<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="ZW03n0025"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka, Electronic version, No. 25 净名经集解关中疏卷下</title> <title xml:lang="zh-Hans">藏外<persName>佛</persName>教文献数位版, No. 25 净名经集解关中疏卷下</title> <author>沙门道液述 黎明整理</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>ZangWai</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">ZW</idno>.<idno type="vol">3</idno>.<idno type="no">25</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-04-10 15:53:23 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">藏外<persName>佛</persName>教文献</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">净名经集解关中疏卷下</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Fang Guangchang</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">方廣锠大德提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【藏外】</witness> <witness xml:id="wit1">【大-CB】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00395"> <charName>CBETA CHARACTER CB00395</charName> <mapping cb:dec="983435" type="PUA">U+F018B</mapping> <mapping type="unicode">U+22931</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+龙]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00438"> <charName>CBETA CHARACTER CB00438</charName> <mapping cb:dec="983478" type="PUA">U+F01B6</mapping> <mapping type="unicode">U+28D66</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[门@俞]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18240"> <charName>CBETA CHARACTER CB18240</charName> <mapping cb:dec="1001280" type="PUA">U+F4740</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+26729</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[骨*忽]</value></charProp></char> <char xml:id="CB21722"> <charName>CBETA CHARACTER CB21722</charName> <mapping cb:dec="1004762" type="PUA">U+F54DA</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[磁-石+言]</value></charProp></char> <char xml:id="CB21723"> <charName>CBETA CHARACTER CB21723</charName> <mapping cb:dec="1004763" type="PUA">U+F54DB</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+(直-十)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2009-03-17T12:20:19"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="2"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0070a" n="0070a"/> <lb ed="ZW" n="0070a01"/> <lb ed="ZW" n="0070a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">题解</cb:mulu><head>净名经集解关中疏卷下</head> <lb ed="ZW" n="0070a03"/><byline cb:type="other">整理者 黎明</byline> <lb ed="ZW" n="0070a04"/> <lb ed="ZW" n="0070a05"/><p cb:type="head1" xml:id="pZW03p0070a0501">〔题解〕</p> <lb ed="ZW" n="0070a06"/><p xml:id="pZW03p0070a0601">《净名经集解关中疏》，又名《净名经关中疏》、《净名集解关中 <lb ed="ZW" n="0070a07"/>疏》、《关中集解》、《净名经疏》。<persName>佛</persName>教经典註疏。由唐朝<name role="" type="person">资圣寺</name>沙 <lb ed="ZW" n="0070a08"/>门道液撰集而成。流通中分为二卷本或四卷本。</p> <lb ed="ZW" n="0070a09"/><p xml:id="pZW03p0070a0901">该疏在敦煌遗书中保存多号，已为人知的均为二卷本，早为 <lb ed="ZW" n="0070a10"/>研究者注意，幷被录文收入《大正藏》第85卷。只是《大正藏》所 <lb ed="ZW" n="0070a11"/>收该疏文字从第五品後半部份到第七品前半部份，脱漏一万多 <lb ed="ZW" n="0070a12"/>字。现重予整理，上卷之整理本已刊在《藏外<persName>佛</persName>教文献》第二辑 <lb ed="ZW" n="0070a13"/>中，本辑刊出的是下卷之整理本。该疏的内容简介、研究價値、流 <lb ed="ZW" n="0070a14"/>传槪况等详见《藏外<persName>佛</persName>教文献》第二辑《净名经集解关中疏》题解。 <lb ed="ZW" n="0070a15"/>该疏下卷之整理本之底、挍本情况如下：</p> <lb ed="ZW" n="0070a16"/><p xml:id="pZW03p0070a1601">底本：北新0293号，首尾全。</p> <lb ed="ZW" n="0070a17"/><p xml:id="pZW03p0070a1701">挍本：甲本：斯6870号，首全尾残；</p> <lb ed="ZW" n="0070a18"/><p xml:id="pZW03p0070a1801">乙本：斯6418号，首尾全；</p> <lb ed="ZW" n="0070a19"/><p xml:id="pZW03p0070a1901">丙本：北新1274+北新1143号；此二号可缀接，原本 <lb ed="ZW" n="0070a20"/>同卷，首残尾全；</p> <lb ed="ZW" n="0070a21"/><p xml:id="pZW03p0070a2101">丁本：北新0292号，首残尾全。</p> <lb ed="ZW" n="0070a22"/><p xml:id="pZW03p0070a2201">其中乙本错讹过多，为避免挍记繁杂，故仅于必要时出挍。 <lb ed="ZW" n="0070a23"/>其它诸本则仍遵循本书的原则，逢异必出。此外，“惠”、“慧”， <lb ed="ZW" n="0070a24"/>“辨”、“辩”，“或”、“惑”，“得”、“德”，“牙”、“芽”，“耶”、“邪”，“道”、 <lb ed="ZW" n="0070a25"/>“导”等，已在上卷出过通註，下卷不再出註。另“华”同“花”，“默” <lb ed="ZW" n="0070a26"/>同“默”时，均录为正字，不出挍记。录挍时，部份参用了《大 <lb ed="ZW" n="0070a27"/>正藏》本僧肇《註维摩诘经》中的文字，具体情况一槪随文说明。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0070a28"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0071a" n="0071a"/> <lb ed="ZW" n="0071a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">录文</cb:mulu><head>〔录文〕</head> <lb ed="ZW" n="0071a02"/> <lb ed="ZW" n="0071a03"/><cb:juan fun="open" n="2"><cb:jhead>净名经集解关中疏卷下</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="ZW" n="0071a04"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">资圣寺</name>沙门道液述</byline> <lb ed="ZW" n="0071a05"/> <lb ed="ZW" n="0071a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2"><name role="" type="person">文殊师利</name>品第五</cb:mulu><head><name role="" type="person">文殊师利</name>品第五</head> <lb ed="ZW" n="0071a07"/> <lb ed="ZW" n="0071a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0071a0801">前室外三品明诃责<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071001" n="0071001"/>，此下六品明摄受。复次，前明不堪，仰 <lb ed="ZW" n="0071a09"/>德生信；此明堪问，闻法悟入。六品经文宗缘问疾，此品居初故独 <lb ed="ZW" n="0071a10"/>得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071002" n="0071002"/>名，下随别義受别品目<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071003" n="0071003"/>。疾有二种：一者众生实报，二者菩 <lb ed="ZW" n="0071a11"/>萨权现，如品文明。大文分二：初此品略明二疾，下五品廣明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071004" n="0071004"/> <lb ed="ZW" n="0071a12"/>二疾。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0071a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0071a1301">尔时<persName>佛</persName>告<name role="" type="person">文殊师利</name>：汝行诣维摩诘问疾。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0071a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0071a1401">此品受命。文二：一命，二恭命。此初，命也。肇曰：文殊师 <lb ed="ZW" n="0071a15"/>利，秦言“妙德”。经云：曾已成<persName>佛</persName>，名曰龙种尊。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0071a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0071a1601"><name role="" type="person">文殊师利</name>白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！彼上人者，难为酬对。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0071a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0071a1701">此二，恭命。文五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071005" n="0071005"/>：一恭命问疾，二大众侍从，三宾主往复， <lb ed="ZW" n="0071a18"/>四宣旨问疾，五时众得益。初中文三：初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071006" n="0071006"/>总自谦，二陈彼勝德， <lb ed="ZW" n="0071a19"/>三恭旨往问。此初也。什曰：言乃超<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071007" n="0071007"/>出我上，岂直诸贤！此盖 <lb ed="ZW" n="0071a20"/>深往者之情耳，岂其实哉！肇曰：三万二千何必不任，文殊师<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071008" n="0071008"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0072a" n="0072a"/> <lb ed="ZW" n="0072a01"/>利何必<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072001" n="0072001"/>独最。意谓至人变谋无方，隐显殊迹，故迭为修短<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072002" n="0072002"/>应 <lb ed="ZW" n="0072a02"/>物之情事，孰敢定其优劣、辩其得失乎？文殊将适群心而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072003" n="0072003"/>奉使 <lb ed="ZW" n="0072a03"/>命，故先歎净名之德，以生众会难遭之想也。其人道尊，难为酬 <lb ed="ZW" n="0072a04"/>对，当承<persName>佛</persName>圣旨，行问疾耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0072a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0072a0501">深达实相，善说法要。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0072a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0072a0601">二，陈彼勝德。文三：一、二智深廣，二、因果德满，三、二利功 <lb ed="ZW" n="0072a07"/>圆。此初，深达歎实，辩才歎权。此初也，内能深达实理，外能谈 <lb ed="ZW" n="0072a08"/>法要旨。肇曰：实相难测而能深达，善以约言而擧多義，美其善得 <lb ed="ZW" n="0072a09"/>说法要趣也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0072a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0072a1001">辩才无滞，智慧无碍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0072a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0072a1101">此歎权智，亦内慧外辩也。肇曰：词辩圆应而无滞，智慧周通 <lb ed="ZW" n="0072a12"/>而无碍也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0072a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0072a1301">一切菩萨法式<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072004" n="0072004"/>悉知，诸<persName>佛</persName>秘藏无不得入。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0072a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0072a1401">此歎因果德满。因知菩萨修行之法式<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072005" n="0072005"/>，果入诸<persName>佛</persName>化物之秘 <lb ed="ZW" n="0072a15"/>藏。三密如七言偈明。肇曰：谓<persName>佛</persName>身口意秘密<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072006" n="0072006"/>之藏。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0072a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0072a1601">降伏众魔，遊戏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072007" n="0072007"/>神通。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0072a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0072a1701">此歎二利功圆。降魔利他，得度自利。此初也。什曰：神通 <lb ed="ZW" n="0072a18"/>化物非真故，名戏；复次，神通虽大，于我无难，如戏；复次，善入出 <lb ed="ZW" n="0072a19"/>住，自在无碍，如戏。肇曰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072008" n="0072008"/>：遊通化人，以之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072009" n="0072009"/>自娱也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0073a" n="0073a"/> <lb ed="ZW" n="0073a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0073a0101">其慧方便皆已得度。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0073a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0073a0201">此自利得度。肇曰：穷智用，尽权道，故称度。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0073a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0073a0301">虽然，当承<persName>佛</persName>圣旨，诣彼问疾。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0073a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0073a0401">此三，恭旨往问。肇曰：其德若此，非所堪对，当承<persName>佛</persName>圣旨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073001" n="0073001"/>， <lb ed="ZW" n="0073a05"/>然後行耳<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073002" n="0073002"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0073a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0073a0601">于是众中诸菩萨、大弟子、释、梵四天王等咸作是 <lb ed="ZW" n="0073a07"/>念：今二大士<name role="" type="person">文殊师利</name>、维摩诘共谈，必说妙法。即时八 <lb ed="ZW" n="0073a08"/>千菩萨、五百声闻、百千天人皆欲随从。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0073a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0073a0901">二，大众侍从<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073003" n="0073003"/>。