？”余又以为不然。夫天地之无尽也，鱼欲 <lb ed="GA" n="0426a02"/>其生，而渔亦不欲其死。两湖之间以渔为业者，又可 <lb ed="GA" n="0426a03"/>尽废耶？则此之为放生也大矣。有量者乃所以为无 <lb ed="GA" n="0426a04"/>量也与！为室幾楹、为地纵横若干尺，悉书之以示後 <lb ed="GA" n="0426a05"/>之人。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0426a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">灵隐钟记</cb:mulu><head>灵隐钟记</head><byline cb:type="author">孙治</byline> <lb ed="GA" n="0426a07"/><p xml:id="pGA023p0426a0701">石门有钟，相传以为元时所铸也。初在<name role="" type="person">崇福寺</name>，寺毁， <lb ed="GA" n="0426a08"/>钟半没于土者幾百年矣。或以为哑钟也，或曰非然 <lb ed="GA" n="0426a09"/>也。古人有言曰：“一鸣五穀生，再鸣五穀熟。”石门之钟， <lb ed="GA" n="0426a10"/>钟且不鸣，故畏之也。大护法柯将军（讳魁）、陈都统（讳 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0427a" n="0427a"/> <lb ed="GA" n="0427a01"/>典谟）者，观于灵隐而深讶焉，曰：“此其为<persName>佛</persName>法震旦也 <lb ed="GA" n="0427a02"/>与！石门之钟于此焉，宜！”虽然，钟之为大且万钧也，移 <lb ed="GA" n="0427a03"/>之者，非若持缶挈甁然也。钟之大且万钧，又半沦于 <lb ed="GA" n="0427a04"/>地，相传屡欲出之土，愈掘则愈下。石门人共呼为神 <lb ed="GA" n="0427a05"/>钟，非可以力致也。乃灵隐之移之也，有四僧者掀而 <lb ed="GA" n="0427a06"/>出之于地，如有物负拥而出，有舟焉载之若蜕然而 <lb ed="GA" n="0427a07"/>上，斯非神助不至此矣。先是，钟之未至也，有神入梦 <lb ed="GA" n="0427a08"/>于人曰：“明日钟至矣！”已而果然。众协力焉不移，时人 <lb ed="GA" n="0427a09"/>至屹然而止；俄而架于<g ref="#CB05278">虡</g>上，其声远闻。《易》曰：“震惊百 <lb ed="GA" n="0427a10"/>里其有焉。”众欢然曰：“信哉其为震旦也！钟果于此焉， <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0428a" n="0428a"/> <lb ed="GA" n="0428a01"/>宜也。非大师不足以创灵隐，非灵隐不足以致此钟。” <lb ed="GA" n="0428a02"/>颜率之论周鼎也，以为九九八十一万人具而後可 <lb ed="GA" n="0428a03"/>致。今钟纵不若周鼎，度非千万人不可，何以若此之 <lb ed="GA" n="0428a04"/>易也？壬寅钟楼成，癸卯石门钟至。吾闻之，器从主人， <lb ed="GA" n="0428a05"/>斯非石门之钟而灵隐之钟也，故遂以为灵隐钟记。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0428a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">重装十八尊者记</cb:mulu><head>重装十八尊者记</head><byline cb:type="author">孙籀</byline> <lb ed="GA" n="0428a07"/><p xml:id="pGA023p0428a0701">余垂髫时，应童子试，众挤门，忽堕，被压，後至者复蹂 <lb ed="GA" n="0428a08"/>躏其上，辄死。舁至黄王庙道舍，医莫能救，盖竟日矣。 <lb ed="GA" n="0428a09"/>尔时神魂飞越至一山中，有老僧十馀，牟尼披<reg>袈</reg>，朗 <lb ed="GA" n="0428a10"/>诵经卷，掣余手足曰：“吾与若有缘，若毋行。”余魂益飘 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0429a" n="0429a"/> <lb ed="GA" n="0429a01"/>扬，老僧牵拉不释，手足伸缩，从空中猛推，遂苏。越数 <lb ed="GA" n="0429a02"/>岁，至<name role="" type="person">灵隐寺</name>，见水声潺湲、峰石奇峭，宛如当日魂飞 <lb ed="GA" n="0429a03"/>处，始知前救我者是阿罗汉。遂矢愿，他日倖获功名， <lb ed="GA" n="0429a04"/>则新其像以报。但困于诸生，久之未遂，而此愿时存 <lb ed="GA" n="0429a05"/>也。我 <lb ed="GA" n="0429a06"/>朝鼎革来，丙戌登贤书，己丑成进士；廷对，拟元应授 <lb ed="GA" n="0429a07"/>馆选，病不果。遂補秋曹，视学山右，以读礼归。时具德 <lb ed="GA" n="0429a08"/>和尙大建丛林，功果无量。余乃进山礼<persName>佛</persName>、谒和尙。是 <lb ed="GA" n="0429a09"/>日罗汉殿适驾樑，若相期约者，余遂捐金重装十八 <lb ed="GA" n="0429a10"/>尊罗汉，次第告成。因余远宦，未获躬亲瞻礼。今丁未 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0430a" n="0430a"/> <lb ed="GA" n="0430a01"/>秋，奉裁赋归；置扁额、斋供，始完旧愿。余虽眇末，乃荷 <lb ed="GA" n="0430a02"/>尊者保护以有今日，岂非<persName>佛</persName>度有缘耶？居官立行有 <lb ed="GA" n="0430a03"/>不自爱，尊者鉴之，余因此益自励矣。爰述其事而勒 <lb ed="GA" n="0430a04"/>石焉，是为记。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0430a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">疏</cb:mulu><head>疏</head> <lb ed="GA" n="0430a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">修灵隐<name role="" type="person">冷泉亭</name>疏</cb:mulu><head>修灵隐<name role="" type="person">冷泉亭</name>疏</head><byline cb:type="author">雪峤信</byline> <lb ed="GA" n="0430a07"/><p xml:id="pGA023p0430a0701">浙江勝地，唯灵隐为最。其源发于天目，而冷泉一带， <lb ed="GA" n="0430a08"/>鉴照寺前，若苍龙骧于宵汉也。烟雨峰峦，映人眉目。 <lb ed="GA" n="0430a09"/>去年大风忽发，洚水横流，损我若干奇秀。应以此情 <lb ed="GA" n="0430a10"/>诉于天帝，偿我修補如故，奈何殃及儿孙耶？</p></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0431a" n="0431a"/> <lb ed="GA" n="0431a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3"><name role="" type="person">灵隐寺</name>大殿募缘疏</cb:mulu><head><name role="" type="person">灵隐寺</name>大殿募缘疏</head><byline cb:type="author">陈应泰<note place="inline">巡抚</note></byline> <lb ed="GA" n="0431a02"/><p xml:id="pGA023p0431a0201">自大乘西渐，宗风南衍。本无一语，空迦葉于经台；如 <lb ed="GA" n="0431a03"/>是九年，掩鸠摩于祇苑。由是参禅法窟，竞誉东安；选 <lb ed="GA" n="0431a04"/><persName>佛</persName>名扬，群推江右。五宗妙谛，非关句後前機；三昧真 <lb ed="GA" n="0431a05"/>源，岂是声前荐得？洵足悟大意于西来，演别传于南 <lb ed="GA" n="0431a06"/>竺者矣。若临济具德禅师者，幼皈净业，早度玄关；权 <lb ed="GA" n="0431a07"/>要双融，有无互彻。祛守默之痴禅，扫寻文之狂慧。以 <lb ed="GA" n="0431a08"/>故名兰香刹争奉铢衣，秀水灵山竞承组钵。挥松法 <lb ed="GA" n="0431a09"/>座，本无羡于飞花；拂麈高壇，亦何期于点石？维兹灵 <lb ed="GA" n="0431a10"/>隐寺者，实武林之首刹也。飞岑合沓，翠荫松杉；鸣涧 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0432a" n="0432a"/> <lb ed="GA" n="0432a01"/>迂迴，芬流荇藻。若志公幽麓，雅堪卓锡栖真；惠远淸 <lb ed="GA" n="0432a02"/>溪，自爱挂瓢宴坐。年来宝地淹沦，法筵岑寂。苔阶流 <lb ed="GA" n="0432a03"/>月，空闻落桂之声；古洞沉雲，久绝呼猿之响。禅师策 <lb ed="GA" n="0432a04"/>杖来遊，怆焉大息；誓整檀林，重光莲界。蒲团夜梵，开 <lb ed="GA" n="0432a05"/>第一之玄機；麈尾朝禅，演不二之法旨。遂使痴猿捉 <lb ed="GA" n="0432a06"/>月，立解苦轮；渴鹿驰烟，顿明觉路。于时人天共证，缁 <lb ed="GA" n="0432a07"/>素雲归。五百沙弥，尽遊靑石；三千蒲塞，竞供银花。布 <lb ed="GA" n="0432a08"/>黄金于廣陌，浮梓柱于洪涛。花宫刻玉，应蹇嵼于靑 <lb ed="GA" n="0432a09"/>鸳；月殿浮檀，自巍峨于白马。不图祸发神丘，毒流邛 <lb ed="GA" n="0432a10"/>井。龙堂何孽，忽摇四大之风；雁塔非魔，遂陨三灾之 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0433a" n="0433a"/> <lb ed="GA" n="0433a01"/>火。徒逢怪鸟，焚社流音；不过灵禽，烧林渍羽。日月天 <lb ed="GA" n="0433a02"/>宫，倏成火宅；琉璃地道，竟若化城。禅师悲愿逾深，慈 <lb ed="GA" n="0433a03"/>誓弥笃。窃同须达，纵塡陌而输金；尙比澄空，必开炉 <lb ed="GA" n="0433a04"/>而写像。金花满面，依然常住绀园；珠泽萦眉，自复莊 <lb ed="GA" n="0433a05"/>严鹫岭。余镇抚浙土，再越春秋；屡缉馀氛，辄騈戮力； <lb ed="GA" n="0433a06"/>追维尘劫，益信轮迴。维愿法雲遐荫，自令障火潜消； <lb ed="GA" n="0433a07"/>慧日高悬，长使魔风永灭。每寻欢喜之园，乐对醍醐 <lb ed="GA" n="0433a08"/>之治。今禅师以法中之龙象，独运金轮；以教外之鸾 <lb ed="GA" n="0433a09"/>凰，重舒玉镜。虽复设四部于无遮，消三幡于有漏，不 <lb ed="GA" n="0433a10"/>足多也！复何难哉？唯念名山勝宇，端属高流；福地莲 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0434a" n="0434a"/> <lb ed="GA" n="0434a01"/>藏，允资开士。故嵩邱灵迹，澄公逝而沉音；天竺栖真， <lb ed="GA" n="0434a02"/>辨师去而绝响。至若方袍平叔，高躐二淸；白眼支郞， <lb ed="GA" n="0434a03"/>久凌两轧。龙摅钵裡，无与观心；狮伏巖前，不干演法。 <lb ed="GA" n="0434a04"/>而或崎岖挂锡，委顿开林。山阴殿缺，遽来灵羽于飞 <lb ed="GA" n="0434a05"/>轮；沙伏塔倾，谁发珍珠于铭石？然则地以人传，人缘 <lb ed="GA" n="0434a06"/>地显。灵隐山水之奇，禅师道法之勝，以古准今，洵美 <lb ed="GA" n="0434a07"/>谈已。是用仰籍檀施，共成福慧。傅大士之双林，捨心 <lb ed="GA" n="0434a08"/>是宅；迦兰陀之精舍，闻法立成。庶幾顿超十地，寄无 <lb ed="GA" n="0434a09"/>言于有言；悟彼三空，归有法于无法矣。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0434a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">灵隐禅堂募重新翻盖大雄宝殿疏</cb:mulu><head>灵隐禅堂募重新翻盖大雄宝殿疏</head><byline cb:type="author">晦山</byline> <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0435a" n="0435a"/> <lb ed="GA" n="0435a01"/><p xml:id="pGA023p0435a0101">灵山殿阁，耸出雲霄，体势嵯峨，金碧瑰丽，不但东南 <lb ed="GA" n="0435a02"/>雄镇，诚为海嶽崇瞻，实先师老人盖世之奇功，不朽 <lb ed="GA" n="0435a03"/>之盛业也。但以昔年辐辏因缘，成功太速；亦由匠工 <lb ed="GA" n="0435a04"/>盖法鲁莽，不得真传。以致筒瓦削薄，雨久而泥水侵 <lb ed="GA" n="0435a05"/>椽；柳杉太长，雪压而瓦鳞脱节。苦四围之发漏，悲圣 <lb ed="GA" n="0435a06"/>相以沾淋。三十二大士之涌壁，立见损伤；二十四诸 <lb ed="GA" n="0435a07"/>天之宝容，渐忧<anchor xml:id="nkr_note_add_0435a0701" n="0435a0701"/><anchor xml:id="beg0435a0701" n="0435a0701"/>圮<anchor xml:id="end0435a0701"/>坼。<persName>佛</persName>像偕菩萨像以俱危，大殿与 <lb ed="GA" n="0435a08"/><name role="" type="person">天王殿</name>而同病。若不早图翻盖，後此愈费经营；为此 <lb ed="GA" n="0435a09"/>特具因缘，敬告十方檀护。昔也初经焚荡，平地上涌 <lb ed="GA" n="0435a10"/>出宝坊；继殚勤劳，一隻手擎来<persName>佛</persName>国。