文二：初念，後往。此初，念也。肇曰：大士 <lb ed="ZW" n="0073a10"/>勝集，必有妙说，故率<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073004" n="0073004"/>欲同擧。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0073a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0073a1101">于是<name role="" type="person">文殊师利</name>与诸菩萨、大弟子及诸天<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073005" n="0073005"/>人恭敬围 <lb ed="ZW" n="0073a12"/>绕，入毘耶離大城。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0073a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0073a1301">二，文殊与众<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073006" n="0073006"/>同往。肇曰：庵罗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073007" n="0073007"/>园在城外，净名室在城 <lb ed="ZW" n="0073a14"/>内也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0073a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0073a1501">尔时长者维摩诘心念：今<name role="" type="person">文殊师利</name>与大众俱来。即 <lb ed="ZW" n="0073a16"/>以神力空其室内，除去所有，及诸侍者，唯置一床，以疾而 <lb ed="ZW" n="0073a17"/>卧。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0073a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0073a1801">此下三，明宾主往复也。文四：一空室现相，二见相知表，三 <lb ed="ZW" n="0073a19"/>称歎善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0073008" n="0073008"/>来，四述其所歎。此初，净名现相也。此经宗明净土悲 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0074a" n="0074a"/> <lb ed="ZW" n="0074a01"/>化，故现三相：一室空，表文殊入室，显净秽同为法性之土；二除 <lb ed="ZW" n="0074a02"/>侍，表爱见众生，同皈法身无相；三一床现疾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074001" n="0074001"/>，表大悲现化。故 <lb ed="ZW" n="0074a03"/>下文云：虽知诸<persName>佛</persName>国，及与<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074002" n="0074002"/>众生空，而常修净土，教化于群生。 <lb ed="ZW" n="0074a04"/>释曰：国土空即室空表之，众生空即除侍表之，净土化生即现疾表 <lb ed="ZW" n="0074a05"/>之。肇曰：现疾之兴，事在今也。空室去侍以生言端，事证于後。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0074a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0074a0601"><name role="" type="person">文殊师利</name>既入其舍，见其室空无诸所有，独寝一床。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0074a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0074a0701">此二，见相，知有表也。生曰：见之者，得其旨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074003" n="0074003"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0074a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0074a0801">时维摩诘言：善来，<name role="" type="person">文殊师利</name>！不来相而来，不见相 <lb ed="ZW" n="0074a09"/>而见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0074a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0074a1001">此三，称歎。什曰：赞言善者，欲明宾来得会，主亦虚受也。 <lb ed="ZW" n="0074a11"/>又相见者，发彼庵园，故来；睹斯现疾，故见。今法身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074004" n="0074004"/>大士<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074005" n="0074005"/>不 <lb ed="ZW" n="0074a12"/>然也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074006" n="0074006"/>，故善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074007" n="0074007"/>。肇曰：将明法身大士<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074008" n="0074008"/>擧动进止不违实相。实 <lb ed="ZW" n="0074a13"/>相不来以之而来，实相无见以之相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074009" n="0074009"/>见。不来而能来，不见而 <lb ed="ZW" n="0074a14"/>能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074010" n="0074010"/>见。法身若此，何善如之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0074a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0074a1501"><name role="" type="person">文殊师利</name>言：如是，居士！若来已更不来，若去已更 <lb ed="ZW" n="0074a16"/>不去。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0074a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0074a1701">此四，文殊述成不来不见。法性本无来<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074011" n="0074011"/>，众生妄见来，而要 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0075a" n="0075a"/> <lb ed="ZW" n="0075a01"/>因大士应化来已，方悟于无来。生死往来，轮转无际<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075001" n="0075001"/>。若悟无 <lb ed="ZW" n="0075a02"/>来，法身常住，更不来也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0075a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0075a0301">所以者何？来者无所从来，去者无所至。所可见者 <lb ed="ZW" n="0075a04"/>更不可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0075a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0075a0501">释也。妄想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075002" n="0075002"/>见去来，实无有去来，故能令返<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075003" n="0075003"/>悟矣。去 <lb ed="ZW" n="0075a06"/>见，准释王宫应来，双林现去，例可见也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0075a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0075a0701">且置是事。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0075a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0075a0801">此下四，正宣旨问疾。先宣<persName>佛</persName>旨，後宣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075004" n="0075004"/>己情。初止傍论， <lb ed="ZW" n="0075a09"/>次宣旨也。肇曰：虽贪微言而使命未宣，故且止其论而问疾也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0075a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0075a1001">居士！是疾寧可忍不？疗治有损？不至增乎？<persName>世尊</persName> <lb ed="ZW" n="0075a11"/>慇勤致问无量。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0075a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0075a1201">此下正宣<persName>佛</persName>旨三句：可忍否？有损否？不增否<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075005" n="0075005"/>？如下答。 <lb ed="ZW" n="0075a13"/>疾既缘彼非我，问旨亦彼损于我为痊耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0075a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0075a1401">居士，是疾何所因起？其生久如？当云何灭？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0075a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0075a1501">此下二，宣己情，问也。文二：先问能化权疾，後问所化实疾。 <lb ed="ZW" n="0075a16"/>前中复三：一问现疾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075006" n="0075006"/>因起，二问室空无侍，三穷疾本相。初有 <lb ed="ZW" n="0075a17"/>问答，此问也。肇曰：使命既宣，故复问疾之所由生也。疾因何而 <lb ed="ZW" n="0075a18"/>起？起来久近？云何而得灭乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0075a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0075a1901">维摩诘言：从痴、有爱，则我病生。以一切众生病，是 <lb ed="ZW" n="0075a20"/>故我病。若一切众生病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075007" n="0075007"/>灭，则我病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075008" n="0075008"/>灭。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0076a" n="0076a"/> <lb ed="ZW" n="0076a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0076a0101">此二，答。先双答後二问，後却答初问。前文有三：法、喩、合 <lb ed="ZW" n="0076a02"/>也。法有标释。肇曰：答久近也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076001" n="0076001"/>。菩萨何疾？悲彼而生疾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076002" n="0076002"/> <lb ed="ZW" n="0076a03"/>耳。群生之疾，痴、爱为本；菩萨之疾，大悲为源。夫高由下起，是 <lb ed="ZW" n="0076a04"/>因非生。所以悲疾之兴，出乎痴、爱，而痴、爱无緖，莫识其源。吾疾 <lb ed="ZW" n="0076a05"/>久近，与之同根。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076003" n="0076003"/>明悲之始，不必<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076004" n="0076004"/>就己为言也。道融曰： <lb ed="ZW" n="0076a06"/>众生痴故有爱，爱故受身，受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076005" n="0076005"/>身则病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076006" n="0076006"/>。以彼病故，则我病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076007" n="0076007"/> <lb ed="ZW" n="0076a07"/>生矣。毘摩为物来久，故知悲不近也。彼病灭则我病灭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076008" n="0076008"/>，明起 <lb ed="ZW" n="0076a08"/>病不齐限众生也。新学菩萨未能久处生死<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076009" n="0076009"/>，为一切起病，故明 <lb ed="ZW" n="0076a09"/>大士旷怀处疾。推其前际，以发心为始；寻其後际，则与群生俱 <lb ed="ZW" n="0076a10"/>灭。新学闻之，局心自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076010" n="0076010"/>旷，故但说病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076011" n="0076011"/>生灭，即大悲自显也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0076a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0076a1101">所以者何？菩萨为众生故入生死，有生死则有病。 <lb ed="ZW" n="0076a12"/>若众生得離病者，则菩萨无复病。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0076a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0076a1301">此释<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076012" n="0076012"/>也。肇曰：夫法身无生，况复有形。既无有形，病何 <lb ed="ZW" n="0076a14"/>由起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076013" n="0076013"/>？然为彼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076014" n="0076014"/>受生，不得无形。既有形也，不得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076015" n="0076015"/>无患。故 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0077a" n="0077a"/> <lb ed="ZW" n="0077a01"/>随其久近，与之同病。若彼離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0077001" n="0077001"/>病，菩萨无复病也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0077a0201">譬如长者唯有一子，其子得病，父母亦病。若子病 <lb ed="ZW" n="0077a03"/>愈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0077002" n="0077002"/>，父母亦愈。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0077a0401">此二，喩也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0077003" n="0077003"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0077a0501">菩萨如是，于诸众生，爱之若子。众生病则菩萨病。 <lb ed="ZW" n="0077a06"/>众生病愈，菩萨亦愈。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0077a0701">此三，合也。幷在文可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0077a0801">又言：是疾何所因起？菩萨疾者，以大悲起。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0077a0901">二，却答初问。肇曰：菩萨之疾，以大悲为根，因之而起。答 <lb ed="ZW" n="0077a10"/>初问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0077a1101"><name role="" type="person">文殊师利</name>言：居士！此室何以空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0077004" n="0077004"/>无侍者？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0077a1201">此下问室空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0077005" n="0077005"/>无侍。有身必借资生，有疾理宜侍奉，何以俱 <lb ed="ZW" n="0077a13"/>亡？此先问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0077a1401">维摩诘言：诸<persName>佛</persName>国土亦复皆空。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0077a1501">此先答室空也。众生迷则三界妄起，诸<persName>佛</persName>悟则净国性空。下 <lb ed="ZW" n="0077a16"/>文云：诸<persName>佛</persName>国土皆如虚空。净土，经之本宗，故示室空以明之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0077a1701">又问：以何为空？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0077a1801">肇曰：室以无物为空，<persName>佛</persName>土以何为空？将辩毕竟空義。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0077a1901">答曰：以空空。