而今也，睹前功 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0436a" n="0436a"/> <lb ed="GA" n="0436a01"/>之渐壞，岂不寒心？知急救之有方，大家著力。伏乞尊 <lb ed="GA" n="0436a02"/>官长者、大力檀那，遇兹勝事，慨发喜心，倾湘水之家 <lb ed="GA" n="0436a03"/>珍，布祇园之金地。因风吹火，補漏未迟，望大殿以圆 <lb ed="GA" n="0436a04"/>成，幷石台而铺就。现天宫之妙丽，满<persName>佛</persName>国之莊严；登 <lb ed="GA" n="0436a05"/>廣大之门庭，还修廣大之福瞻。奇特之殿阁，更收奇 <lb ed="GA" n="0436a06"/>特之功。种大因于华藏海中，定受记于灵山会上。有 <lb ed="GA" n="0436a07"/>缘到此，尽请当機；切莫踌躇，当面错过。谨疏。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0436a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">募化垒石增灵隐山门景致疏</cb:mulu><head>募化垒石增灵隐山门景致疏</head><byline cb:type="author">戒显</byline> <lb ed="GA" n="0436a09"/><p xml:id="pGA023p0436a0901">灵山勝境，海内奇观。怪石堆靑，绣出昆岗之骨；冷泉 <lb ed="GA" n="0436a10"/>漾碧，喷来雁荡之湫。秀绝天然，岂待人工点缀？花铺 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0437a" n="0437a"/> <lb ed="GA" n="0437a01"/>锦上，何妨幻景莊严？雲间姚居士，眼底烟雲，胸中邱 <lb ed="GA" n="0437a02"/>壑，具南垣之妙手，蜚东海之高名。过浙地观光，到灵 <lb ed="GA" n="0437a03"/>峰叫绝。拟于迴龙桥之古径、<name role="" type="person">冷泉亭</name>之四周，筑成分 <lb ed="GA" n="0437a04"/>外峰峦，添出遊人坐磴。春郊杂遝，香会奔腾；大启茶 <lb ed="GA" n="0437a05"/>亭，廣施甘露。俾缁素雲归，尽得停筇而憩赏；轮蹄雾 <lb ed="GA" n="0437a06"/>拥，不妨宴坐以盘桓。诚法窟之奇缘，属名山之韵事。 <lb ed="GA" n="0437a07"/>顾高山流水，有待知音；白雪阳春，还期属和。但得同 <lb ed="GA" n="0437a08"/>心解佩，便装成庐阜溪桥；众手移山，立现出虎丘石 <lb ed="GA" n="0437a09"/>座。允关好事，谅所乐闻。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0437a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">灵隐募刻《花严》大经疏</cb:mulu><head>灵隐募刻《花严》大经疏</head><byline cb:type="author">戒显</byline> <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0438a" n="0438a"/> <lb ed="GA" n="0438a01"/><p xml:id="pGA023p0438a0101"><persName>如来</persName>所留慧命，幸有大藏琅函；法宝尽当流通，何况 <lb ed="GA" n="0438a02"/>花严教海。一乘妙典，我<persName>佛</persName>灭六百年後始出龙宫；无 <lb ed="GA" n="0438a03"/>上经王，西天存八十卷文重来震旦。翻译则靑龙侍 <lb ed="GA" n="0438a04"/>座，讲演则甘露流祥。盥水滴而蚁子生天，经题唱而 <lb ed="GA" n="0438a05"/>修罗退阵。讲诵与修观，古今灵异褈褈；书写与<reg>刊</reg>行， <lb ed="GA" n="0438a06"/>道俗祯符赫赫。得睹一文一句，洵称奇特因缘；欲求 <lb ed="GA" n="0438a07"/>共见共闻，须仗流通廣远。兹者灵山会上、<name role="" type="person">狮子窟</name>中， <lb ed="GA" n="0438a08"/>既梓各种经书，独缺《花严》大部。敬书缘起，用告知音。 <lb ed="GA" n="0438a09"/>闻半偈而投崖，端为利生心切；剜千灯而求法，无非 <lb ed="GA" n="0438a10"/>念<persName>佛</persName>恩深。今现有充栋之经，何不公之缁素？只须一 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0439a" n="0439a"/> <lb ed="GA" n="0439a01"/>擧手之力，便可寿之枣梨。或自施、或劝人，转转无穷 <lb ed="GA" n="0439a02"/>而馨流帝网；随一函、随幾卷，多多益善而福过河沙。 <lb ed="GA" n="0439a03"/>七处九会之灵文，弹指而雲蒸霞蔚；六相十玄之妙 <lb ed="GA" n="0439a04"/>義，转盼而锦簇花攒。破微尘而出大经，急需好手；竭 <lb ed="GA" n="0439a05"/>海墨而书一字，莫赞奇功。幸慨发乎檀波，共圆成夫 <lb ed="GA" n="0439a06"/>宝藏。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0439a07"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">序</cb:mulu><head>序</head> <lb ed="GA" n="0439a08"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="3">赠灵隐具和尙序</cb:mulu><head>赠灵隐具和尙序</head><byline cb:type="author">严沆</byline> <lb ed="GA" n="0439a09"/><p xml:id="pGA023p0439a0901">临济三十一世曰三峰藏者，提三玄三要以明宗旨， <lb ed="GA" n="0439a10"/>于<persName>佛</persName>法为中兴矣，而和尙其大弟子也。三峰受源流 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0440a" n="0440a"/> <lb ed="GA" n="0440a01"/>于天童，而勤勤然唯以宗旨示人。尝曰：“禅之有宗，犹 <lb ed="GA" n="0440a02"/>医之有脉法也。医者立规矩、<anchor xml:id="nkr_note_add_0440a0201" n="0440a0201"/><anchor xml:id="beg0440a0201" n="0440a0201"/>悬<anchor xml:id="end0440a0201"/>权衡、调阴阳、别生死， <lb ed="GA" n="0440a03"/>不可废也。曹洞之君臣，临济之宾主，亦犹是矣。黄龙 <lb ed="GA" n="0440a04"/>有言：‘学者欺诈之弊，不以<persName>如来</persName>知见之慧，密而<anchor xml:id="nkr_note_add_0440a0401" n="0440a0401"/><anchor xml:id="beg0440a0401" n="0440a0401"/>锻<anchor xml:id="end0440a0401"/>之， <lb ed="GA" n="0440a05"/>何由能尽？’”故生平以阐扬为务，而其末後遗嘱者，唯 <lb ed="GA" n="0440a06"/>和尙一人。师乎，师乎！宗旨其不晦矣乎！仆尝观古之 <lb ed="GA" n="0440a07"/>担荷<persName>佛</persName>法者，多强力绝俗之人。自南嶽<name role="" type="person">马祖</name>以下，至 <lb ed="GA" n="0440a08"/>五代之杰出者，历历可指也。和尙初为锻工，已弃去， <lb ed="GA" n="0440a09"/>习道家言；後又读《首楞严》而善之，遂披剃受具，乃参 <lb ed="GA" n="0440a10"/>三峰于安稳，有省也，而和尙勿以为足也。凡丛林辛 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0441a" n="0441a"/> <lb ed="GA" n="0441a01"/>苦力作之事，无所不为。已乃作圊头，运粪出厕，负重 <lb ed="GA" n="0441a02"/>担上山，力疲极，忽于转肩时，见担头冉冉数下，遂现 <lb ed="GA" n="0441a03"/>大機在前，自是禅锋不可御矣。初，三峰之槌锻学者， <lb ed="GA" n="0441a04"/>刬削险摈不遗馀力，而于和尙为尤甚。悟後，三峰尝 <lb ed="GA" n="0441a05"/>召于方丈前，垂百问，矢口应对无所挫，而三峰犹不 <lb ed="GA" n="0441a06"/>诺也。然则和尙之所以得当于三峰而回機就嘱者， <lb ed="GA" n="0441a07"/>宜何如哉？仆观之天下，三春之花不如九秋之干也， <lb ed="GA" n="0441a08"/>雨露之泽不如霜霰之加也；美疢不如药石，姑息当 <lb ed="GA" n="0441a09"/>逊仇雠也。和尙之自治治人，多用强力，务坚苦其大 <lb ed="GA" n="0441a10"/>端矣。和尙法席最盛，所至称千人。如天寧、<persName>佛</persName>日、雲门、 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0442a" n="0442a"/> <lb ed="GA" n="0442a01"/>显寧诸名刹皆是也。年来尝止灵隐，故称灵隐。初和 <lb ed="GA" n="0442a02"/>尙之住灵隐也，止一破堂，倾敧草中。十年拾砾，买壤 <lb ed="GA" n="0442a03"/>尺寸而兴之。诸寮庑、禅堂、法院，以次就焉。乃去夏天 <lb ed="GA" n="0442a04"/>又火其正殿，是天之所以劳其经营缔构者，何无已 <lb ed="GA" n="0442a05"/>也？客有讥之者曰：“杨岐破屋，雪满绳床；高峰龙鬚，<anchor xml:id="nkr_note_add_0442a0501" n="0442a0501"/><anchor xml:id="beg0442a0501" n="0442a0501"/>缚<anchor xml:id="end0442a0501"/> <lb ed="GA" n="0442a06"/>柴为龛；而和尙无乃已甚？”而仆以为非也！夫和尙之 <lb ed="GA" n="0442a07"/>习劳也，其所以证入者在是，则其所以磨砺学者亦 <lb ed="GA" n="0442a08"/>在是矣。今必守一橛枯禅以鸣高，比之抱不哭孩儿， <lb ed="GA" n="0442a09"/>于<persName>佛</persName>法其何有焉？仆尝读《五宗救》一书，见和尙之偈 <lb ed="GA" n="0442a10"/>颂，自雪窦以来，未之有也。诸方皆严惮之出其下，故 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0443a" n="0443a"/> <lb ed="GA" n="0443a01"/>知临济宗旨，昭昭然若揭日月而行者，昔在三峰，今 <lb ed="GA" n="0443a02"/>归灵隐矣。吾以是知和尙之<persName>佛</persName>法，如马驹踏杀天下， <lb ed="GA" n="0443a03"/>其弘法世世万子孙未可量矣。今季夏之望，为和尙 <lb ed="GA" n="0443a04"/>六旬诞辰，四方缁素麇集，而吾鄕大夫、先生、长者之 <lb ed="GA" n="0443a05"/>属，咸欲礼足于和尙，而命仆为文序之如此。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0443a06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="3">赠灵隐大和尙序</cb:mulu><head>赠灵隐大和尙序</head><byline cb:type="author">王嗣槐</byline> <lb ed="GA" n="0443a07"/><p xml:id="pGA023p0443a0701">二谛双融，四禅俱净；爰栖真以照寂，维宴坐而观心。 <lb ed="GA" n="0443a08"/>溯厥流风，于斯尙矣。然而神含日月，弘觉路以为功； <lb ed="GA" n="0443a09"/>道蕴津樑，闢度城而成果。三空非寂，五衍斯真；逖矣 <lb ed="GA" n="0443a10"/>无边，攸归极乐。所以林开衣钵，常次第于王城；水洗 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0444a" n="0444a"/> <lb ed="GA" n="0444a01"/>香花，亦周流于竺国。金沙银树，高映慈眉；香饭乳麋， <lb ed="GA" n="0444a02"/>幷承趺坐。若其義存断相，妙在離言。靑松拂子，句落 <lb ed="GA" n="0444a03"/>前尘；白玉麈毫，影留後焰。天花坠而何干？怪石顚而 <lb ed="GA" n="0444a04"/>无涉。以故无边文句，曾空摩朅之林；不二法门，即杜 <lb ed="GA" n="0444a05"/>毘耶之口。此初祖之真传，而曹溪之嫡派也。具德大 <lb ed="GA" n="0444a06"/>和尙者，知通微妙，悟彻幻尘。生有勝因，似吐双龙之 <lb ed="GA" n="0444a07"/>水；早能证圣，如停四鹤之雲。结茅茨于荒园，挂盂瓢 <lb ed="GA" n="0444a08"/>于棘路。木杯渡水，敢怖横流；竹杖还山，已闻超岸。过 <lb ed="GA" n="0444a09"/>关棹臂，更何问于赵州？坐壁忘言，直欲通乎南竺。遂 <lb ed="GA" n="0444a10"/>乃息心旧苑，静住<name role="" type="person">鹫山</name>；环峰表刹，带水披林。芦花秋 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0445a" n="0445a"/> <lb ed="GA" n="0445a01"/>落，雪照淸溪；柏树春迴，雲流石屋。而乃篱边薙草，不 <lb ed="GA" n="0445a02"/>懈精修；山上樵苏，自安苦行。夜禅朝梵，偏有事于小 <lb ed="GA" n="0445a03"/>乘；贝葉昙花，亦无遗于大品。敕法坚修，行遊精进。弥 <lb ed="GA" n="0445a04"/>天離日之辨，无羡于五门；赤髭白足之名，不夸于三 <lb ed="GA" n="0445a05"/>辈。必依正觉，端在安禅。证人天而说法，扫狂慧于道 <lb ed="GA" n="0445a06"/>场；離名相以悟空，息機锋于高座。才逾慧净，不以破 <lb ed="GA" n="0445a07"/>诤得平；辨过深公，何必逆风闻馥？以故白马逍遥之 <lb ed="GA" n="0445a08"/>解，寻味名流；瓦官筹算之谈，冥符妙旨。许玄度之淸 <lb ed="GA" n="0445a09"/>标，幷为都讲；何平叔之高韵，更见方袍。虽复偶来演 <lb ed="GA" n="0445a10"/>法，如遊<name role="" type="person">华氏城</name>中；要其常住乐安，独卧雪山林下者 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0446a" n="0446a"/> <lb ed="GA" n="0446a01"/>也。恭逢盛代，弘阐宗风。兰台石室，编无字之真文； <lb ed="GA" n="0446a02"/>香刹名蓝，奉雕檀之法像。西关紫气，疑迦葉之重来； <lb ed="GA" n="0446a03"/>东郡流星，卜仙人之再聚。然而辨灰转石，驯虎咒龙 <lb ed="GA" n="0446a04"/>之法侣虽遍于咨询；生树开莲，伏狮集乌之上人即 <lb ed="GA" n="0446a05"/>勤于延访。直溯五宗之苗裔，必寻六祖之根源，一振 <lb ed="GA" n="0446a06"/>传灯。端唯临济和尙，菩提法树，已摘摩珠；般若香台， <lb ed="GA" n="0446a07"/>早悬明镜。幢垂璎珞，表離垢于前轮；树结栴檀，散空 <lb ed="GA" n="0446a08"/>香于後乘。常住灵山，维新旧刹。龙楼四起，重看画地 <lb ed="GA" n="0446a09"/>布金；象塔七层，还见从空砌玉。竖拂升壇，凭空掉舌； <lb ed="GA" n="0446a10"/>携筇上坐，蓦地开拳。千门万<reg>户</reg>，荐一句于生前；九部 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0447a" n="0447a"/> <lb ed="GA" n="0447a01"/>三车，断多言于真际。遂令沙弥五百，绕靑石而承眉； <lb ed="GA" n="0447a02"/>蒲塞三千，拥白莲而礼足。嗣槐夙沐休风，乐观芳旨。 <lb ed="GA" n="0447a03"/>淸阴梧苑，遥看钵影蜚来；潇洒花宫，窃听麈尘纷落。 <lb ed="GA" n="0447a04"/>愧谢石之才锋秀逸，叙渔父于王家；惭殷源之名理 <lb ed="GA" n="0447a05"/>擅场，列崤关于相邸。思畅玄機，共开善<g ref="#CB32966">趣</g>。和尙玄亭 <lb ed="GA" n="0447a06"/>坐论，别室宣音。眉间珠火，似开七满之神光；掌上车 <lb ed="GA" n="0447a07"/>渠，如现八平之瑞采。既明真而遗器，亦得意而忘筌。 <lb ed="GA" n="0447a08"/>嗟乎！法兰、罗什竞渡金沙，迦葉、图澄来逾葱岭。洎乎 <lb ed="GA" n="0447a09"/>荆州演法，韶郡传衣；慧镜常悬，智灯四照。杨花柏子， <lb ed="GA" n="0447a10"/>拈来便见真如；暮磬晨鸡，道罢更无所住。昔日浮山 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0448a" n="0448a"/> <lb ed="GA" n="0448a01"/>九带，自启遥源；今兹临济三玄，幷开大地。无非选<persName>佛</persName> <lb ed="GA" n="0448a02"/>之场，真是参玄之窟。不图大乘，特著中朝。虽惠远之 <lb ed="GA" n="0448a03"/>名被流沙，令然香而东拜；道林之词倾只苑，称标勝 <lb ed="GA" n="0448a04"/>于北来。以今方之，未能过也。是以仰瞻法席，慧日重 <lb ed="GA" n="0448a05"/>光；侧听高壇，慈航弘度。遂使黄山石磴，争来衔果之 <lb ed="GA" n="0448a06"/>乌；紫涧松枝，自下冲霄之鹤。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0448a07"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="3">晦山和尙诗文全集序</cb:mulu><head>晦山和尙诗文全集序</head><byline cb:type="author">徐增</byline> <lb ed="GA" n="0448a08"/><p xml:id="pGA023p0448a0801">昔崔赵公问径山国一禅师曰：“弟子出得家否？”师曰： <lb ed="GA" n="0448a09"/>“出家乃大丈夫事，非将相所能为。”夫世所谓大丈夫 <lb ed="GA" n="0448a10"/>者，皆擧将相为言。将则统帅百万之众，为国家戡祸 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0449a" n="0449a"/> <lb ed="GA" n="0449a01"/>乱，号令如山，生杀自主；相则位居一人之下，百僚仰 <lb ed="GA" n="0449a02"/>其鼻息，天下安危皆在掌握。是皆千万人中之一人， <lb ed="GA" n="0449a03"/>尽世间男子未有不羡之畏之，欲一为之而不可得 <lb ed="GA" n="0449a04"/>者也。径山之答崔赵公，则是大丈夫又在将相之外， <lb ed="GA" n="0449a05"/>此岂凡情所能窥测者哉？吾虽病废，将相之人尝得 <lb ed="GA" n="0449a06"/>见之，大善知识亦尝得见之，其所作为截然不类。大 <lb ed="GA" n="0449a07"/>善知识仗将相护法则有之，将相见善知识必口称 <lb ed="GA" n="0449a08"/>弟子，稽首方丈。大善知识若是乎其尊且贵也，據是 <lb ed="GA" n="0449a09"/>而言，则径山乃与将相相挍量矣，乌足称为国一大 <lb ed="GA" n="0449a10"/>师哉？自古迄今，为将为相者，靡不自以为大丈夫；即 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0450a" n="0450a"/> <lb ed="GA" n="0450a01"/>崔赵公岂不以大丈夫自命？而独于出家迟疑不断， <lb ed="GA" n="0450a02"/>只此一问便非大丈夫。夫大丈夫者，贵乎崭然一念， <lb ed="GA" n="0450a03"/>行止由我。崔赵公爵位功勋亦尝试之，其味既已知 <lb ed="GA" n="0450a04"/>之，欲出家即出家，岂不毅然大丈夫哉？且唐皇帝以 <lb ed="GA" n="0450a05"/>万乘之尊，有志道法，延请国一禅师于禁廷；崔赵公 <lb ed="GA" n="0450a06"/>斯时有志，即求剃染，其谁曰不然？如何不作大丈夫 <lb ed="GA" n="0450a07"/>事？嗟乎！时不再来，機不可失，乃至千载而下，被吾晦 <lb ed="GA" n="0450a08"/>山和尙一人作去。吾见今之出家者何止万万，其始 <lb ed="GA" n="0450a09"/>也，或因患难，或由贫困，或以怨愤种种不如意事，或 <lb ed="GA" n="0450a10"/>出父母之命，然岂无自<anchor xml:id="nkr_note_add_0450a1001" n="0450a1001"/><anchor xml:id="beg0450a1001" n="0450a1001"/>己<anchor xml:id="end0450a1001"/>发心童真悟道者？而要无 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0451a" n="0451a"/> <lb ed="GA" n="0451a01"/>如晦山和尙之出家，仁義兼至，节孝善全，光明俊伟， <lb ed="GA" n="0451a02"/>超俗<g ref="#CB15924">拔</g>伦者也。和尙俗姓王，讳瀚，字元达，吴之娄东 <lb ed="GA" n="0451a03"/>人。与吴祭酒梅村先生生同邑，年相若，又同学，才名 <lb ed="GA" n="0451a04"/>不相下。屡试高等，前辈张受先先生重之，称为公辅 <lb ed="GA" n="0451a05"/>器。午未之间，梅村联捷，廷对擢鼎甲，而和尙之名益 <lb ed="GA" n="0451a06"/>著。和尙幼时遂有志学<persName>佛</persName>，以尊君暗修先生在堂，好 <lb ed="GA" n="0451a07"/>道力贫且年高，和尙恐伤老人意，因浮沉于诸生中。 <lb ed="GA" n="0451a08"/>从遊者最盛，四方多馈遗，以康养两尊人，欢笑终其 <lb ed="GA" n="0451a09"/>天年，禄养者愧不及。甲申春季，贼犯京师，思宗崩。凶 <lb ed="GA" n="0451a10"/>问至江南，和尙大恸，即捲诗书及平日所为制擧義， <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0452a" n="0452a"/> <lb ed="GA" n="0452a01"/>担负至文庙，拜告先师，焚之，幷以靑襟置明伦堂。嗟 <lb ed="GA" n="0452a02"/>乎！和尙之秀才于此日终，出家于此日始矣。大丈夫 <lb ed="GA" n="0452a03"/>之行事果高出于将相百倍也。于是诸山闻之，争愿 <lb ed="GA" n="0452a04"/>为之披剃。会三昧老人移舟来，即往华山出家。至受 <lb ed="GA" n="0452a05"/>具毕，乃参具德和尙于显寧。不数年，尽得其法印。<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a0501" n="0452a0501"/><anchor xml:id="beg0452a0501" n="0452a0501"/>具<anchor xml:id="end0452a0501"/> <lb ed="GA" n="0452a06"/>和尙初住灵隐，即欲逊狮子位与居和尙，即著草鞋 <lb ed="GA" n="0452a07"/>走庐山。未二年，雲居膺祖古道场来请，不得已应之， <lb ed="GA" n="0452a08"/>历十年。是时禅风渐衰，和尙以临济七事钳锤衲子， <lb ed="GA" n="0452a09"/>号为毒辣。入室者甚众，皆天下之英俊。化行江楚数 <lb ed="GA" n="0452a10"/>千里，和尙开闢之功何其伟也！于是彼处道场，若寒 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0453a" n="0453a"/> <lb ed="GA" n="0453a01"/>溪，若荐福，若安国，若护国，若四祖，若疏山，一一坐遍。 <lb ed="GA" n="0453a02"/>法语之外，有《锻炼衲子说》十三篇，为尊宿重。江右李 <lb ed="GA" n="0453a03"/>太虚先生尝见和尙，亟称曰：“和尙多生来，不知如何 <lb ed="GA" n="0453a04"/>修持法道，乃得至此？吾侪科第不啻粪壤，愿以馀生 <lb ed="GA" n="0453a05"/>为法弟子，少种来生福慧。”其为缙绅先生敬信又若 <lb ed="GA" n="0453a06"/>此。丁未，具和尙应径山请，乃遣侍者走三千里迎和 <lb ed="GA" n="0453a07"/>尙，補处灵隐，已逾五载于兹矣。以《灵隐志》未就，属余 <lb ed="GA" n="0453a08"/>修葺。复出其所撰诗文集五十卷，属为序，余读之而 <lb ed="GA" n="0453a09"/>窃有慨也。古来诗文宗匠，竭一生之力，未能至此；和 <lb ed="GA" n="0453a10"/>尙二十年来住持，与千五百人俱，法语将等尺，而文 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0454a" n="0454a"/> <lb ed="GA" n="0454a01"/>集又裒然如是其大，天下不朽事都被和尙一人占 <lb ed="GA" n="0454a02"/>尽，独不为吾辈留馀地耶？吾尝从事于诗矣，诗本性 <lb ed="GA" n="0454a03"/>情，复有一定之法，则三百篇而降，汉魏古诗、乐府无 <lb ed="GA" n="0454a04"/>不造极。歌行、近体，盛唐为最，中晚渐浇，宋原来不可 <lb ed="GA" n="0454a05"/>言矣。近世诗文狃于习见，略不师古。小山峛崺，不知 <lb ed="GA" n="0454a06"/>五嶽为何物，而况<name role="" type="person">须弥山</name>王？细流差池，不知百川为 <lb ed="GA" n="0454a07"/>何物，而况萨婆若海？余向评选《元气集》，周栎园先生 <lb ed="GA" n="0454a08"/>谓余曰：“世安得有如是幾十人诗供君论定？”近余好 <lb ed="GA" n="0454a09"/>遊名山，往往于方外遇之。虽然，亦有才情、学力、气魄、 <lb ed="GA" n="0454a10"/>光焰廣大赫奕如吾和尙者乎？尝评和尙匡庐诗，不 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0455a" n="0455a"/> <lb ed="GA" n="0455a01"/>从眼中看来，亦不从笔端写出；和尙胸头自有一座 <lb ed="GA" n="0455a02"/>匡庐山在，横挥直洒，苍气充溢。庐山有尽，笔墨无穷， <lb ed="GA" n="0455a03"/>和尙其可以止乎！其他所作数十倍于庐山，人患才 <lb ed="GA" n="0455a04"/>少，公患才多。锦心绣口，鬱成卍字之轮；毫相珠光，悉 <lb ed="GA" n="0455a05"/>本浩然之气。和尙所为古文，抑又难言之也。古文之 <lb ed="GA" n="0455a06"/>尽美尽善，莫如左国，其法变化不测。其次莫如史记、 <lb ed="GA" n="0455a07"/>前汉书；史记峥嵘，汉书整密。唐推昌黎、柳州，宋称六 <lb ed="GA" n="0455a08"/>一、东坡。然东坡之一笔直扫，而欲如昌黎多方出奇， <lb ed="GA" n="0455a09"/>不可得矣。六一之淸流萦折，而欲如长沙一气浑成， <lb ed="GA" n="0455a10"/>其又可得耶？元明以来，多出摹仿，窠臼饾饤，纷然<reg>叠</reg> <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0456a" n="0456a"/> <lb ed="GA" n="0456a01"/>见。有博学者束于典故，前贤所未及者，则不敢言；寡 <lb ed="GA" n="0456a02"/>学者溺于流俗，前贤所已道者，又不能省。贸贸焉无 <lb ed="GA" n="0456a03"/>不以壇坫自雄，辄为高论，亦知墙外篱间有晓事者， <lb ed="GA" n="0456a04"/>从而窃听之以<g ref="#CB15334">嗤</g>其後乎？生前以势位流通，末後与 <lb ed="GA" n="0456a05"/>眼光销殒，比比然也。和尙为诸生时，既多读百家书， <lb ed="GA" n="0456a06"/>又透向上一著，故信手成文，处处臻至。如岱宗出雲， <lb ed="GA" n="0456a07"/>层层动荡；沧溟浴日，转物光华。然未能尽其形容也。 <lb ed="GA" n="0456a08"/>和尙平日好诵《花严》大经，直在万花楼上建瓴出水， <lb ed="GA" n="0456a09"/>一滴成大法雨，一四天下无不周遍，银面阿难亦当 <lb ed="GA" n="0456a10"/>韬翰。复工临池，得晋唐神骨。偶落一字，人争宝之。智 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0457a" n="0457a"/> <lb ed="GA" n="0457a01"/>永、怀素又在下风。总之在和尙光明中，悉为馀事矣。 <lb ed="GA" n="0457a02"/>嗟乎！和尙与梅村同一诸生也，一以诸生而为祭酒， <lb ed="GA" n="0457a03"/>一以诸生而为法王。一在水天，玉振金声；一在法窟， <lb ed="GA" n="0457a04"/>孤松峭壁。梅村或有幷驰，和尙永无第二。和尙较梅 <lb ed="GA" n="0457a05"/>村止少廷对一策，梅村较和尙失却法语一大帙矣。 <lb ed="GA" n="0457a06"/>然二公道義水乳，始终无间，不啻如道林、玄度、远公、 <lb ed="GA" n="0457a07"/>柴桑、永叔、明教、子瞻、<persName>佛</persName>印而已也。余今幸得亲见序 <lb ed="GA" n="0457a08"/>其集，因幷及之。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0457a09"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="3">济顚本传序</cb:mulu><head>济顚本传序</head><byline cb:type="author">晦山显</byline> <lb ed="GA" n="0457a10"/><p xml:id="pGA023p0457a1001">维摩云：“菩萨住于生死，不为汚行。”而佈袋、济顚、酒仙、 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0458a" n="0458a"/> <lb ed="GA" n="0458a01"/>蚬子，竟为汚行者何耶？良以既证果人，欲度执相凡 <lb ed="GA" n="0458a02"/>夫，不得不隐圣现劣故也。济顚本天台罗汉，示迹尘 <lb ed="GA" n="0458a03"/>中，出家灵隐，继迁净慈，踪迹最为奇特。余尝谓因中、 <lb ed="GA" n="0458a04"/>果地二种行事，迥不相同。果地中人，示为汚行，便显 <lb ed="GA" n="0458a05"/>神通，貌混凡夫，旋彰灵异，决不与痴暗愚夫同一顚 <lb ed="GA" n="0458a06"/>倒而迷惑也。今以因中人冒果地相，不过狮虫、狐种， <lb ed="GA" n="0458a07"/>败壞僧仪而已，何足为正人所齿录哉？近世有等魔 <lb ed="GA" n="0458a08"/>禅，口说宗教，妄餐酒肉，以为吾学济顚也。此虽可学， <lb ed="GA" n="0458a09"/>而济顚来踪去迹、种种奇特，能学否耶？济顚示梦太 <lb ed="GA" n="0458a10"/>后、口吐<persName>佛</persName>金，乃至触境逢缘、现种种神通三昧，能学 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0459a" n="0459a"/> <lb ed="GA" n="0459a01"/>否耶？济顚锦绣蟠胸、出口珠玉，尽大地儒释皆让一 <lb ed="GA" n="0459a02"/>头地，能学否耶？此不能学而徒学其餐酒肉一种，真 <lb ed="GA" n="0459a03"/>泥蛇学龙，必至全身败露，识法者惧矣。济顚行实，杭 <lb ed="GA" n="0459a04"/>地向有小说，语虽近俚，事事皆实。余门人毱堂，删其 <lb ed="GA" n="0459a05"/>俚俗，彙成本传，以流佈道俗，则又为灵隐、净慈增一 <lb ed="GA" n="0459a06"/>段佳话也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0459a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2"><g ref="#CB02494">跋</g></cb:mulu><head><g ref="#CB02494">跋</g></head> <lb ed="GA" n="0459a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">跋中兴<name role="" type="person">灵隐寺</name>碑</cb:mulu><head>跋中兴<name role="" type="person">灵隐寺</name>碑</head><byline cb:type="author">晦山显</byline> <lb ed="GA" n="0459a09"/><p xml:id="pGA023p0459a0901">名山祖席，方内星列；然当门奇石堆靑、冷泉漾碧，景 <lb ed="GA" n="0459a10"/>地绝勝未有过灵隐者。住持禅祖，诸方以代著者，皆 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0460a" n="0460a"/> <lb ed="GA" n="0460a01"/>百数以内；独此山大老如文喜、明教、瞎堂、密庵等，至 <lb ed="GA" n="0460a02"/>百三十馀代，禅祖鼎盛亦未有过灵隐者。古人称天 <lb ed="GA" n="0460a03"/>下勝处，良不虚也。余乙酉春初至灵隐，寺适中衰，殿 <lb ed="GA" n="0460a04"/>堂荒落；邂逅五松房，万壑公虔向余礼拜，请余後必 <lb ed="GA" n="0460a05"/>住灵隐，余心异之。己丑，寺中众耆宿请先师具老人 <lb ed="GA" n="0460a06"/>重兴祖席，余以板首依辅两春，私虑功业浩大，落落 <lb ed="GA" n="0460a07"/>难合。庚寅上匡庐，旋住雲居十载。己亥归，祝老人六 <lb ed="GA" n="0460a08"/>旬寿，则法堂各堂寮，大半改观矣。独大雄殿毁，道俗 <lb ed="GA" n="0460a09"/>寒心。余返雲居，又迁四祖。复八载，奉老人命，归補灵 <lb ed="GA" n="0460a10"/>山，则殿阁嵯峨，金碧瑰丽。<name role="" type="person">天王殿</name>、方丈同日鼎兴，各 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0461a" n="0461a"/> <lb ed="GA" n="0461a01"/>堂寮从室，四望鳞砌，即鬼输神运，捷不至此。呜呼！以 <lb ed="GA" n="0461a02"/>老人苦心于上，寸椽口瓦，罔非血汗；众执事戮力于 <lb ed="GA" n="0461a03"/>下，手瘏足裂，尽瘁一时，卒致重兴伟绩。盖天盖地，口 <lb ed="GA" n="0461a04"/>碑赞颂，亘古亘今，岂非旷世奇功也哉？兹三韩护法 <lb ed="GA" n="0461a05"/>瑞五王公为文，树豐碑，颂老人功绩，佐以天璧胡公 <lb ed="GA" n="0461a06"/>妙笔、凤彩黄君佳勒，幷堪不朽。余喜老人事竟成，万 <lb ed="GA" n="0461a07"/>壑公先见越二纪有馀，至今方验也。皆灵山异事，敢 <lb ed="GA" n="0461a08"/>志顚末，以告来者。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0461a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">启</cb:mulu><head>启</head> <lb ed="GA" n="0461a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">杭城众护法请晦和尙住持灵隐启</cb:mulu><head>杭城众护法请晦和尙住持灵隐启</head> <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0462a" n="0462a"/> <lb ed="GA" n="0462a01"/><p xml:id="pGA023p0462a0101">宝铎凌空，法海之金城永峙；翔雲丕显，珠林之香树 <lb ed="GA" n="0462a02"/>常森。在西土之给园，望南州之法象，鹫岭仰赖，大众 <lb ed="GA" n="0462a03"/>腾欢。恭维愿雲大和尙，艺苑雄师，琅琊旧姓。精心白 <lb ed="GA" n="0462a04"/>业，实庐壑之远公；砥柱洪流，比天台之智者。况临济 <lb ed="GA" n="0462a05"/>之真传在此，兼万峰之乳水昭然。自昔松源之祖孙， <lb ed="GA" n="0462a06"/>繫一丝于九鼎；嗣後竹泉之兄弟，炳三乘于五铢。在 <lb ed="GA" n="0462a07"/>临济宿有传灯，于今日允祈嗣法。唯和尙宝筏金轮， <lb ed="GA" n="0462a08"/>早照耀于三千大众；则我等靑鞋布袜，将从事于十 <lb ed="GA" n="0462a09"/>八高贤。届兹日吉，伫候雲輧。将见飞雨弥天，永明之 <lb ed="GA" n="0462a10"/>书不坠；慧雲佈野，<name role="" type="person">契嵩</name>之道攸传。某等无任翘籲之 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0463a" n="0463a"/> <lb ed="GA" n="0463a01"/>至。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0463a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">径山两序请启</cb:mulu><head>径山两序请启</head> <lb ed="GA" n="0463a03"/><p xml:id="pGA023p0463a0301">窃唯无文印子久模糊，新侍天山之洗刷；有待插竿 <lb ed="GA" n="0463a04"/>方建竖，共欣月窟之莊严。业期缵述西江，开让老之 <lb ed="GA" n="0463a05"/>传；功在成褫滹沱，大运公之後。恭维四祖和尙猊座， <lb ed="GA" n="0463a06"/>泗水遗珠，灵山圣箭。句呈银碗，赴雲门之<reg>迅</reg>機；力坐 <lb ed="GA" n="0463a07"/>金轮，通杨岐之正脉。王老师儿孙，定遍天下；大医祖 <lb ed="GA" n="0463a08"/>门<reg>户</reg>，已压人寰。不独山头老汉，属意川勤；凡在室内 <lb ed="GA" n="0463a09"/>雁行，群推文邃。兹者灵隐名蓝，虎林大刹。风雨拮据， <lb ed="GA" n="0463a10"/>老人二十年之堂构；山川形勝，临济千百世之箕裘。 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0464a" n="0464a"/> <lb ed="GA" n="0464a01"/>堂头扶筇，苕水已入山深；大众泥首，冷泉共祈流远。 <lb ed="GA" n="0464a02"/>用是众等，仰承师命，俯率同参。虚直指之法席，伫俟 <lb ed="GA" n="0464a03"/>飞锡凌空；辅径坞之祖庭，会望全身就父。贵<g ref="#CB30027">胤</g>分宫， <lb ed="GA" n="0464a04"/>银鹤高冲霄汉；强枝内附，瑶闱势不他崇。野猿拱笔， <lb ed="GA" n="0464a05"/>好<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0501" n="0464a0501"/><anchor xml:id="beg0464a0501" n="0464a0501"/>赓<anchor xml:id="end0464a0501"/>骆丞风雅之音；巖桂雨花，更续理公燕寂之说。 <lb ed="GA" n="0464a06"/>拂峰头之雕鹫，无虞无贰，敢烦卧而治之；寄江上之 <lb ed="GA" n="0464a07"/>鲤鱼，既再既三，唯冀至则行矣。临楮无任瞻企之至。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0464a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">杭城众护法绅襟请晦和尙回灵隐启</cb:mulu><head>杭城众护法绅襟请晦和尙回灵隐启</head> <lb ed="GA" n="0464a09"/><p xml:id="pGA023p0464a0901">瓣芦流去，相传波上之杯；老石飞来，应伴鹤前之锡。 <lb ed="GA" n="0464a10"/>灵山勝会，在灵鹫以重开；西土乐邦，到西湖而俨在。 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0465a" n="0465a"/> <lb ed="GA" n="0465a01"/>珠霞驻綵，华雨悬空；必瞻白气于眉间，用展红香于 <lb ed="GA" n="0465a02"/>足下。恭维愿雲大师，心印千江，德先四道。诗攒墨绣， <lb ed="GA" n="0465a03"/>正未醉之东皋；梵响灯寒，比乞闲之辋水。种根淸妙， <lb ed="GA" n="0465a04"/>谩劳换骨出空声；果腹文章，乃效洗肠昭大法。非才 <lb ed="GA" n="0465a05"/>子之数独穷，洵禅宗之教将溥。杖挑明月，将寻归去 <lb ed="GA" n="0465a06"/>之猿；磬击冷泉，常问落时之桂。幸从雪立，怅为雲征； <lb ed="GA" n="0465a07"/>携金缕之传衣，就匡庐之瀑布。般若高台，既增惠远； <lb ed="GA" n="0465a08"/>莲花旧社，不共陶潜。某等石共三生，人思七咏。欲挽 <lb ed="GA" n="0465a09"/>笠鞋于鹫岭，桥久署夫迴龙；遥瞻甁钵于香炉，寺原 <lb ed="GA" n="0465a10"/>名为遗爱。敬然紫露之灯，爰听靑狮之吼。伏愿弼时 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0466a" n="0466a"/> <lb ed="GA" n="0466a01"/>祖席，缔结婆心。风吹舟葉，飘行千里之瓢；位定琉璃， <lb ed="GA" n="0466a02"/>化出五方之座。威仪遍于虎象，欢喜动乎人天。临启 <lb ed="GA" n="0466a03"/>无任翘企。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0466a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">塔铭</cb:mulu><head>塔铭</head> <lb ed="GA" n="0466a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">重建灵隐具德大和尙塔铭</cb:mulu><head>重建灵隐具德大和尙塔铭</head><byline cb:type="author">吴伟业<note place="inline">祭酒梅村</note></byline> <lb ed="GA" n="0466a06"/><p xml:id="pGA023p0466a0601">自<persName>佛</persName>法入中国，渐被江南；宋元以来，浙河东西分立 <lb ed="GA" n="0466a07"/>五山十刹，灵隐实居其最。