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0077a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0077a2001">肇曰：夫有由心生，心因有起。是非之域，妄想所存。故以空 <lb ed="ZW" n="0077a21"/>智而空于有者，即有而自空矣。岂假摒除<anchor xml:id="nkr_note_orig_0077006" n="0077006"/>然後为空乎？生曰： <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0078a" n="0078a"/> <lb ed="ZW" n="0078a01"/>上空慧空，下空理空。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0078a0201">又问：空何用空？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0078a0301">生曰：若理果是空，何用空慧然後空？肇曰：上空法空，下 <lb ed="ZW" n="0078a04"/>空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078001" n="0078001"/>智空也。诸法本性自空，何假智空然後空耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0078a0501">答曰：以无分别空故空。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0078a0601">肇曰：智之生也，起于分别。而诸法无相，故智无分别。智无 <lb ed="ZW" n="0078a07"/>分别，即智空也。诸法无相，即法空也。以智不分别于法，即知法 <lb ed="ZW" n="0078a08"/>空也。岂别有智空，假之以空法乎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078002" n="0078002"/>？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0078a0901">又问：空可分别耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0078a1001">肇曰：问智空、法空可分别耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0078a1101">答曰：分别亦空。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0078a1201">肇曰：向之言者，分别于无分别耳。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078003" n="0078003"/>能无心分别而分别 <lb ed="ZW" n="0078a13"/>于无分别者，虽复终日分别而未尝分别。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0078a1401">又问：空当于何求？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0078a1501">肇曰：上因正<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078004" n="0078004"/>智明空。恐惑者将谓空義在正不在邪，故问 <lb ed="ZW" n="0078a16"/>空義之所在，以明邪正之不殊也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0078a1701">答曰：当于六十二见<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078005" n="0078005"/>中求。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0078a1801">肇曰：夫邪因正生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078006" n="0078006"/>，正因邪起。本其为性，性无有二。故欲 <lb ed="ZW" n="0078a19"/>求正智之空者，当于邪见求也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0078a2001">又问：六十二见当于何求？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0078a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0078a2101">生曰：复于何求，得其然耶？</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0079a" n="0079a"/> <lb ed="ZW" n="0079a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0079a0101">答曰：当于诸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079001" n="0079001"/><persName>佛</persName>解脱中求。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0079a0201">肇曰：捨邪见名为解脱，背<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079002" n="0079002"/>解脱名为邪见。然则解邪相 <lb ed="ZW" n="0079a03"/>靡，孰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079003" n="0079003"/>为其源<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079004" n="0079004"/>？为其源者，一而已矣。故求诸邪见，当本之解 <lb ed="ZW" n="0079a04"/>脱也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0079a0501">又问：诸<persName>佛</persName>解脱当于何求？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0079a0601">生曰：复于何求？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0079a0701">答曰：当于一切众生心行中求。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0079a0801">肇曰：众生心行，即解脱之所由生也。又<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079005" n="0079005"/>，邪正同根，缚脱 <lb ed="ZW" n="0079a09"/>一门，本其真性，未尝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079006" n="0079006"/>有异。故求<persName>佛</persName>解脱，当于众生心行也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0079a1001">又，仁所问何无侍者，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0079a1101">此二，答无侍。先牒问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0079a1201">一切众魔及诸外道皆吾侍也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0079a1301">此二，答。先标人也。肇曰：世之侍者，唯恭己、顺命、给侍所 <lb ed="ZW" n="0079a14"/>须，谓之侍者。菩萨侍者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079007" n="0079007"/>，以慢己、违命、违道者，同其大乖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079008" n="0079008"/>，和 <lb ed="ZW" n="0079a15"/>以冥顺，侍养法身，谓之侍者。所以众魔、异学为给侍之先也。天 <lb ed="ZW" n="0079a16"/>台云：魔著爱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079009" n="0079009"/>惑也，外道执见惑也。禅定伏爱，智慧破见。既 <lb ed="ZW" n="0079a17"/>爱、见顺真，法身侍也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0079a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0079a1801">所以者何？众魔者乐生死，菩萨于生死而不捨。外 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0080a" n="0080a"/> <lb ed="ZW" n="0080a01"/>道者乐诸见，菩萨于诸见而不动<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080001" n="0080001"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0080a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0080a0201">此下释也。什曰：言不见其有异相也。肇曰：魔乐著五欲，不 <lb ed="ZW" n="0080a03"/>求出世，故繫以生死。异学虽求出世，而执著己道，故繫以邪见。 <lb ed="ZW" n="0080a04"/>大士观生死同涅槃，故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080002" n="0080002"/>不捨；观邪见同正见，故能不动。不动、 <lb ed="ZW" n="0080a05"/>不捨，故能即之为侍者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0080a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0080a0601"><name role="" type="person">文殊师利</name>言：居士！是疾为何等相？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0080a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0080a0701">此下三，约法身问疾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080003" n="0080003"/>相也。所以重有此问者，融云：有二 <lb ed="ZW" n="0080a08"/>门<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080004" n="0080004"/>入<persName>佛</persName>法，一大悲，二智慧。阶浅至深，弘之有渐，故先说大 <lb ed="ZW" n="0080a09"/>悲，後说实相也。文中问答三重，此初也。肇曰：既知病起之所 <lb ed="ZW" n="0080a10"/>由，复问由生之疾相也。四百四病，各有异相，大悲之疾，以何为 <lb ed="ZW" n="0080a11"/>相乎？将明无相。大悲应物生病者，虽终日现疾，终日无相。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0080a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0080a1201">维摩诘言：我病无形不可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0080a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0080a1301">肇曰：大悲无缘，无缘则无相。以此生疾，疾亦无相。故曰 <lb ed="ZW" n="0080a14"/>“我病无形不可见”也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080005" n="0080005"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0080a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0080a1501">又问：此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080006" n="0080006"/>病身合耶，心合耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0080a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0080a1601">二，约身心问。肇曰：惑者闻病不可见，将谓心病无形故不可 <lb ed="ZW" n="0080a17"/>见，或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080007" n="0080007"/>谓身病微细故不可见<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080008" n="0080008"/>，为之生问也。病于身心与何事 <lb ed="ZW" n="0080a18"/>合，而云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080009" n="0080009"/>不可见？</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0081a" n="0081a"/> <lb ed="ZW" n="0081a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0081a0101">答曰：非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081001" n="0081001"/>身合，身相離故；亦非心合，心如幻故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0081a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0081a0201">肇曰：身相離则非身，心如幻则非心。身心既无，病与谁合？ <lb ed="ZW" n="0081a03"/>无合<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081002" n="0081002"/>故无病，无病故不可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0081a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0081a0401">又问：地大、水大、火大、风大、于此四大，何大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081003" n="0081003"/>之 <lb ed="ZW" n="0081a05"/>病？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0081a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0081a0601">三，约四大问也。肇曰：身之生也，四大所成。上总推身，今 <lb ed="ZW" n="0081a07"/>别推四大，曲寻其本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0081a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0081a0801">答曰：是病非地大，亦不離地大。水、火、风大，亦复 <lb ed="ZW" n="0081a09"/>如是。而众生病从四大起，以其有病，是故我病。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0081a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0081a1001">答也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081004" n="0081004"/>。肇曰：四大本无，病亦不有。而众生虚假之病从<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081005" n="0081005"/> <lb ed="ZW" n="0081a11"/>四大起，故我以虚假之疾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081006" n="0081006"/>应彼病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081007" n="0081007"/>身。逆寻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081008" n="0081008"/>其本，彼我无 <lb ed="ZW" n="0081a12"/>实，而欲观其形<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081009" n="0081009"/>相当何耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0081a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0081a1301">尔时<name role="" type="person">文殊师利</name>问维摩诘言：菩萨应<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081010" n="0081010"/>云何慰谕有疾 <lb ed="ZW" n="0081a14"/>菩萨？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0081a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0081a1501">此二，问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081011" n="0081011"/>所化实疾。文二：前问慰谕，後问调伏。所以有 <lb ed="ZW" n="0081a16"/>此二问者，肇曰：外有善喩，内有善调，则能弥历生死，与群生同 <lb ed="ZW" n="0081a17"/>疾。睿曰：凡夫之病，为忧苦所恼。不安所病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081012" n="0081012"/>则生愁忧，为病 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0082a" n="0082a"/> <lb ed="ZW" n="0082a01"/>所逼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082001" n="0082001"/>则生苦恼。忧心外睮，须闻法以自慰；苦心内切，宜观空 <lb ed="ZW" n="0082a02"/>以自调。肇曰：慰谕有疾应自文殊，而逆问净名者，以同集诸人注 <lb ed="ZW" n="0082a03"/>心有在。又，取证于疾者，乃所以审慰谕之会也。此将明大乘无 <lb ed="ZW" n="0082a04"/>证之道，以慰始习现疾菩萨，故生此问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0082a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0082a0501">维摩诘言：说身无常，不说厌離于身。说身有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082002" n="0082002"/>苦， <lb ed="ZW" n="0082a06"/>不说乐于涅槃。说身无我而说教导众生。说身空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082003" n="0082003"/>寂， <lb ed="ZW" n="0082a07"/>不说毕竟寂灭。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0082a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0082a0801">此二，答。文四：初约理喩，二约起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082004" n="0082004"/>大悲喩，三约求<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082005" n="0082005"/>大果 <lb ed="ZW" n="0082a09"/>喩，四结成。初，列无常等四也。