历代禅祖如无著喜、永明 <lb ed="GA" n="0466a08"/>寿、明教嵩、密庵杰诸老，百四十代，雲兴川涌，甲冠诸 <lb ed="GA" n="0466a09"/>方。 <lb ed="GA" n="0466a10"/>本朝御箓之初，我具德大和尙用临济宗旨，敷扬正 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0467a" n="0467a"/> <lb ed="GA" n="0467a01"/>法眼藏，而灵隐乃炽燃其复兴。其既也，迁席于双径， <lb ed="GA" n="0467a02"/>顺世于天寧，而道價攸崇，灵骨是妥，始终于此山为 <lb ed="GA" n="0467a03"/>不朽。于是嗣法弟子晦山显公，件繫梵行，属其友吴 <lb ed="GA" n="0467a04"/>伟业曰：“子属与吾师遊，塔有刻文，非子不足传信。石 <lb ed="GA" n="0467a05"/>已具，敢请。”伟业逊谢弗获，伏而思曰：“夫像法之有盛 <lb ed="GA" n="0467a06"/>衰，犹生相之有起灭也。兴复则重来悬记，坐脱则末 <lb ed="GA" n="0467a07"/>後证明。皆所以开导有情、表彰正觉。今以和尙之功 <lb ed="GA" n="0467a08"/>用莊严、迁化殊特，乌可不标擧大端、昭示来<g ref="#CB05993">祀</g>乎？”且 <lb ed="GA" n="0467a09"/>伟业称同学于晦山者四十年矣，犹记晦山初经薙 <lb ed="GA" n="0467a10"/>染和尙，结制甫里之海藏。时缁素大集，余随众礼足， <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0468a" n="0468a"/> <lb ed="GA" n="0468a01"/>开诱慇勤；自惭钝根，无能追随参学。今窃有馀幸，获 <lb ed="GA" n="0468a02"/>以世谛文字，效奉扬于万一。晦山之师犹吾师也，其 <lb ed="GA" n="0468a03"/>何敢辞？按师讳弘礼，号具德，生于绍兴山阴之张氏。 <lb ed="GA" n="0468a04"/>世称著姓，明状元阳和先生元忭，其族也。从祖父徙 <lb ed="GA" n="0468a05"/>会城，幼好与黄冠遊。有紫阳洞苏道者教以息养方， <lb ed="GA" n="0468a06"/>颇本天台《小止观》，与《首楞严》脗合。师因读是经而发 <lb ed="GA" n="0468a07"/>正信，遂投普陀宝华庵仲雅师祝发，三峰汉月藏禅 <lb ed="GA" n="0468a08"/>师则所从记莂，授以临济正宗者也。济宗在明初，法 <lb ed="GA" n="0468a09"/>运中微。汉公出，从折竹洞悟彻尽法渊，後乃得源流 <lb ed="GA" n="0468a10"/>于金粟悟和尙，而其始终加护者则在乎纲宗。纲宗 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0469a" n="0469a"/> <lb ed="GA" n="0469a01"/>者，全提五家宗旨，而于临济则从一句中分宾主、玄 <lb ed="GA" n="0469a02"/>要、照用、料拣，堂奥森严，俾学者不滞鉴觉，洞抉<persName>佛</persName>祖 <lb ed="GA" n="0469a03"/>心髓。汉公以尊奉源流，又不得已而至于辨难，以<persName>佛</persName> <lb ed="GA" n="0469a04"/>祖慧命所繫匪细也。师闻亟往参叩，时汉公开法安 <lb ed="GA" n="0469a05"/>隐，师于座下苦参本来面目。偶窥镜见影，被同参蓦 <lb ed="GA" n="0469a06"/>背一推，猛然有省。又以宗旨未明，复昼夜服劳，饱参 <lb ed="GA" n="0469a07"/>力究。凡历三峰、邓尉者十有七载。一日担粪下坡陀， <lb ed="GA" n="0469a08"/>放眼虚空，忽悟自家活计，而临济全機大用当前毕 <lb ed="GA" n="0469a09"/>现矣。师面貌淸棱，口機迅利。在函丈前，竖義嶽嶽不 <lb ed="GA" n="0469a10"/>下。汉公辄痛加锥扎，最後乃许为铁骨禅，授以衣拂， <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0470a" n="0470a"/> <lb ed="GA" n="0470a01"/>而谓：“吾宗到汝大兴。”其师弟機缘如此。三峰<reg>殁</reg>，同参 <lb ed="GA" n="0470a02"/>潭吉忍公著《五宗救》，师赞助居多。书成而阐扬纲宗， <lb ed="GA" n="0470a03"/>三峰道法始晓然于天下。虽当时辨难三峰者，持论 <lb ed="GA" n="0470a04"/>不无异同；是书一出，淆讹永息矣。潭公告寂，师归隐 <lb ed="GA" n="0470a05"/>雲门。御史念台刘公请出世住廣孝寺，烹锻衲子，名 <lb ed="GA" n="0470a06"/>动诸方。继迁安稳、显寧，复应江北请，说法泰兴之庆 <lb ed="GA" n="0470a07"/>雲、秦邮之地藏、维扬之天寧。嗣居<persName>佛</persName>日、灵隐、会稽华 <lb ed="GA" n="0470a08"/>严，最後径山。先後十坐道场，开大法门，雷震海内。在 <lb ed="GA" n="0470a09"/>天寧日，湖海浩归，学侣奔凑，盛至五千，所云“五千衲 <lb ed="GA" n="0470a10"/>子下扬州”者也。灵隐鼎建巨功，事同开创。大殿火，重 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0471a" n="0471a"/> <lb ed="GA" n="0471a01"/>新之。王公大人施者坌集，购殿材于大山深谷，巨数 <lb ed="GA" n="0471a02"/>十围，人力罕致。一夕雷雨大作，瀑水泛涨，浮涌毕出。 <lb ed="GA" n="0471a03"/>缺一石柱，五显神示梦募至。遂以辛丑七月，大殿与 <lb ed="GA" n="0471a04"/><name role="" type="person">天王殿</name>同日鼎兴。殿成，巨丽甲天下。馀五百罗汉殿 <lb ed="GA" n="0471a05"/>及法堂、方丈、群寮从舍、重楼复阁次第佈置，绣错星 <lb ed="GA" n="0471a06"/>罗，自有灵山以来，兴建称绝盛矣。又斥其馀力，葺浙 <lb ed="GA" n="0471a07"/>之廣孝、安稳、法相、灵峰、正等诸寺。而径山频以兴复 <lb ed="GA" n="0471a08"/>请，师乃招晦山于黄梅四祖，以灵隐付之，自住径山， <lb ed="GA" n="0471a09"/>将大兴法席。为巨渤公封塔，再往天寧。临行機语皆 <lb ed="GA" n="0471a10"/>似息機投老、报龄将近者。既至，甫七日，预刻晷为斋 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0472a" n="0472a"/> <lb ed="GA" n="0472a01"/>期。寂前一日，搭衣礼<persName>佛</persName>。夜过半，谈笑如平时。五鼓，易 <lb ed="GA" n="0472a02"/>新衣，呼侍司“随我上方去”。从者到迟，顿足一下，端然 <lb ed="GA" n="0472a03"/>坐逝。时丁未十月之十九日也。最师之生平，有奋迅 <lb ed="GA" n="0472a04"/>之力，有沤和之智，有真实了義，有无碍辩才，故能上 <lb ed="GA" n="0472a05"/>以承当<persName>佛</persName>祖，下以兴建巨功，而锻炼学人尤推为莫 <lb ed="GA" n="0472a06"/>及。盖<persName>佛</persName>法自<name role="" type="person">马祖</name>以後，大慧以前，正令接物皆显大 <lb ed="GA" n="0472a07"/>機大用。三峰始修擧行之，而师更极变化于莫测。故 <lb ed="GA" n="0472a08"/>浅学初機与大乘法器，擧不能越其笵围。师尝语晦 <lb ed="GA" n="0472a09"/>山曰：“纲宗者，人能讲，我能用。先师当日钳锤，晚年始 <lb ed="GA" n="0472a10"/>获其益。此即我三峰家法也！”嗟乎！今人以分别觉路 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0473a" n="0473a"/> <lb ed="GA" n="0473a01"/>者曰知解，建立行业者曰有为。师讲求宗旨，分条析 <lb ed="GA" n="0473a02"/>理，不落言诠；千差万别，总归一源，故能超情離见、迥 <lb ed="GA" n="0473a03"/>脱生死，不可谓之知解也。师愿力廣大，摄受经营，能 <lb ed="GA" n="0473a04"/>以无著心应一切物；视飞楼涌殿、食轮万指，与单丁 <lb ed="GA" n="0473a05"/>草舍了无以异。功德克就，蹝屣去之，不可谓之有为 <lb ed="GA" n="0473a06"/>也。若师者，岂非天纵以开闢宗乘、支拄末法，为当代 <lb ed="GA" n="0473a07"/>第一宗匠也哉？得法弟子，首巨渤恒，主天寧；次晦山 <lb ed="GA" n="0473a08"/>显，今補位灵隐；次部玉璞、紫盖衡、三目渊、若相有；最 <lb ed="GA" n="0473a09"/>後御宗圣，膺付嘱者共六十八人。当灵龛东归，径山 <lb ed="GA" n="0473a10"/>固请；晦山及诸弟子念师二十年拮据，大功托于此 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0474a" n="0474a"/> <lb ed="GA" n="0474a01"/>山；且枚筮之，亦唯灵隐慧日轩吉。爰用戊申八月二 <lb ed="GA" n="0474a02"/>十六日奉全身入塔，缁素毕会，咸歎为允。<anchor xml:id="nkr_note_add_0474a0201" n="0474a0201"/><anchor xml:id="beg0474a0201" n="0474a0201"/>呜<anchor xml:id="end0474a0201"/>呼！法席 <lb ed="GA" n="0474a03"/>有盛衰，而大道偕此山无终极。和尙至德豐功固无 <lb ed="GA" n="0474a04"/>假于斯文。乃千百世下，摩挲其日月，考较其行履，幷 <lb ed="GA" n="0474a05"/>余与晦山缔出世之交，亦得附<persName>佛</persName>法以垂永久。则此 <lb ed="GA" n="0474a06"/>碑之作又乌可弗详乎？师世寿六十有八，僧腊四十 <lb ed="GA" n="0474a07"/>七。铭曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA023p0474a0704" cb:place="inline"><l>灵鹫何年来 玲珑入<persName>佛</persName>智</l><l>幸遭威音喝 故得 <lb ed="GA" n="0474a08"/>不飞去</l><l>龙湫日喷薄 彻骨松风寒</l><l>淸冷常不竭 师心 <lb ed="GA" n="0474a09"/>如此泉</l><l>小悟揽镜光 大悟担夯杖</l><l>觌面更转肩 有相 <lb ed="GA" n="0474a10"/>参无相</l><l>乃复三玄要 乃用五纲宗</l><l>千圣纵复出 此理 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0475a" n="0475a"/> <lb ed="GA" n="0475a01"/>罔不同</l><l>建瓴决悬河 辩才信无碍</l><l>不现文句身 而得 <lb ed="GA" n="0475a02"/>大自在</l><l>白槌告四众 <persName>佛</persName>法无容情</l><l>手持吹毛剑 把定 <lb ed="GA" n="0475a03"/>迷涂津</l><l>愿以淸净心 而作廣大事</l><l>于一弹指顷 摄受 <lb ed="GA" n="0475a04"/>缘孔炽</l><l>公候诸宰执 都护大将军</l><l>橐驼载法施 解放 <lb ed="GA" n="0475a05"/>鞲中鹰</l><l>香花结慈雲 钟鱼答天籁</l><l>妇孺布金钱 屠沽 <lb ed="GA" n="0475a06"/>请法戒</l><l>壇柘三十围 绝壑封雲烟</l><l>越氓闻鬼语 将以 <lb ed="GA" n="0475a07"/>供诸天</l><l>八龙骋威神 夜半雷雨送</l><l>涌水巉巖齐 邪许 <lb ed="GA" n="0475a08"/>力不用</l><l>觚棱截虹霓 丹艧蒸雲霞</l><l>变现<name role="" type="person">兜率宫</name> 周满 <lb ed="GA" n="0475a09"/>恒河沙</l><l>祝厘巩丕图 皈依发正信</l><l>白象捧金轮 靑 <lb ed="GA" n="0475a10"/>莲演<persName>佛</persName>乘</l><l>功成<anchor xml:id="nkr_note_add_0475a1001" n="0475a1001"/><anchor xml:id="beg0475a1001" n="0475a1001"/>己<anchor xml:id="end0475a1001"/>不有 道在我且行</l><l>泊然入灭度 便 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0476a" n="0476a"/> <lb ed="GA" n="0476a01"/>是<name role="" type="person">娑罗林</name></l><l>是谓大坚忍 是谓正知觉</l><l>世幻等微尘 去 <lb ed="GA" n="0476a02"/>住总不著</l><l>顾唯有情众 俯仰于兹山</l><l>拳石本灌莽 冷 <lb ed="GA" n="0476a03"/>泉空潺湲</l><l>念以何因缘 成此功德聚</l><l>灵骨于焉藏 理 <lb ed="GA" n="0476a04"/>在不思议</l><l>日色起沧海 潮声来浙江</l><l>吉祥殊勝地 寂 <lb ed="GA" n="0476a05"/>灭光明幢</l><l>我为作此铭 刻诸无缝塔</l><l>旷劫长不磨 烱 <lb ed="GA" n="0476a06"/>烱照尘刹</l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0476a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">塔表</cb:mulu><head>塔表</head> <lb ed="GA" n="0476a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">重兴灵隐具德老和尙全身塔表</cb:mulu><head>重兴灵隐具德老和尙全身塔表</head><byline cb:type="author">张立廉</byline> <lb ed="GA" n="0476a09"/><p xml:id="pGA023p0476a0901">唯临济第三十二传，有应期挺生，现大人相；以山海 <lb ed="GA" n="0476a10"/>为胸襟，视道俗如一子；遍尘遍界、普利含生，成始成 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0477a" n="0477a"/> <lb ed="GA" n="0477a01"/>终、得全<persName>善逝</persName>者，为灵隐具德礼和尙。迹其槌拂之下， <lb ed="GA" n="0477a02"/>波沸雲蒸；杖履所临，天垂地涌。不起寂灭安居之座， <lb ed="GA" n="0477a03"/>变现释梵龙天之宫，辨铁石身心，为人天师表，故十 <lb ed="GA" n="0477a04"/>坐道场不以为烦，五千参徒不以为众。繁兴大用，不 <lb ed="GA" n="0477a05"/>为疲劳；撒手便行，不为迅疾。应機则玉转珠回，却物 <lb ed="GA" n="0477a06"/>则飙驰电扫。风雷动地，更呈鳞爪之威；杯勺皆霖，况 <lb ed="GA" n="0477a07"/>鼓沧溟之势。四摄周足，三学浩归；法运奋兴，化仪斯 <lb ed="GA" n="0477a08"/>在。师讳弘礼，字具德，族姓张氏，世籍会稽，裔出紫巖， <lb ed="GA" n="0477a09"/>里名移贵。幼耽道術，笃好参寻。初依玄教以发機，继 <lb ed="GA" n="0477a10"/>读《楞严》为了義。旋穷梵<reg>册</reg>，博究圆宗。悟念想根为生 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0478a" n="0478a"/> <lb ed="GA" n="0478a01"/>死本，採菽初从外道闻法。迴心世尊，始学阿蓝。知非 <lb ed="GA" n="0478a02"/>便捨，于是陟普陀岭，依仲雅师，始预僧流，旋归讲肆。 <lb ed="GA" n="0478a03"/>适先三峰汉老人开法安稳，遂诣力参。初究本来面 <lb ed="GA" n="0478a04"/>目，从窥镜处照破孃生面皮；复研向上纲宗，于扁担 <lb ed="GA" n="0478a05"/>头悟得自家活计。从上作略，一时现前；征诘横機，神 <lb ed="GA" n="0478a06"/>锋迅发。运锤脑後，室中呼聱头之禅；挂剑眉间，诸方 <lb ed="GA" n="0478a07"/>传铁嘴之号。马驹蹴踏天下，大树荫覆域中，三峰遂 <lb ed="GA" n="0478a08"/>以源流慇勤嘱累。经藏禅海，赏物外之南泉；彩凤铁 <lb ed="GA" n="0478a09"/>蛇，谶灭宗之<persName>佛</persName>果。师受最後记莂，荷出格成褫；盛美 <lb ed="GA" n="0478a10"/>多端，非人能及。撮言大节，略有其五：得法以後，下扳 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0479a" n="0479a"/> <lb ed="GA" n="0479a01"/>杂务，备历炎霜；混迹服勤，不辞荼蓼。灰头土面，隐在 <lb ed="GA" n="0479a02"/>窟之嚬呻；槽厂磨坊，戢摩空之毛羽。如昔者踏碓求 <lb ed="GA" n="0479a03"/>师，负舂续祖；大沩契機于典座，雪峰密证于饭头。古 <lb ed="GA" n="0479a04"/>有其人，乃今亲见。师之晦迹退藏，真实妙行，为不可 <lb ed="GA" n="0479a05"/>及者一。初住寺坪，旋居廣孝，其倾身就锻之众，皆忘 <lb ed="GA" n="0479a06"/>形死心之徒。克究先宗，激扬本分；学徒近百，省发多 <lb ed="GA" n="0479a07"/>人。即屋撒珍珠，俨杨岐树下之韵；而人多瑰玮，有妙 <lb ed="GA" n="0479a08"/>喜洋屿之风。已而寺径交争，邻僧构讼，乃应请而主 <lb ed="GA" n="0479a09"/>安稳，复受嘱而莅显寧。行道维扬，旺化江北，若兴化 <lb ed="GA" n="0479a10"/>之昭阳，天长之毘尼，秦邮之地藏，学众翕集，禅风盛 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0480a" n="0480a"/> <lb ed="GA" n="0480a01"/>行。次住天寧，萃五千衲子之缘，拈百亿琼花之偈。後 <lb ed="GA" n="0480a02"/>受请灵隐、<persName>佛</persName>日二大祖庭，分化两山，众恒万指。住灵 <lb ed="GA" n="0480a03"/>隐日，于廣大林中，插标结界，衝繁窟内，敷座安居。驯 <lb ed="GA" n="0480a04"/>致革心，弥兴悲愿。法堂甫就，大殿告灾。师奋身营构， <lb ed="GA" n="0480a05"/>庀材鸠工；神物护诃，遐迩辐辏。三载奏绩，百废俱兴。 <lb ed="GA" n="0480a06"/>梯山通道，致材木者千章；崩角投怀，效技能者亿计。 <lb ed="GA" n="0480a07"/>六种翕应，四部奔腾；两殿上梁，倾城毕赴。殷雷震谷， <lb ed="GA" n="0480a08"/>邪许沸天。缔构之缘，近古鲜觏；时当像季，塔寺靡坚。 <lb ed="GA" n="0480a09"/>兹乃能移浮幢于掌上，涌宝刹于毫端。缅鹫岭之莊 <lb ed="GA" n="0480a10"/>严，奉优塡之相好。界内堂阁，位置绵连；门外坊亭，次 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0481a" n="0481a"/> <lb ed="GA" n="0481a01"/>第鼎建。复以馀力，分应他方；殿宇需材，随宜散佈。师 <lb ed="GA" n="0481a02"/>之苦身戮力，感殊勝报缘，为不可及者二。洪永以来， <lb ed="GA" n="0481a03"/>宗风如线。至先天童，单拈一棒，直捷提持；三峰乃剖 <lb ed="GA" n="0481a04"/>抉纲宗，讥防讹滥。自是缁林禅会，撥草憧憧；浙水吴 <lb ed="GA" n="0481a05"/>山，趋风浩浩。顾以宗旨诘难，彼此辩争；虽两世应機， <lb ed="GA" n="0481a06"/>不无少异。而济宗再起，话乃大圆，皆间出伟人、弘竖 <lb ed="GA" n="0481a07"/>末法者也。师以苦身操履，初不留意辞章，而天资绝 <lb ed="GA" n="0481a08"/>人，慧辩无碍。據座说法，甁泻河悬；矢口成篇，波潆绮 <lb ed="GA" n="0481a09"/>互。称性吐露，纵夺望洋；深辨来风，窾綮洞中。至普说 <lb ed="GA" n="0481a10"/>大篇，如长江万里、巨浪千寻；拟诸大慧中峰，庶幾生 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0482a" n="0482a"/> <lb ed="GA" n="0482a01"/>瑜生亮。一向吹毛运握，灼然七事随身；有时合水和 <lb ed="GA" n="0482a02"/>泥，不妨千仞壁立。师之善说法要，洞鉴機宜，其不可 <lb ed="GA" n="0482a03"/>及者三。师既苦参廓然，复究先德洪规。一生苦心，尤 <lb ed="GA" n="0482a04"/>工锻炼。座下常馀千众，室中曲被三根。打锁敲枷，多 <lb ed="GA" n="0482a05"/>方剥换；驱耕夺食，不主故常。炉韛一开，英灵麇集。常 <lb ed="GA" n="0482a06"/>以雲门拄杖、高峰枕子话，激发英衲，扶竖法幢，箭定 <lb ed="GA" n="0482a07"/>天山，筹盈石室。死偷心于铁牛機下，放全身于汗马 <lb ed="GA" n="0482a08"/>丛边。师之为法来人，光前启後，其不可及者四。师最 <lb ed="GA" n="0482a09"/>後应径山请，即以灵隐院事嘱法嗣四祖显公，继席 <lb ed="GA" n="0482a10"/>得人，成功不处。丁未十月，言从双径前往天寧，普接 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0483a" n="0483a"/> <lb ed="GA" n="0483a01"/>群機，甫经七日。忽尔设供礼<persName>佛</persName>，易衣辞众。临化隔宿， <lb ed="GA" n="0483a02"/>垂诫学众，剧话三更。遂以十九日丑时，言往上方，端 <lb ed="GA" n="0483a03"/>坐告寂。化後顶门火热，面目如生。两山禅众争迎，究 <lb ed="GA" n="0483a04"/>竟龛阄灵隐，遂定基方丈东之慧日轩。以戊申八月 <lb ed="GA" n="0483a05"/>入塔。全身不散，光流双树之园；爪发中分，花雨诸天 <lb ed="GA" n="0483a06"/>之座。师之预知报谢，脱洒自由，初终一如，首尾端正， <lb ed="GA" n="0483a07"/>又末法所仅见也。师生于万历庚子，终康熙丁未，世 <lb ed="GA" n="0483a08"/>寿六十有八，僧腊若干。嗣法得人最盛，自己丑岁嘱 <lb ed="GA" n="0483a09"/>巨渤恒、晦山显二人，厥後相续付授六十馀人多；分 <lb ed="GA" n="0483a10"/>化一方，绍隆不绝。而师深慈平等，洞无町畦，同门法 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0484a" n="0484a"/> <lb ed="GA" n="0484a01"/>属，视均真子。参学万指，利钝千差，诲诱忘疲，解推无 <lb ed="GA" n="0484a02"/>间。遇有疾者辄处方用药，即乍到者亦旦过如归。故 <lb ed="GA" n="0484a03"/>得百城倾心，万众竭力。间有飏去，仍复来归。师之菩 <lb ed="GA" n="0484a04"/>萨行愿，平等垂慈，其不可及者五。廉昔从甫里海藏， <lb ed="GA" n="0484a05"/>依止一期，晨夕提持，开我蒙吝。因得与闻横说竖说 <lb ed="GA" n="0484a06"/>之奇、用钩用锥之捷。蜜果葫芦之移换，万顷百折之 <lb ed="GA" n="0484a07"/>汪洋。故得霆震大千，风行无两。众务纷应，神观湛然。 <lb ed="GA" n="0484a08"/>摄受弥宽，威棱莫犯，而总销镕于大悲愿海，信乎其 <lb ed="GA" n="0484a09"/>不可及也。已新灵隐，显公现居冢嗣，安奉窣堵。因瞻 <lb ed="GA" n="0484a10"/>礼山头，深详化迹；兼以状示，且命撰篇。不揣荒愚，诠 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0485a" n="0485a"/> <lb ed="GA" n="0485a01"/>次如上。适有持师顶相、属题帧首者，复述赞云：</p><lg xml:id="lgGA023p0485a0119" cb:place="inline"><l>雨爨 <lb ed="GA" n="0485a02"/>霜薪 服劳第一</l><l>嶽倒湫倾 说法第一</l><l>地负海涵 安众 <lb ed="GA" n="0485a03"/>第一</l><l>雲输川委 福报第一</l><l>凤翥龙骞 得人第一</l><l>更有 <lb ed="GA" n="0485a04"/>一事称第一 妙德空生赞不及</l><l>无梦无想恣掀腾 明 <lb ed="GA" n="0485a05"/>如日兮黑如漆</l></lg><p xml:id="pGA023p0485a0507" cb:place="inline">於戏！示生乘愿，雁留寒水之踪；削牍 <lb ed="GA" n="0485a06"/>摅词，鸟<reg>窎</reg>飞空之迹。徒劳描邈，曷测高深？续谱传灯， <lb ed="GA" n="0485a07"/>特标僧宝。更以俟之具眼操笔、若大年寂音者。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0485a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">行状</cb:mulu><head>行状</head> <lb ed="GA" n="0485a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">本师具德老和尙行状</cb:mulu><head>本师具德老和尙行状</head><byline cb:type="author">戒显</byline> <lb ed="GA" n="0485a10"/><p xml:id="pGA023p0485a1001">师讳弘礼，字具德，生缘会稽张氏。张为越州巨族，系 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0486a" n="0486a"/> <lb ed="GA" n="0486a01"/>出西蜀，实紫巖先生後也。居地名移贵，明中葉殿元 <lb ed="GA" n="0486a02"/>张元汴，号阳和先生，为理学名臣。馀通籍为名人者， <lb ed="GA" n="0486a03"/>指不勝屈。幼从父兄，家杭之郡城，业倾消。性不好章 <lb ed="GA" n="0486a04"/>句，独喜与黄冠导引之士遊。然宫观挂籍羽流，又所 <lb ed="GA" n="0486a05"/>窃鄙。後于吴山紫阳洞见一苏姓者，终日<anchor xml:id="nkr_note_add_0486a0501" n="0486a0501"/><anchor xml:id="beg0486a0501" n="0486a0501"/>瞑<anchor xml:id="end0486a0501"/>目危坐。 <lb ed="GA" n="0486a06"/>或与语，不顾；见男女围绕，挥令退，咸莫测所为。师熟 <lb ed="GA" n="0486a07"/>视，喜曰：“此真吾师矣！”乃数数潜往，咨修炼之術。不数 <lb ed="GA" n="0486a08"/>月，遂尽其底蕴。苏君大喜，以为此真仙骨，非凡流也。 <lb ed="GA" n="0486a09"/>然苏君息养之方，一本天台《小止观》。昔智者大师著 <lb ed="GA" n="0486a10"/>《止观》既成，遇西天梵僧，谓暗合《首楞严》。大师由是向 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0487a" n="0487a"/> <lb ed="GA" n="0487a01"/>西顶礼十有八年，冀经东来，一为印证。师默计云：“彼 <lb ed="GA" n="0487a02"/>未获《楞严》，尙勤求如此；今现流通，何为不观览修习 <lb ed="GA" n="0487a03"/>乎？”即觅《楞严》读之，憬然悟悔曰：“吾所守者，正生死本， <lb ed="GA" n="0487a04"/>非出生死之正路也。”遂力辞苏师，登普陀，依宝华庵 <lb ed="GA" n="0487a05"/>仲雅师薙削，日习《楞严》。一日，以经中疑義质本师，师 <lb ed="GA" n="0487a06"/>曰：“吾仅知句逗，焉能会義？”