肇曰：慰谕之法，应为病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082006" n="0082006"/>者说 <lb ed="ZW" n="0082a10"/>身无常，去其贪著；不应说厌離，令取证也。不观无常不厌離者， <lb ed="ZW" n="0082a11"/>凡夫也。观无常<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082007" n="0082007"/>而厌離者，二乘也。观无常不厌離者，菩萨 <lb ed="ZW" n="0082a12"/>也。是以应慰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082008" n="0082008"/>喩初学，令安心处疾以济群生，不厌生死，不乐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082009" n="0082009"/> <lb ed="ZW" n="0082a13"/>涅槃。此大士慰谕之法也。说身有苦等者，肇曰：虽见苦而不乐 <lb ed="ZW" n="0082a14"/>涅槃之乐；虽知无我，不以众生空故缺于教导；虽见身空而不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082010" n="0082010"/> <lb ed="ZW" n="0082a15"/>取涅槃毕竟之道。故能安住生死，与众生同疾。是以慰谕之家宜 <lb ed="ZW" n="0082a16"/>说其所应行；所不应行，不宜说也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0082a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0082a1701">说悔先罪，而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0082011" n="0082011"/>不说入于过去。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0083a" n="0083a"/> <lb ed="ZW" n="0083a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0083a0101">此二，约大悲喩也。文三。此初，劝悔先过。病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083001" n="0083001"/>由先罪， <lb ed="ZW" n="0083a02"/>但可责己，不可惧病，废捨大悲，入过去也。肇曰：教有疾菩萨悔 <lb ed="ZW" n="0083a03"/>既往之罪法。罪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083002" n="0083002"/>虽繫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083003" n="0083003"/>人，不言罪有常性，从未来到现在，从 <lb ed="ZW" n="0083a04"/>现在入过去也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0083a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0083a0501">以己之疾，愍于彼病。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0083a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0083a0601">此二，推己兴悲以自喩。生曰：我有智慧犹以疾苦，况乃不达 <lb ed="ZW" n="0083a07"/>者乎？推己愍彼，是兼济之怀，岂得自畏死也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0083a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0083a0801">当识夙世无数劫苦，当念饶益一切众生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0083a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0083a0901">此三，追往念益以自喩也。肇曰：当寻夙世，更苦无量。今 <lb ed="ZW" n="0083a10"/>苦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083004" n="0083004"/>须臾，何足致忧？但当力疾救彼苦耳。生曰：念欲饶益一切 <lb ed="ZW" n="0083a11"/>众生者，方入生死，不得有畏也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0083a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0083a1201">忆所修福，念于净命。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0083a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0083a1301">此三，约求大果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083005" n="0083005"/>喩也。文三。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083006" n="0083006"/>初，恃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083007" n="0083007"/>福以求大果， <lb ed="ZW" n="0083a14"/>勿邪命而苟存<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083008" n="0083008"/>。肇曰：恐新学菩萨为疾所乱，故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083009" n="0083009"/>劝忆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083010" n="0083010"/>所修 <lb ed="ZW" n="0083a15"/>福，悦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083011" n="0083011"/>其情也。生曰：若有福<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083012" n="0083012"/>者，所生必勝，有何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083013" n="0083013"/>畏哉！</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0084a" n="0084a"/> <lb ed="ZW" n="0084a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0084a0101">勿生忧恼，常起精进。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0084a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0084a0201">此二，息忧以进道也。生曰：因病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084001" n="0084001"/>致懈，懈乃愈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084002" n="0084002"/>生其忧。 <lb ed="ZW" n="0084a03"/>勤与命竞，恒患不至，岂复容恼哉！</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0084a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0084a0401">当作医王，疗治众病。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0084a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0084a0501">此三，劝求大果以廣济也。肇曰：当为大法医王，疗治群生之 <lb ed="ZW" n="0084a06"/>疾。自疾何足忧乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0084a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0084a0701">菩萨应如是慰谕有疾菩萨，令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084003" n="0084003"/>其欢喜。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0084a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0084a0801">此四，结<anchor xml:id="nkr_note_add_0084a0801" n="0084a0801"/><anchor xml:id="beg0084a0801" n="0084a0801"/>欢<anchor xml:id="end0084a0801"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0084004" n="0084004"/>喜也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084005" n="0084005"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0084a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0084a0901"><name role="" type="person">文殊师利</name>言：居士！有疾菩萨云何调伏其心？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0084a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0084a1001">此二，问内调法也。五阴患身，但可暂慰；究竟常乐，须住法 <lb ed="ZW" n="0084a11"/>身。故次劝修无相观以内调也。肇曰：上问慰谕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084006" n="0084006"/>之宜，今问调 <lb ed="ZW" n="0084a12"/>心之法。外有善喩，内有善调，则能弥历生死与群生同疾，辛酸备 <lb ed="ZW" n="0084a13"/>经而不以为苦。此即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084007" n="0084007"/>净名居疾之所由也。将示初学处疾之 <lb ed="ZW" n="0084a14"/>道，故生斯问。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0084a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0084a1501">维摩诘言：有疾菩萨应作是念：今我此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084008" n="0084008"/>病，皆从 <lb ed="ZW" n="0084a16"/>前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084009" n="0084009"/>世妄想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084010" n="0084010"/>顚倒诸烦恼生。无有实法，谁受病者？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0084a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0084a1701">此二，答也。文三：初明般若正智观空，次明沤和大悲涉有， <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0085a" n="0085a"/> <lb ed="ZW" n="0085a01"/>三明双亡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085001" n="0085001"/>空有，寂照<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085002" n="0085002"/>平等。初文复三：一明我空，二明法空， <lb ed="ZW" n="0085a02"/>三明空空。初中又三：一推病虚实，二知由著我，三除我归真。初 <lb ed="ZW" n="0085a03"/>推病中二：初推因妄生，二悟果假合。此初也。肇曰：处疾之法， <lb ed="ZW" n="0085a04"/>要先知病本。病之生也，皆由前世妄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085003" n="0085003"/>想顚倒。妄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085004" n="0085004"/>想顚倒，故 <lb ed="ZW" n="0085a05"/>烦恼以生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085005" n="0085005"/>。烦恼既生，不得无身。既有身也，不得无患。逆寻 <lb ed="ZW" n="0085a06"/>其本，虚妄不实。本既不实，谁受病者？此明始行者初习无我观 <lb ed="ZW" n="0085a07"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0085a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0085a0801">所以者何？四大合故，假名为身。四大无主，身亦无 <lb ed="ZW" n="0085a09"/>我。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0085a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0085a1001">二，悟果假会，释无我也。四大和合，假名为身耳。四大既无 <lb ed="ZW" n="0085a11"/>主，身我何由生？譬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085006" n="0085006"/>一沙无油<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085007" n="0085007"/>，聚沙亦无。主、我一物异名 <lb ed="ZW" n="0085a12"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0085a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0085a1301">又此病起，皆由著我。是故于我不应生著。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0085a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0085a1401">二，推知所由，由著我也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0085a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0085a1501">既知病本，即除我想及众生想。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0085a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0085a1601">三，正破我<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085008" n="0085008"/>也。肇曰：病本即上妄想也。因妄想故，见我 <lb ed="ZW" n="0085a17"/>及众生。若悟妄想之顚倒，则无我、无众生也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0085a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0085a1801">当起法想。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0085a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0085a1901">此二，明法空观也。文三：初标法想，二分别法想，三灭除法 <lb ed="ZW" n="0085a20"/>想。此初也。肇曰：我想，患之重者，故除我想而起法想。法想于 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0086a" n="0086a"/> <lb ed="ZW" n="0086a01"/>空为病，于我<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086001" n="0086001"/>为药。卑隆相靡故假之以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086002" n="0086002"/>治也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0086a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0086a0201">应作是念：但以众法合成此身。起唯法起，灭唯法 <lb ed="ZW" n="0086a03"/>灭。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0086a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0086a0401">此二，分别唯法无我。文二：初约因果起灭推，二约诸法互不 <lb ed="ZW" n="0086a05"/>相知推。此初也。肇曰：五阴诸法，假会成身。起唯诸法共起，灭 <lb ed="ZW" n="0086a06"/>唯诸法共灭。无别有真宰主其起灭者也。既除我想，唯见缘起诸 <lb ed="ZW" n="0086a07"/>法，故名法想。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0086a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0086a0801">又此法者，各不相知。起时不言我起，灭时不言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086003" n="0086003"/> <lb ed="ZW" n="0086a09"/>我灭。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0086a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0086a1001">此二，推诸法互不相知也。肇曰：万物纷纭，聚散谁为？缘合 <lb ed="ZW" n="0086a11"/>则起，缘散则離。聚散无先期，故法法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086004" n="0086004"/>不相知也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0086a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0086a1201">彼有疾菩萨为灭法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086005" n="0086005"/>想，当作是念：此法想者，亦是 <lb ed="ZW" n="0086a13"/>顚倒。顚倒者，即是大患，我应離之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0086a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0086a1401">此三，灭除法想也。文二：初念離，二释。此初也。肇曰：法 <lb ed="ZW" n="0086a15"/>想虽除我，于真犹为倒，未免于患，故应離之也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086006" n="0086006"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0086a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0086a1601">云何为離我、離我所？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0086a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0086a1701">此下五重<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086007" n="0086007"/>辗转推寻，明法无性。何者？因我、我所，执法 <lb ed="ZW" n="0086a18"/>二相。因二相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086008" n="0086008"/>故，内外分别。因分别故，执<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086009" n="0086009"/>生死涅槃不等。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0087a" n="0087a"/> <lb ed="ZW" n="0087a01"/>以不等故，不知诸法但有假名，法无定性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087001" n="0087001"/>。若悟法本无性，则一 <lb ed="ZW" n="0087a02"/>切皆如。此推我、我<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087002" n="0087002"/>所也。肇曰：我为万物主，万物为我所。 <lb ed="ZW" n="0087a03"/>若離我、我所，则无法不離。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0087a0401">云何離我、我所？谓離二法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0087a0501">此二，推诸法因待，故有二相，非真二也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0087a0601">云何離二法？谓不念内外诸法，行于平等。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0087a0701">此推内外分别。妄心取相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087003" n="0087003"/>，故分别内外；悟法平等，故自然 <lb ed="ZW" n="0087a08"/>不念。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0087a0901">云何平等？谓我等涅槃等。所以者何？我及涅槃， <lb ed="ZW" n="0087a10"/>此二皆空。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0087a1101">此推一切法平等也。由妄计<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087004" n="0087004"/>我，遣妄故假名涅槃。若悟 <lb ed="ZW" n="0087a12"/>妄我非我，自然涅槃非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087005" n="0087005"/>涅槃。此二皆空，即一切法平等。肇 <lb ed="ZW" n="0087a13"/>曰：即事无不异，即空无不一。极上穷下，齐以一观，乃应平等也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0087a1401">以何故空？但以名字故空。如此二法无决定性。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0087a1501">五，推诸法如幻，但有假名，无决定性。肇曰：因背<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087006" n="0087006"/>涅槃， <lb ed="ZW" n="0087a16"/>故名吾我。以捨吾我，故名涅槃。二法相假，故有名生。本其自 <lb ed="ZW" n="0087a17"/>性，性无决定。故二俱空也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0087a1801">得是平等，无有馀病，唯有空病，空病亦空。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0087a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0087a1901">此三，明空空也。生曰：亦以言迹除之，義以粗妙故云尔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087007" n="0087007"/> <lb ed="ZW" n="0087a20"/>焉。肇曰：群生封累深厚，不可顿捨，故阶<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087008" n="0087008"/>级渐遣，以至无遣 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0088a" n="0088a"/> <lb ed="ZW" n="0088a01"/>也。上以法除我，以空除法。今以毕竟空空于空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088001" n="0088001"/>者，乃无患之 <lb ed="ZW" n="0088a02"/>极耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0088a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0088a0301">是有疾菩萨以无所受而受诸受。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0088a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0088a0401">此二，“是有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088002" n="0088002"/>疾”下明大悲涉有观。若悟空而亡悲，大士之 <lb ed="ZW" n="0088a05"/>患也。故次劝也。文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088003" n="0088003"/>五：初标劝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088004" n="0088004"/>，二示过，三劝起大悲，四明 <lb ed="ZW" n="0088a06"/>化心，五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088005" n="0088005"/>结劝。此初也。什曰：受，谓苦、乐、捨三受也。若能 <lb ed="ZW" n="0088a07"/>解受无受，则能为物受生而忍受三受也。复次，行于非道，通达<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0088a08"/>道，即三界、二乘利物化生，皆无受之受也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0088a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0088a0901">未具<persName>佛</persName>法，亦不灭受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088006" n="0088006"/>而取证也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0088a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0088a1001">此二，示小过。未具大悲宏愿，不应自取证也。肇曰：善自调 <lb ed="ZW" n="0088a11"/>者，处有不染有，在空不染空。以心无受，故无所不受。<persName>佛</persName>法未 <lb ed="ZW" n="0088a12"/>具，众生未度，不独灭三受而取证也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0088a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0088a1301">设身有苦，当<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088007" n="0088007"/>念恶趣众生，起大悲心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0088a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0088a1401">此三，劝起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088008" n="0088008"/>大悲心。文三。此初，思己愍彼，起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088009" n="0088009"/>大悲心， <lb ed="ZW" n="0088a15"/>不同二乘捨众生也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0088a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0088a1601">我既调伏，亦当调伏一切众生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0088a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0088a1701">二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088010" n="0088010"/>，明宏愿大悲。肇曰：要与群生同其苦乐。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0088a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0088a1801">但除其病而不除法，</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0089a" n="0089a"/> <lb ed="ZW" n="0089a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0089a0101">三，明除其执病，不除假名化法。肇曰：诸法缘生，聚散非己。 <lb ed="ZW" n="0089a02"/>会而有形，散而无像。法自然耳，于我何患？患之生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089001" n="0089001"/>者，由我 <lb ed="ZW" n="0089a03"/>妄想，于法自为患耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0089a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0089a0401">为断病本而教导之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0089a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0089a0501">四，明化心。文三：初标化心，二推寻病本，三为断除。此初 <lb ed="ZW" n="0089a06"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0089a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0089a0701">何谓病本？谓有攀缘。从有攀缘，则为病本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0089a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0089a0801">二，寻病本。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089002" n="0089002"/>先推能缘也。肇曰：攀缘谓妄想微动，攀 <lb ed="ZW" n="0089a09"/>诸法也。妄想既缘，则美恶已分<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089003" n="0089003"/>；美恶既<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089004" n="0089004"/>分，则爱憎幷炽。所 <lb ed="ZW" n="0089a10"/>以众结烦于内，万病生于外。自兹已往，所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089005" n="0089005"/>历不能记。本其所 <lb ed="ZW" n="0089a11"/>由，微想而已。故曰攀缘为本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0089a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0089a1201">何所攀缘？谓之三界。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0089a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0089a1301">二，推所缘，谓三界妄有。肇曰：明攀缘之境也。三界外法， <lb ed="ZW" n="0089a14"/>无漏无为。其法无相，非是妄想所能攀缘。能攀缘者，三界而已 <lb ed="ZW" n="0089a15"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0089a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0089a1601">云何断攀缘？以无所得。若无所得，则无攀缘。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0089a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0089a1701">三，为断除也。文二。此初，释无所得也。心缘相起，相从心 <lb ed="ZW" n="0089a18"/>生。相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089006" n="0089006"/>无所得，心缘自绝。肇曰：所以攀缘，意存有取；所以有 <lb ed="ZW" n="0089a19"/>取，意存有得。若知法虚诳无取无得者，则攀缘自息<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089007" n="0089007"/>矣。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0090a" n="0090a"/> <lb ed="ZW" n="0090a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0090a0101">何谓无所得？谓離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0090001" n="0090001"/>二见。何谓二见？谓内见外 <lb ed="ZW" n="0090a02"/>见。是无所得。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0090a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0090a0301">二，释妄见。肇曰：内有妄想，外有诸法。此二虚假，终已无 <lb ed="ZW" n="0090a04"/>得。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0090a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0090a0501"><name role="" type="person">文殊师利</name>！是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0090002" n="0090002"/>为有疾菩萨调伏其心，为断老病死 <lb ed="ZW" n="0090a06"/>苦，是菩萨菩提。若不如是，已所修治为无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0090003" n="0090003"/>慧利。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0090a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0090a0701">五，结劝。文二：初结劝，後喩劝。肇曰：若能善调其心，不怀 <lb ed="ZW" n="0090a08"/>异想，而永处生死，断彼苦者，是菩萨菩提之道。若不能尔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0090004" n="0090004"/>，其 <lb ed="ZW" n="0090a09"/>所修行，内未足为有慧，外未足为有利也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0090a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0090a1001">譬如勝怨，乃可为勇。如是兼除老病死者，菩萨之谓 <lb ed="ZW" n="0090a11"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0090a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0090a1201">此二，喩劝也。文有喩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0090005" n="0090005"/>、有合也，可见。生曰：菩萨念众生 <lb ed="ZW" n="0090a13"/>如亲无异也，若不除其老病死怨，便是己怨亦不除矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0090a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0090a1401">彼有疾菩萨应复作是念：如我此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0090006" n="0090006"/>病非真非有，众 <lb ed="ZW" n="0090a15"/>生病亦非真非有。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0090a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0090a1601">此三，“彼有疾”下，双亡空有，寂照平等，中道观也。文二：初 <lb ed="ZW" n="0090a17"/>明观体，二明妙用。前中复二：先正明观，後拣非。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0090007" n="0090007"/>初也。 <lb ed="ZW" n="0090a18"/>真者，真空也；有者，俗有也。前空观偏真，次大悲涉有。今此中 <lb ed="ZW" n="0090a19"/>道观非空，故智无所证；非有，故悲无所缘。悲无缘故，虽涉有而 <lb ed="ZW" n="0090a20"/>不有；智无证故，虽观空而不住。故能寂照平等，悲智双运。道之 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0091a" n="0091a"/> <lb ed="ZW" n="0091a01"/>极<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091001" n="0091001"/>也，其在于兹。又，悟、不悟殊，有众生、菩萨之异<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091002" n="0091002"/>。体真会 <lb ed="ZW" n="0091a02"/>极<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091003" n="0091003"/>，而法性无二。生曰：如我此病非真非有者，言己已悟也。众 <lb ed="ZW" n="0091a03"/>生病非真非有者，云彼不悟也。是欲教之，令知此法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0091a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0091a0401">作是观时，于诸众生若起爱见大悲，即应捨離。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0091a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0091a0501">此二，拣非。文三：初约爱见拣，次约禅定拣，後约二智拣。 <lb ed="ZW" n="0091a06"/>虽众生病非真非有，法性一如，而凡夫爱见所迷，二乘定慧未 <lb ed="ZW" n="0091a07"/>均<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091004" n="0091004"/>，菩萨二智不等。此三皆迷法性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091005" n="0091005"/>，故须拣也。初文四：初标 <lb ed="ZW" n="0091a08"/>爱见非，二释是非，三引<persName>佛</persName>语证，四结劝。此初也。肇曰：善自调 <lb ed="ZW" n="0091a09"/>者，应先观己病及众生病，因缘所成，虚假无实，宜以此心而起悲 <lb ed="ZW" n="0091a10"/>也。若此观未纯，见众生爱之而起悲者，名爱见悲也。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091006" n="0091006"/>悲虽 <lb ed="ZW" n="0091a11"/>善而杂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091007" n="0091007"/>以爱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091008" n="0091008"/>见，有心之境，未免<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091009" n="0091009"/>于累，故应捨之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0091a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0091a1201">所以者何？菩萨断除客尘烦恼而起大悲。爱见悲 <lb ed="ZW" n="0091a13"/>者，则于生死有疲厌心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0091a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0091a1401">此征<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091010" n="0091010"/>释。文二：初除失，二显得。此初也。肇曰：心遇外 <lb ed="ZW" n="0091a15"/>缘，烦恼横起，故名客尘。菩萨之法，要除客尘而起大悲。若爱见 <lb ed="ZW" n="0091a16"/>未断，则烦恼弥滋<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091011" n="0091011"/>，故应捨之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0091a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0091a1701">若能離此，无有疲厌，在在所生，不为爱见之所覆也。 <lb ed="ZW" n="0091a18"/>所生无缚，能为众生说法解缚。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0092a" n="0092a"/> <lb ed="ZW" n="0092a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0092a0101">此下显得。肇曰：夫有所见，必有所滞；有所爱，必有所憎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092001" n="0092001"/>。 <lb ed="ZW" n="0092a02"/>此有极之道，安能致无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092002" n="0092002"/>极之用？若能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092003" n="0092003"/>離此，则法身化生无在 <lb ed="ZW" n="0092a03"/>无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092004" n="0092004"/>不在，生死无穷，不觉为远，何有爱见之覆，疲厌之劳？爱见 <lb ed="ZW" n="0092a04"/>既除，法身既立，则所生无缚，亦能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092005" n="0092005"/>解彼缚也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0092a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0092a0501">如<persName>佛</persName>所说，若自有缚能解彼缚，无有是处；若自无缚 <lb ed="ZW" n="0092a06"/>能解彼缚，斯有是处。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0092a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0092a0701">此三，引<persName>佛</persName>语证。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0092a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0092a0801">是故菩萨不应起缚。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0092a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0092a0901">此四，结劝。幷可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0092a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0092a1001">何谓缚？何谓解？贪著禅味是菩萨缚，以方便生是 <lb ed="ZW" n="0092a11"/>菩萨解。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0092a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0092a1201">此二，“何谓”下，约禅定拣非。肇曰：上界受生，二乘取证，皆 <lb ed="ZW" n="0092a13"/>由著禅味，所以为缚。既離生死，方便为物而受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092006" n="0092006"/>生者，彼我无 <lb ed="ZW" n="0092a14"/>缚，所以为解。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0092a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0092a1501">又，无方便慧缚，有方便慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092007" n="0092007"/>解；无慧方便缚，有慧 <lb ed="ZW" n="0092a16"/>方便解。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0092a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0092a1701">此三，约二智拣。文二：初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092008" n="0092008"/>就无相观拣，二约无常观拣。 <lb ed="ZW" n="0092a18"/>初文又三：初标章，二释，三总结。此初，标四章也。肇曰：巧积众 <lb ed="ZW" n="0092a19"/>德，谓之方便；直<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092009" n="0092009"/>达法相，谓之慧。二行具备，然後为解耳。又 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0093a" n="0093a"/> <lb ed="ZW" n="0093a01"/>解，方便无慧，爱见行也；慧无方便，二乘智也。有慧方便，无缘悲 <lb ed="ZW" n="0093a02"/>也；有方便慧，寂照智也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0093a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0093a0301">何谓无方便慧缚？谓菩萨以爱见心莊严<persName>佛</persName>土，成就 <lb ed="ZW" n="0093a04"/>众生，于空、无相、无作法中而自调伏，是名无方便慧缚。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0093a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0093a0501">释初章也。肇曰：六住已下，心未纯一。在有则捨空，在空则 <lb ed="ZW" n="0093a06"/>捨有，未能以平等真心有无俱涉，所以严土化人，则杂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0093001" n="0093001"/>以爱见。 <lb ed="ZW" n="0093a07"/>此非巧便修德之谓，故无方便；而以三空自调<anchor xml:id="nkr_note_orig_0093002" n="0093002"/>，故有慧也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0093a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0093a0801">何谓有方便慧解？谓不以爱见心莊严<persName>佛</persName>土，成就众 <lb ed="ZW" n="0093a09"/>生，于空、无相、无作法中，以自调伏而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0093003" n="0093003"/>不疲厌，是名有 <lb ed="ZW" n="0093a10"/>方便慧解。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0093a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0093a1101">第二章也。肇曰：七住已上，二行具备，遊历生死而不疲厌， <lb ed="ZW" n="0093a12"/>所以为解。又解，若准《仁王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0093004" n="0093004"/>》初地，双照二谛平等道，即二行 <lb ed="ZW" n="0093a13"/>俱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0093005" n="0093005"/>备也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0093a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0093a1401">何谓无慧方便缚？谓菩萨住贪欲、嗔恚、邪见等诸烦 <lb ed="ZW" n="0093a15"/>恼而殖众德本，是名无慧方便缚。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0093a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0093a1601">第三章。肇曰：不修空慧，以除烦恼，是名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0093006" n="0093006"/>无慧也。而勤 <lb ed="ZW" n="0093a17"/>积德，有方便也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0093a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0093a1801">何谓有慧方便解？谓離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0093007" n="0093007"/>贪欲、嗔恚、邪见等诸烦 <lb ed="ZW" n="0093a19"/>恼，而殖众德本，迴向阿耨多罗三藐三菩提，是名有慧方 <lb ed="ZW" n="0093a20"/>便解。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0094a" n="0094a"/> <lb ed="ZW" n="0094a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0094a0101">第四章也。肇曰：上有方便慧解，今有慧方便解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094001" n="0094001"/>，致解虽 <lb ed="ZW" n="0094a02"/>同，而行有前後。始行者，自有先以方便积德然後修慧者，亦有先 <lb ed="ZW" n="0094a03"/>修空慧而後积德者，各随所宜，其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094002" n="0094002"/>解不殊也。離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094003" n="0094003"/>烦恼，三空 <lb ed="ZW" n="0094a04"/>自调之所能。积德向菩提，即严土<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094004" n="0094004"/>化人之流也。前後异说， <lb ed="ZW" n="0094a05"/>互<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094005" n="0094005"/>尽其美耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0094a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0094a0601"><name role="" type="person">文殊师利</name>！彼有疾菩萨应如是观诸法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0094a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0094a0701">此三，结也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0094a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0094a0801">又复<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094006" n="0094006"/>观身，无常、苦、空、非我，是名为慧。虽身有 <lb ed="ZW" n="0094a09"/>疾，常在生死，饶<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094007" n="0094007"/>益一切而不厌倦，是名方便。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0094a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0094a1001">此二，约无常观拣。文二。此初，就无常等四拣也。肇曰：大 <lb ed="ZW" n="0094a11"/>乘四非常观，即平等真观，故名为慧。以平等心而处世不倦，故名 <lb ed="ZW" n="0094a12"/>方便。慰谕之说，即其事也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0094a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0094a1301">又复观身，身不離病，病不離身，是病是身，非新非 <lb ed="ZW" n="0094a14"/>故，是名为慧。设身有疾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094008" n="0094008"/>而不永灭，是名方便。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0094a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0094a1501">肇曰：新故之名，出于先後。然離身无病，離病无身，众缘所 <lb ed="ZW" n="0094a16"/>成，谁後谁先？既无先後，则无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094009" n="0094009"/>新故。新故既无，即入实相，故 <lb ed="ZW" n="0094a17"/>名慧也。既有此慧，而与彼同病，不取涅槃，谓之方便。自调初 <lb ed="ZW" n="0094a18"/>说，即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094010" n="0094010"/>其事也。又解，此二章或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0094011" n="0094011"/>就初修大士观无常理，身有 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0095a" n="0095a"/> <lb ed="ZW" n="0095a01"/>实疾不捨悲愿，明二智也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0095a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0095a0201"><name role="" type="person">文殊师利</name>！有疾菩萨应如是调伏其心，不住其中，亦 <lb ed="ZW" n="0095a03"/>复不住不调伏心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0095a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0095a0401">此二，结观成妙用。文二：一结前观成，二廣明妙用也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095001" n="0095001"/>。初 <lb ed="ZW" n="0095a05"/>中又三。此初，结观成也。肇曰：大乘之行，无言无相；而调伏之 <lb ed="ZW" n="0095a06"/>言，以形于前文。今将明言外之旨，故二俱不住；二俱不住，即寄 <lb ed="ZW" n="0095a07"/>言之本意；寄言之本意，即调伏之至也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0095a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0095a0801">所以者何？若住不调伏心，是愚人法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095002" n="0095002"/>。若住调伏 <lb ed="ZW" n="0095a09"/>心，是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095003" n="0095003"/>声闻法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0095a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0095a1001">此二，约人释。可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0095a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0095a1101">是故菩萨不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095004" n="0095004"/>当住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095005" n="0095005"/>于调伏、不调伏心。離此二 <lb ed="ZW" n="0095a12"/>法，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0095a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0095a1301">此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095006" n="0095006"/>三，结不住行。