师又歎曰：“若不解義，习读 <lb ed="GA" n="0487a07"/>何益？”于是又辞师渡海，依仲庵法师于玉山，听讲《楞 <lb ed="GA" n="0487a08"/>严》。复闻雲门湛和尙于安稳起禅期，师先渡江求单， <lb ed="GA" n="0487a09"/>届期湛和尙忽圆寂。时座元汉老和尙新受嘱于金 <lb ed="GA" n="0487a10"/>粟，四众即请开法。师于堂中，昼夜苦参本来面目，迥 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0488a" n="0488a"/> <lb ed="GA" n="0488a01"/>无入处。计穷力尽，疑闷不已。偶案头有镜，师俯首一 <lb ed="GA" n="0488a02"/>窥，忽有同参背後一推，云：“照破你老面皮！”师猛然开 <lb ed="GA" n="0488a03"/>悟，疑团顿豁；入方丈呈解，大为称赏。自此機思迅利、 <lb ed="GA" n="0488a04"/>应对敏捷，侪辈皆惮之。期毕，随汉老人入三峰。凡丛 <lb ed="GA" n="0488a05"/>林力作苦务，无不身任，仍不废参请。一日汉老人上 <lb ed="GA" n="0488a06"/>堂，师出云：“一箭射红心，请师高著眼。”老人迴头问侍 <lb ed="GA" n="0488a07"/>者事，师云：“機轮转处，作者犹迷。”老人云：“你试转转看。” <lb ed="GA" n="0488a08"/>师云：“九乌射尽忘俱丧，锋镝消为日月光。”老人连打 <lb ed="GA" n="0488a09"/>三棒，师云：“一柄千将剑，唯师用得亲。”礼拜归众。又一 <lb ed="GA" n="0488a10"/>日，老人擧“药山弄狮子”话，师出作礼，老人云：“我今要 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0489a" n="0489a"/> <lb ed="GA" n="0489a01"/>弄一出底。”便打。师云：“著忙作么？”老人云：“诸人要会弄 <lb ed="GA" n="0489a02"/>狮子尾巴么？”便下座。师云：“大众要会临济宾主句，看 <lb ed="GA" n="0489a03"/>取双狮𨎊绣球。”时宗门久衰，禅风初唱，大略所重单 <lb ed="GA" n="0489a04"/>在根本，谓之鉴觉，而于从上诸祖大機大用、五家纲 <lb ed="GA" n="0489a05"/>宗、临济七事，尙未提起。如汉家礼乐未定，初事绵蕞， <lb ed="GA" n="0489a06"/>所谓雲雷屯而天造草昧时也。三峰老人从折竹声 <lb ed="GA" n="0489a07"/>中大彻根本，後痛救五家宗旨，与临济宾主、料简、照 <lb ed="GA" n="0489a08"/>用、玄要等法，廓然通贯，首尾洞达。始知古人于向上 <lb ed="GA" n="0489a09"/>眼目，重封密锁，不露毫芒；于锻炼機用，陷虎迷狮，不 <lb ed="GA" n="0489a10"/>留眹迹。轰雷掣电中，仍藏锋敛锷，而宗门极则事在 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0490a" n="0490a"/> <lb ed="GA" n="0490a01"/>矣。师始闻其说，时时究心，昏闷莫入。後充圊头，忽一 <lb ed="GA" n="0490a02"/>日运粪至园房，以用心太过，误走向太湖。肩重担，下 <lb ed="GA" n="0490a03"/>高坡，力疲不能下；蓦于转肩时，扁担头跳幾跳，抬头 <lb ed="GA" n="0490a04"/>见太湖，忽然悟得自家活计；而于纲宗手眼、临济機 <lb ed="GA" n="0490a05"/>用，若十日幷照矣。自是機锋迅捷，莫能抵触；随口啐 <lb ed="GA" n="0490a06"/>啄，洞中肯綮。同辈皆称“具铁嘴”，即于汉老人，亦横機 <lb ed="GA" n="0490a07"/>无所让。一日，老人唤师入方丈，垂数百问，师矢口立 <lb ed="GA" n="0490a08"/>应，一无折挫。老人竖铁面，不许可，师心亦不服，语人 <lb ed="GA" n="0490a09"/>曰：“七<persName>佛</persName>以来，无此问法也！”老人又命侍者挝鼓，当堂 <lb ed="GA" n="0490a10"/>诘辩，如是者再三。时师充维那，因抵牾而去。师自重 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0491a" n="0491a"/> <lb ed="GA" n="0491a01"/>重透入後，具大機用，牙爪毒辣，能擒啄龙象，在三峰 <lb ed="GA" n="0491a02"/>老人会下称饱参者。经师旁敲暗<anchor xml:id="nkr_note_add_0491a0201" n="0491a0201"/><anchor xml:id="beg0491a0201" n="0491a0201"/>击<anchor xml:id="end0491a0201"/>，一挨一拶，豁然 <lb ed="GA" n="0491a03"/>脱韛者不知凡幾？间有一二承付嘱竖门庭者，初扣 <lb ed="GA" n="0491a04"/>关击节，皆出师手也。师虽去，念老人法乳，时时反顾。 <lb ed="GA" n="0491a05"/>後老人入死关，复奔回玄墓，老人遂以衣拂幷源流 <lb ed="GA" n="0491a06"/>法偈付之，勉师收铁骨徒、破断法魔，为吾宗作大竫 <lb ed="GA" n="0491a07"/>子。偈曰：</p><lg xml:id="lgGA023p0491a0704" cb:place="inline"><l>住山养得機缘熟 多觅真真铁骨禅</l><l>莫负老 <lb ed="GA" n="0491a08"/>僧珍重付 痛除魔外作真传</l></lg><p xml:id="pGA023p0491a0812" cb:place="inline">付毕，老人旋示寂。师守 <lb ed="GA" n="0491a09"/>丧毕，辅安稳潭吉忍和尙为西堂。时潭师负恙，师为 <lb ed="GA" n="0491a10"/>调治内外、锥锻衲子，致道风霭著。因太白有七闢之 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0492a" n="0492a"/> <lb ed="GA" n="0492a01"/>说，师与安稳口授笔记，著《五宗救》以扶三峰法道。海 <lb ed="GA" n="0492a02"/>内衲子始知正法眼藏。临济一宗，绵亘古今，自有七 <lb ed="GA" n="0492a03"/>事手眼；沩仰、曹洞、雲门、法眼，开宗垂久，自有五家宗 <lb ed="GA" n="0492a04"/>旨；不止一機一境、单提鉴觉，可以搪揬从上诸老也。 <lb ed="GA" n="0492a05"/>潭和尙逝後，师回会稽，住静<name role="" type="person">雲门山</name>。时念台刘公请 <lb ed="GA" n="0492a06"/>住廣孝寺，师进住，刀耕火种；人虽止百，皆诸方角立 <lb ed="GA" n="0492a07"/>真参衲子。师握竹篦，下手烹锻；朝槌暮拶，省悟多人。 <lb ed="GA" n="0492a08"/>时天童密老人门庭浩大，雷震寰中；师孤撑炉韛，门 <lb ed="GA" n="0492a09"/>风壁立，祖孙甘露，门不多让也。後因闢寺路，邻僧构 <lb ed="GA" n="0492a10"/>讼，司理卧子陈公直其事。师拂衣过东阳，住寺基坪。 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0493a" n="0493a"/> <lb ed="GA" n="0493a01"/>旋应请，住临平安稳，値同法澹予垣和尙，临寂嘱住 <lb ed="GA" n="0493a02"/>皋亭显寧。师住後，为创建大雄、天王两殿，百废具擧。 <lb ed="GA" n="0493a03"/>甲申冬，显初参师，于此入门。禅风凛然，道气彻骨。虽 <lb ed="GA" n="0493a04"/>颓垣败屋，衲子爱戴，倾动诸方。仰师法道者，遍大江 <lb ed="GA" n="0493a05"/>南北。已而师渡江，说法兴化黎家庵；次开期天长毘 <lb ed="GA" n="0493a06"/>尼庵、泰兴庆雲寺。丙戌，于秦邮地藏庵开大禅期，龙 <lb ed="GA" n="0493a07"/>象鳞集。三冬了悟者三十馀人。次春，应维扬天寧大 <lb ed="GA" n="0493a08"/>刹请，衲子闻风奔骤，聚至五千。师偈曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA023p0493a0816" cb:place="inline"><l>五千衲子下 <lb ed="GA" n="0493a09"/>扬州 百亿琼花笑点头</l><l>七尺乌藤行活计 凭何面目 <lb ed="GA" n="0493a10"/>得风流</l></lg><p xml:id="pGA023p0493a1004" cb:place="inline">此一偈，薄海内外无不流佈。是夏，师受江北 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0494a" n="0494a"/> <lb ed="GA" n="0494a01"/>请，辙环一转，所至万人挤拥，挥汗成雨，至洗浴水一 <lb ed="GA" n="0494a02"/>时呷尽，盖宋明以来，为法门罕见事也。秋归显寧开 <lb ed="GA" n="0494a03"/>戒，次年受戒显请，赴苏州甫里海藏庵结冬，远迩排 <lb ed="GA" n="0494a04"/>闼拥观，墙壁崩倒。次归武林，以现成显寧，擧法姪豁 <lb ed="GA" n="0494a05"/>堂巖公，扶令出世，自受灵隐、<persName>佛</persName>日两刹请。己丑春，进 <lb ed="GA" n="0494a06"/>灵隐说法三春夏。复过天寧度五十诞，付首座巨渤 <lb ed="GA" n="0494a07"/>恒兄嗣席天寧。冬赴杭州<persName>佛</persName>日结制。腊八日嘱咐戒 <lb ed="GA" n="0494a08"/>显。次春解制，复回灵隐。嗣後，众恒逾万指。师锥锻衲 <lb ed="GA" n="0494a09"/>子外，奋兴土木，拾砾购壤，擧荟蔚宿莽之地，尺寸而 <lb ed="GA" n="0494a10"/>鼎兴之。东西殿堂，佈置鳞次，各有成局。建大法堂，雄 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0495a" n="0495a"/> <lb ed="GA" n="0495a01"/>冠东南，灵隐已大改观矣。戊戌，大殿毁，师与各执事 <lb ed="GA" n="0495a02"/>奋身勠力，除煨烬、庀木石；从徽、闽、温、严老山中，判数 <lb ed="GA" n="0495a03"/>百年巨材，积叠如山，非人力能致。一夕雷雨，大水暴 <lb ed="GA" n="0495a04"/>涨，浮涌毕出。少一石柱，峨冠者五人，自称五显，示梦 <lb ed="GA" n="0495a05"/>杭城屠成凤募至恰称。师与众执事经营缔构，备尝 <lb ed="GA" n="0495a06"/>荼苦。辛丑七月，大雄殿与<name role="" type="person">天王殿</name>同时日陞樑，远近 <lb ed="GA" n="0495a07"/>缁素，捨工者、施财者、助壶浆者、掷簪珥者，邪许号踊， <lb ed="GA" n="0495a08"/>倾动鄕城，百戏攒贺，昼夜腾踏。<name role="" type="person">飞来峰</name>外市肆，杯酒 <lb ed="GA" n="0495a09"/>盂饭，踊贵百倍，亦自古迄今，无此盛擧也。又以重赀 <lb ed="GA" n="0495a10"/>易妙应房，建花严阁、伽蓝殿。又于北高峰建华光殿。 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0496a" n="0496a"/> <lb ed="GA" n="0496a01"/>又建合涧桥与<name role="" type="person">飞来峰</name>牌楼，而旁及于廣孝、法相、正 <lb ed="GA" n="0496a02"/>等、安稳、灵峰诸寺，一一皆助财建殿。盖因师誓愿廣 <lb ed="GA" n="0496a03"/>大，因缘辐辏。不过二十年而殿阁巍峨、金碧瑰玮，壮 <lb ed="GA" n="0496a04"/>丽甲于神州。虽曰重兴，实同开创。由是诸方道俗推 <lb ed="GA" n="0496a05"/>海内龙象都会、廣大门庭，必以灵隐称首。即数寺宇 <lb ed="GA" n="0496a06"/>峥嵘、梵宫壮丽，亦必以灵隐称首。而师实铢积寸累， <lb ed="GA" n="0496a07"/>听缘自至，成大功勋，遂至盖天盖地，此岂非天授而 <lb ed="GA" n="0496a08"/>兼之道力、法力也哉？丙午冬，上乘和尙亲到灵隐，力 <lb ed="GA" n="0496a09"/>请师住径山，师再四逊谢。乘翁四番削牍，幷携众檀 <lb ed="GA" n="0496a10"/>护书币，坚决敦请，师不获已，以季冬望登山，振扬祖 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0497a" n="0497a"/> <lb ed="GA" n="0497a01"/>令。累命使至黄梅四祖，促显东归，補住灵隐。显苦辞 <lb ed="GA" n="0497a02"/>不允，以丁未淸和月进院。师亲为交代，乃回双径。八 <lb ed="GA" n="0497a03"/>月下浣，灵隐以<name role="" type="person">普同塔</name>告成，复迎师回寺说法，送众 <lb ed="GA" n="0497a04"/>灵骨入塔。住七日，复返径山。至九月下浣，以先许维 <lb ed="GA" n="0497a05"/>扬天寧请，送巨渤兄入塔，遂于廿五日出山。至十月 <lb ed="GA" n="0497a06"/>十二日入天寧，上堂，有“公案上重添公案”语。次日上 <lb ed="GA" n="0497a07"/>方硕揆弟请斋，求师自命日，师沉吟，曰：“十九日去。”十 <lb ed="GA" n="0497a08"/>七日堪舆殷自行居士至，嘱以卜塔後事。十八日硕 <lb ed="GA" n="0497a09"/>弟复具仪请师陞座，师笑曰：“仪物我收，你代我说法， <lb ed="GA" n="0497a10"/>我不说法了。”午後，忽命侍司发白金三两送库司，令 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0498a" n="0498a"/> <lb ed="GA" n="0498a01"/>备各殿供。傍晚师自搭衣，至各殿礼拜，示辞谢意。夜 <lb ed="GA" n="0498a02"/>分犹与各执事谈至丙夜，迨五更，闻钟即起，命以新 <lb ed="GA" n="0498a03"/>衣服<g ref="#CB04249">帽</g>履，从顶至踵，一一更换。呼侍者云：“随我上方 <lb ed="GA" n="0498a04"/>去。”坐半饷，复呼云：“说道往上方去，还不来。”顿足一下， <lb ed="GA" n="0498a05"/>端然坐脱。时丁未十月十九日丑时分也。师生平勝 <lb ed="GA" n="0498a06"/>心悲愿在建功利生，凡衰飒退步话，素不喜闻；独南 <lb ed="GA" n="0498a07"/>嶽老和尙到山，师引座，有“隐身不现”语。又圆话付法 <lb ed="GA" n="0498a08"/>毕，忽令众参“船子覆舟”公案。天機触发，俱异平昔。大 <lb ed="GA" n="0498a09"/>众颇惊疑，遂以无疾，陡然脱化，亦异矣哉！又六七年 <lb ed="GA" n="0498a10"/>前接一长老讣音，师嫌其去不脱洒。一侍者问：“某和 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0499a" n="0499a"/> <lb ed="GA" n="0499a01"/>尙捉鼻而去，如何？”师云：“也涉做作。”进云：“邓隐峰倒化， <lb ed="GA" n="0499a02"/>如何？”师云：“太煞显奇。”进云：“和尙百年後作么生？”师顿 <lb ed="GA" n="0499a03"/>足云：“便与么去。”又临出山，上堂说偈，末二句云：“莫道 <lb ed="GA" n="0499a04"/>武陵无觅处，一条归路各家分。”果符所言，又异中之 <lb ed="GA" n="0499a05"/>异也。师幼失学，不攻习章句而慧辩天纵。每登座说 <lb ed="GA" n="0499a06"/>法，河悬甁泻，千言不竭；起结承接，皆有关键，似精通 <lb ed="GA" n="0499a07"/>文字三昧者。又悟处超特，自性宗通，凡接機言句，随 <lb ed="GA" n="0499a08"/>扣即应，尖新奇巧，出自天然。又敲击衲子，下刃紧凑， <lb ed="GA" n="0499a09"/>皆出人头地，不可方物者。禅道<persName>佛</persName>法，<name role="" type="person">马祖</name>至临济东 <lb ed="GA" n="0499a10"/>山演以及大慧，皆显大機用，盛行毁炼。元明以降，其 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0500a" n="0500a"/> <lb ed="GA" n="0500a01"/>说<reg>久</reg>息。至三峰老人恢复五家纲宗，复握竹篦，重兴 <lb ed="GA" n="0500a02"/>锻炼。至我先师炉韛愈廣、啐啄愈灵、擒拿愈辣，如五 <lb ed="GA" n="0500a03"/>花八门，变化错出。故出师门者皆经毒骂险摈，深遭 <lb ed="GA" n="0500a04"/>移换而𣨛成大器。有时爱护一人，任众人深排痛诋 <lb ed="GA" n="0500a05"/>而恬若不知；有时无端讥诃一人，横加诟詈，致令反 <lb ed="GA" n="0500a06"/>唇授谤而犹然不恤。故浅根学者每望崖退去，师却 <lb ed="GA" n="0500a07"/>冷眼窃笑，决其必返，已而果然。师尝语显曰：“诸方是 <lb ed="GA" n="0500a08"/>讲底纲宗，我是用底纲宗。”故锻炼钳锤，称方内独步。 <lb ed="GA" n="0500a09"/>慈明杨岐、五祖妙喜而後，一人而已。师敦友爱，好扶 <lb ed="GA" n="0500a10"/>植法属。以横山一默和尙为三峰冢的，乃力锻豁堂 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0501a" n="0501a"/> <lb ed="GA" n="0501a01"/>兄，扶令出世以续其後。受显寧澹和尙托，既为兴建 <lb ed="GA" n="0501a02"/>丛席，又锻就仁庵義、梵音咏两兄以接之。馀瑞光、灵 <lb ed="GA" n="0501a03"/>峰、高丽诸法姪，皆与的嗣平等一视，极力成褫也。师 <lb ed="GA" n="0501a04"/>又知医，能切脉，每日常苦心看病。即乍到挂单有病 <lb ed="GA" n="0501a05"/>者，亦垂慈诊视。虽方丈中重價药味，亦不惜也。师俭 <lb ed="GA" n="0501a06"/>约朴素，不好享用。自从苦行力作、深锥毒锻，得大彻 <lb ed="GA" n="0501a07"/>悟，故不自处闲寂，亦不喜人燕佚；不自嬉戏山水、习 <lb ed="GA" n="0501a08"/>诗歌文字，亦不以此教人。日以搬土运甓与学者相 <lb ed="GA" n="0501a09"/>击撞。每日波波走各堂寮，警策放逸，安慰执事，不以 <lb ed="GA" n="0501a10"/>为劳。晚至径山，愈矍铄，能徒步高山四五十里。推本 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0502a" n="0502a"/> <lb ed="GA" n="0502a01"/>色宗匠，亦区内无两也。师化後，供天寧三日，顶门火 <lb ed="GA" n="0502a02"/>热，挺身端坐，面目如生。邗人千万，挤拥、稽首、嚎恸；诸 <lb ed="GA" n="0502a03"/>弟子辈以陶龛封函。显忝居长，又嗣席灵隐，念先师 <lb ed="GA" n="0502a04"/>二十年血汗大功在灵山，同阖院弟子恭迎灵龛，回 <lb ed="GA" n="0502a05"/>法堂供奉。遵师遗嘱，请殷自行居士卜塔基于方丈 <lb ed="GA" n="0502a06"/>东之慧日轩，以戊申年八月二十六日入塔。师自廣 <lb ed="GA" n="0502a07"/>孝、显寧、安稳、天寧，幷江北之庆雲、高邮之地藏、绍兴 <lb ed="GA" n="0502a08"/>之花严、杭州之<persName>佛</persName>日、灵隐、径山，凡十坐道场。而天长 <lb ed="GA" n="0502a09"/>之毘尼、苏州之海藏又在外也。付嘱法嗣，己丑付巨 <lb ed="GA" n="0502a10"/>渤恒兄与戒显；次庚寅冬付剖玉璞、紫盖衡、三目渊、 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0503a" n="0503a"/> <lb ed="GA" n="0503a01"/>若相有四兄；嗣後渐次付嘱：煦杲照、灵沼濎、笑鲁贤、 <lb ed="GA" n="0503a02"/>十力润、五嶽玹、巢山至、坚忍铠、圣可凡、白谷裔、乾庵 <lb ed="GA" n="0503a03"/>贤、硕揆志、牖明本、怀宗隆、在明德、卓灵长、晏巖淸、天 <lb ed="GA" n="0503a04"/>弥廣、穆文德、衲华贯、载一晋、<persName>佛</persName>眉惺、慧闻圆、豁一庆、 <lb ed="GA" n="0503a05"/>乾敏证、开之韶、大贤静、微旨朗、谛辉辂、雪涧显、转凡 <lb ed="GA" n="0503a06"/>禧、汝水维、栗庵乘、独任雲、达方界、诚一淸、句玹日、履 <lb ed="GA" n="0503a07"/>先緖、石语音、靑震指、洪遂泰、介华洁、慈月时、鹤风悟、 <lb ed="GA" n="0503a08"/>笑拈岳、素庵仁、岸廣殊、谷庵萃、鹏雲宏、子樵如、天越 <lb ed="GA" n="0503a09"/>潜、灵陌敏、昙玺印、霓庵奇、圆石寧、天南临、弗为祚、古 <lb ed="GA" n="0503a10"/>乔通、憨愚慧、御宗圣、无歇恒、慧灯绍、珂雪祯；法孙开 <pb ed="GA" xml:id="GA023.0021.0504a" n="0504a"/> <lb ed="GA" n="0504a01"/>法者：上荫元鹏、兴源圆极等；参上乳，如元海、瀛镫、普 <lb ed="GA" n="0504a02"/>上思、溥受、元孝、超宗、智镕、元器、元舆、元海，幷未开法 <lb ed="GA" n="0504a03"/>者若干人。师世寿六十有八，生于明万历庚子六月 <lb ed="GA" n="0504a04"/>十六日戌时，示寂于淸康熙六年十月十九日丑时， <lb ed="GA" n="0504a05"/>僧腊四十七。十会语录共三十馀卷，盛行于世。伏觊 <lb ed="GA" n="0504a06"/>当代鸿儒巨公、法门硕匠，得赐塔铭，<reg>刊</reg>垂慧日，永耀 <lb ed="GA" n="0504a07"/>灵山，显等镂心剔骨，顶戴高深于无极矣。谨状。</p></cb:div></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0504a08"/> <lb ed="GA" n="0504a09"/> <lb ed="GA" n="0504a10"/><cb:juan fun="close" n="7"><cb:jhead><name role="" type="person">灵隐寺</name>志卷七终</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0420a0201" to="#end0420a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">圮</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB04395">圮</g></rdg></app> <app from="#beg0435a0701" to="#end0435a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">圮</lem><rdg wit="#wit.orig">圯</rdg></app> <app from="#beg0440a0201" to="#end0440a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">悬</lem><rdg wit="#wit.orig">县</rdg></app> <app from="#beg0440a0401" to="#end0440a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">锻</lem><rdg wit="#wit.orig">锻</rdg></app> <app from="#beg0442a0501" to="#end0442a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="来函：赵文平 (2020-05-26)">缚<note type="cf1">X84n1585_p0714a18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">缚</rdg></app> <app from="#beg0450a1001" to="#end0450a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0452a0501" to="#end0452a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">具</lem><rdg wit="#wit.orig">其</rdg></app> <app from="#beg0464a0501" to="#end0464a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">赓</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB06175">赓</g></rdg></app> <app from="#beg0474a0201" to="#end0474a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">呜</lem><rdg wit="#wit.orig">鸣</rdg></app> <app from="#beg0475a1001" to="#end0475a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0486a0501" to="#end0486a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">瞑</lem><rdg wit="#wit.orig">暝</rdg></app> <app from="#beg0491a0201" to="#end0491a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">击</lem><rdg wit="#wit.orig">繫</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="dila-notes"> <head>法鼓文理学院 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0420a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0420a0201">圮【CB】，<g ref="#CB04395">圮</g>【志彙】</note> <note n="0435a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0435a0701">圮【CB】，圯【志彙】</note> <note n="0440a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0440a0201">悬【CB】，县【志彙】</note> <note n="0440a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0440a0401">锻【CB】，锻【志彙】</note> <note n="0442a0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="GA023.0442a05.20" target="#nkr_note_add_0442a0501">缚【CB】，缚【志彙】</note> <note n="0450a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0450a1001">己【CB】，已【志彙】</note> <note n="0452a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a0501">具【CB】，其【志彙】</note> <note n="0464a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0501">赓【CB】，<g ref="#CB06175">赓</g>【志彙】</note> <note n="0474a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0474a0201">呜【CB】，鸣【志彙】</note> <note n="0475a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0475a1001">己【CB】，已【志彙】</note> <note n="0486a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486a0501">瞑【CB】，暝【志彙】</note> <note n="0491a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0491a0201">击【CB】，繫【志彙】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>