夫能不住二边者，方能双二边<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095007" n="0095007"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0095a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0095a1401">在于生死，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095008" n="0095008"/>为汚行，住于涅槃，不永灭度，是菩 <lb ed="ZW" n="0095a15"/>萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0095a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0095a1601">此下二，廣明妙用也。肇曰：欲言在生死，生死不能汚；欲言 <lb ed="ZW" n="0095a17"/>住涅槃，而复不灭度。是以处中道而行者，非在生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095009" n="0095009"/>死，非住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095010" n="0095010"/> <lb ed="ZW" n="0095a18"/>涅槃。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0096a" n="0096a"/> <lb ed="ZW" n="0096a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0096a0101">非凡夫行，非贤圣行，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0096a0201">什曰：谓行三脱而不证也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0096a0301">非垢行，非净行，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0096a0401">肇曰：不可得而名者也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0096a0501">虽过魔行而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0096001" n="0096001"/>现降众魔，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0096a0601">肇曰：不可得而有，不可得而无者，其唯大乘行乎！何则？欲 <lb ed="ZW" n="0096a07"/>言其有，无相无名；欲言其无，万德斯行。万德斯行，故虽无而有； <lb ed="ZW" n="0096a08"/>无相无名，故虽有而无。然则言有不乖无，言无不乖有。是以此 <lb ed="ZW" n="0096a09"/>章或说有行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0096002" n="0096002"/>，或说无行。有无虽殊，其致不异也。魔行，四魔行 <lb ed="ZW" n="0096a10"/>也。久<anchor xml:id="nkr_note_orig_0096003" n="0096003"/>以超度而现降魔者，示有所过<anchor xml:id="nkr_note_orig_0096004" n="0096004"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0096a1101">求一切智，无非时求，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0096a1201">肇曰：一切智未成，而中道求证，名非时求也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0096a1301">虽观诸法不生不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0096005" n="0096005"/>灭，而不入正位，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0096a1401">肇曰：正位，取证之位也。三乘同观无生，慧力弱者，不能自 <lb ed="ZW" n="0096a15"/>出；慧力强者，超而不证。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0096a1601">虽观十二缘起而入诸邪见<anchor xml:id="nkr_note_orig_0096006" n="0096006"/>，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0096a1701">肇曰：观缘起，断邪见之道也。而能反<anchor xml:id="nkr_note_orig_0096007" n="0096007"/>同邪见者，岂二乘 <lb ed="ZW" n="0096a18"/>之能也？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0096a1901">虽摄一切众生而不爱著，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0096a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0096a2001">肇曰：四摄摄彼，慈慧之极，视彼犹己，而能无著。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0097a" n="0097a"/> <lb ed="ZW" n="0097a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0097a0101">虽乐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097001" n="0097001"/>远離而不依身心尽，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0097a0201">肇曰：小離離愦闹，大離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097002" n="0097002"/>身心尽。菩萨虽乐大離而不依恃 <lb ed="ZW" n="0097a03"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0097a0401">虽行三界而不壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097003" n="0097003"/>法性，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0097a0501">什曰：现生三界，处而不惑也。肇曰：三界即法性，处之何所 <lb ed="ZW" n="0097a06"/>壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097004" n="0097004"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0097a0701">虽行于空而殖众德<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097005" n="0097005"/>本，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0097a0801">肇曰：行空欲以除有，而方殖有德。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0097a0901">虽行无相而度众生，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0097a1001">肇曰：行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097006" n="0097006"/>无相，欲除取众生相，方度众生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0097a1101">虽行无作而现受身，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0097a1201">肇曰：行无作，欲不造生死而方现受身也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0097a1301">虽行无起而起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097007" n="0097007"/>一切善行，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0097a1401">肇曰：行无起，欲灭诸起心，而方起善行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0097a1501">虽行六波罗蜜而遍知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097008" n="0097008"/>众生心、心数法，是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097009" n="0097009"/>菩萨 <lb ed="ZW" n="0097a16"/>行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0097a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0097a1701">什曰：六度自行法。自行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097010" n="0097010"/>既<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097011" n="0097011"/>足，然後化人，化人乃知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097012" n="0097012"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0098a" n="0098a"/> <lb ed="ZW" n="0098a01"/>众生心。肇曰：六度无相行。无相则无知，而方遍知众生心行也。 <lb ed="ZW" n="0098a02"/>睿曰：别说六度，则各<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098001" n="0098001"/>自有对。但以总故，独明第六。第六般 <lb ed="ZW" n="0098a03"/>若，心相寂灭而遍缘，所以为妙。六通亦然。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0098a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0098a0401">虽行六通而不尽漏，是菩萨行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098002" n="0098002"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0098a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0098a0501">肇曰：虽具六通而不为漏尽之行也。何者？菩萨观漏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098003" n="0098003"/>即 <lb ed="ZW" n="0098a06"/>是无漏，故能永处生死，与之同漏，岂以漏尽而自异于漏乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0098a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0098a0701">虽行四无量心而不贪著生于梵世，是菩萨行。虽行 <lb ed="ZW" n="0098a08"/>禅定解脱三昧而不随禅生，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0098a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0098a0901">四无量、四禅、四空定、八解脱、有觉有观等三昧，此皆上二界 <lb ed="ZW" n="0098a10"/>受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098004" n="0098004"/>生因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098005" n="0098005"/>。大士知三界如幻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098006" n="0098006"/>，故不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098007" n="0098007"/>随生也。肇曰：取其因 <lb ed="ZW" n="0098a11"/>而不取其果，可谓自在行乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0098a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0098a1201">虽行四念处而不永離身、受、心、法，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0098a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0098a1301">肇曰：小乘观身、受、心、法，離而取证。菩萨虽观此四，不永 <lb ed="ZW" n="0098a14"/>離而取证也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0098a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0098a1501">虽行四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098008" n="0098008"/>正勤而不捨身心精进，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0098a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0098a1601">肇曰：小乘正勤功就，则捨入无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098009" n="0098009"/>为。菩萨虽同其行，而不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0098010" n="0098010"/> <lb ed="ZW" n="0098a17"/>同其捨也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0098a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0098a1801">虽行四如意足而得自在神通，是菩萨行。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0099a" n="0099a"/> <lb ed="ZW" n="0099a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0099a0101">肇曰：虽同小乘行如意足，而久得大乘自在神通之用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099001" n="0099001"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0099a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0099a0201">虽行五根而分别众生诸根利钝，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0099a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0099a0301">肇曰：小乘唯自修己根，不善知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099002" n="0099002"/>人根。菩萨虽同其自修， <lb ed="ZW" n="0099a04"/>而善知人根，令彼我俱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099003" n="0099003"/>殖。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0099a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0099a0501">虽行五力而乐求<persName>佛</persName>十力，是菩萨行。虽行七觉分 <lb ed="ZW" n="0099a06"/>而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099004" n="0099004"/>分别<persName>佛</persName>之智慧，是菩萨行。虽行八正道而乐行无量 <lb ed="ZW" n="0099a07"/><persName>佛</persName>道，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0099a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0099a0801">肇曰：虽同声闻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099005" n="0099005"/>根、力、觉、道，其所志求常在<persName>佛</persName>行也。又 <lb ed="ZW" n="0099a09"/>解，五力自行，十力兼化；七觉自行，<persName>佛</persName>慧兼化；八正自行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099006" n="0099006"/>，无量<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0099a10"/>道行于非道，以化人也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0099a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0099a1101">虽行止观助<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099007" n="0099007"/>道之法而不毕竟堕于寂灭，是菩萨 <lb ed="ZW" n="0099a12"/>行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0099a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0099a1301">肇曰：繫心于缘谓之止<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099008" n="0099008"/>，分别深达谓之观。止观<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099009" n="0099009"/>，助涅槃 <lb ed="ZW" n="0099a14"/>之要法，菩萨因之而行，不顺之以堕涅槃。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0099a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0099a1501">虽行诸法不生不灭而以相好莊严其身，是菩萨行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099010" n="0099010"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0099a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0099a1601">肇曰：修无生灭无相行者，本为灭相而方<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099011" n="0099011"/>以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099012" n="0099012"/>相好莊严 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0100a" n="0100a"/> <lb ed="ZW" n="0100a01"/>其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0100001" n="0100001"/>身。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0100a0201">虽现声闻、辟支<persName>佛</persName>威仪而不捨<persName>佛</persName>法，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0100a0301">肇曰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0100002" n="0100002"/>：虽现行小乘威仪，而不捨大乘之法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0100a0401">虽随诸法究竟净相而随所应为现其身，是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0100a0501">肇曰：究竟净相，理<anchor xml:id="nkr_note_orig_0100003" n="0100003"/>无形貌，而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0100004" n="0100004"/>随彼所应现若干像也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0100a0601">虽观诸<persName>佛</persName>国土永寂如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0100005" n="0100005"/>空而现种种淸净<persName>佛</persName>土，是菩 <lb ed="ZW" n="0100a07"/>萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0100a0801">肇曰：空本无现，而为彼现。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0100a0901">虽得<persName>佛</persName>道，转于法轮，入于涅槃，而不捨于菩萨之道， <lb ed="ZW" n="0100a10"/>是菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0100a1101">肇曰：虽现成<persName>佛</persName>，转法轮，入涅槃，而不永灭，还入生死，修菩 <lb ed="ZW" n="0100a12"/>萨法。如上所列，岂二乘之所能乎？独菩萨行耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0100a1301">说是语时，<name role="" type="person">文殊师利</name>所将大众，其中八千天子皆发阿 <lb ed="ZW" n="0100a14"/>耨多罗三藐三菩提心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0100a1501">此五，明时众得益。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0100a16"/> <lb ed="ZW" n="0100a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">不思议品第六</cb:mulu><head>不思议品第六</head> <lb ed="ZW" n="0100a18"/> <lb ed="ZW" n="0100a19"/><p xml:id="pZW03p0100a1901">此下五品经文廣明权实二疾。此品明权，下四品明实。上明 <lb ed="ZW" n="0100a20"/>菩萨非疾现疾，大悲为物；惑者尙疑，故此廣现神通，明无疾也。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0101a" n="0101a"/> <lb ed="ZW" n="0101a01"/>然理绝名相，一经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101001" n="0101001"/>尽不思议<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101002" n="0101002"/>也。此品廣假事显理，故独标名 <lb ed="ZW" n="0101a02"/>也。</p> <lb ed="ZW" n="0101a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0101a0301">尔时舍利弗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101003" n="0101003"/>见此室中无有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101004" n="0101004"/>床座，作是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101005" n="0101005"/>念：斯诸 <lb ed="ZW" n="0101a04"/>菩萨，大弟子当于何坐？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0101a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0101a0501">品文分六：一、身子念床，二、净名借座，三、廣明神用，四、迦葉歎 <lb ed="ZW" n="0101a06"/>伏，五、时众得益，六、净名述成。前文分五：一、念，二、问，三、答，四、诃， <lb ed="ZW" n="0101a07"/>五、得益。此初，念也。睿曰：虽复寄迹郢匠，以生无求之谈。然于 <lb ed="ZW" n="0101a08"/>众中生念者，将以小乘结业之身未免近累，心虽无劳而形有疲倦， <lb ed="ZW" n="0101a09"/>己居僧之首识，思其座所以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101006" n="0101006"/>生念。念食亦然。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0101a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0101a1001">长者维摩诘知其意，语<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101007" n="0101007"/>舍利弗言：云何仁者为法 <lb ed="ZW" n="0101a11"/>来耶？求床座<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101008" n="0101008"/>耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0101a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0101a1201">二，净名问。肇曰：独寝一床，旨现于此。舍利弗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101009" n="0101009"/>默领悬 <lb ed="ZW" n="0101a13"/>機，故扣其兴端。净名将辨无求之道，故因而语<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101010" n="0101010"/>之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0101a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0101a1401">舍利弗言：我为法来，非为床座。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0101a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0101a1501">三，答也。净名为众<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101011" n="0101011"/>称扬入室者皆一心求法。取著心切， <lb ed="ZW" n="0101a16"/>与道弥乖，故此廣明无求方得道眼之净。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0101a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0101a1701">维摩诘言：唯，舍利弗！夫求法者，不贪躯命，何况床 <lb ed="ZW" n="0101a18"/>座。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0102a" n="0102a"/> <lb ed="ZW" n="0102a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0102a0101">此四，净名弹诃。文四：初诃爱身，二诃法执，三诃违真<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102001" n="0102001"/>，四 <lb ed="ZW" n="0102a02"/>结真求也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102002" n="0102002"/>。此初也。爱身求座，轻法慢人，以此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102003" n="0102003"/>求道，未之得 <lb ed="ZW" n="0102a03"/>也，故深诫焉。肇曰：真求乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102004" n="0102004"/>不求法，况安身之具乎。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0102a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0102a0401">夫求法者，非有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102005" n="0102005"/>色、受、想、行、识之求，非有界、入 <lb ed="ZW" n="0102a05"/>之求，非有欲、色、无色之求。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0102a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0102a0601">此二，诃法执也。<persName>佛</persName>为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102006" n="0102006"/>二乘假说阴界以破我人。我人既 <lb ed="ZW" n="0102a07"/>亡，阴界如幻。小乘不达，执有实法计为宗旨，疑谤大乘，为患不 <lb ed="ZW" n="0102a08"/>轻，故此诃也。三界亦众生妄报，非实理有之。名数幷如常。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0102a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0102a0901">唯，舍利弗！夫求法者，不著<persName>佛</persName>求，不著法求，不著众 <lb ed="ZW" n="0102a10"/>求。夫求法者，无见苦求，无断集求，无造尽证修<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102007" n="0102007"/>道之 <lb ed="ZW" n="0102a11"/>求。所以者何？法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102008" n="0102008"/>无戏论。若言我当见苦、断<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102009" n="0102009"/>集、 <lb ed="ZW" n="0102a12"/>证灭、修道，是则戏论，非求法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0102a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0102a1301">解曰：三宝性常，理无三别。小乘执迹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102010" n="0102010"/>，见有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102011" n="0102011"/>差别。今大 <lb ed="ZW" n="0102a14"/>乘真求，故皆不著。谛是真理，唯一法印。鹿苑方便，权说有四。 <lb ed="ZW" n="0102a15"/>二乘执著，皆名戏论。复次，真谛无相，著异相说，皆戏论也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0102a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0102a1601">唯，舍利弗！法名寂灭，若行生灭，是求生灭，非求<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102012" n="0102012"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0103a" n="0103a"/> <lb ed="ZW" n="0103a01"/>法也。法名无染，若染于法乃至涅槃，是则染著，非求法 <lb ed="ZW" n="0103a02"/>也。法无行处，若行于法，是则行处，非求法也。法无取 <lb ed="ZW" n="0103a03"/>捨，若取捨法，是则取捨，非求法也。法无处所，若著处 <lb ed="ZW" n="0103a04"/>所，是则著处，非求法也。法名无相，若随相识，是则求<anchor xml:id="nkr_note_orig_0103001" n="0103001"/> <lb ed="ZW" n="0103a05"/>相，非求法也。法不可住，若住于法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0103002" n="0103002"/>，是则住法，非求法 <lb ed="ZW" n="0103a06"/>也。法不可见闻觉知，若行见闻觉知，是则见闻觉知，非 <lb ed="ZW" n="0103a07"/>求法也。法名无为，若行有为，是求有为，非求法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0103a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0103a0801">此三，诃违真也。此下九句明真理。如此体之则无求。故有 <lb ed="ZW" n="0103a09"/>求<anchor xml:id="nkr_note_orig_0103003" n="0103003"/>则生灭等，所以失道。无求则寂灭等，所以悟真也。见、闻、 <lb ed="ZW" n="0103a10"/>知，眼、耳、意三识也。觉，鼻、舌、身三识也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0103004" n="0103004"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0103a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0103a1101">是故，舍利弗！若求法者，于一切法应无所求。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0103a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0103a1201">此四，结真求也。肇曰：法相如此，岂可求乎？若欲求者，其 <lb ed="ZW" n="0103a13"/>唯无求耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0103a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0103a1401">说是语时，五百天子于诸法中得法眼净。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0103a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0103a1501">此五，明绝求所以悟道也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0103a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0103a1601">尔时长者维摩诘问<name role="" type="person">文殊师利</name>：仁者遊于无量千万 <lb ed="ZW" n="0103a17"/>亿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0103005" n="0103005"/>阿僧祇国，何等<persName>佛</persName>土有好上妙功德成就狮子之座？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0103a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0103a1801">此下明净名借座。若诃而不借，何以显不思议之神力？神力 <lb ed="ZW" n="0103a19"/>若此，病岂实哉！文六：一问座，二答处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0103006" n="0103006"/>，三借座，四遣座，五众 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0104a" n="0104a"/> <lb ed="ZW" n="0104a01"/>见六坐座<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104001" n="0104001"/>。此初也。肇曰：文殊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104002" n="0104002"/>大士遊化无疆，必见诸国殊 <lb ed="ZW" n="0104a02"/>妙之座。净名欲生时会敬信之情，故问而後取。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0104a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0104a0301"><name role="" type="person">文殊师利</name>言：居士！东方度三十六恒河沙国，有世界 <lb ed="ZW" n="0104a04"/>名须弥相，其<persName>佛</persName>号<name role="" type="person">须弥灯王</name>，今现在。彼<persName>佛</persName>身长八万四千 <lb ed="ZW" n="0104a05"/>由旬，其狮子座高八万四千由旬，严饰第一。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0104a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0104a0601">此二，答处也。众生业勝，<persName>佛</persName>身所以现长及座严饰也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0104a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0104a0701">于是长者维摩诘现神通力。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0104a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0104a0801">三，净名神力请座也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0104a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0104a0901">即时彼<persName>佛</persName>遣三万二千狮子之座，高廣严净，来入维摩 <lb ed="ZW" n="0104a10"/>诘室。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0104a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0104a1101">四，灯王遣座<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104003" n="0104003"/>。肇曰：净名虽以神<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104004" n="0104004"/>力往取，彼<persName>佛</persName>不遣，亦 <lb ed="ZW" n="0104a12"/>无由致。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0104a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0104a1301">诸菩萨、大弟子、释、梵、四天王等昔所未见。其室廣 <lb ed="ZW" n="0104a14"/>博，悉包容受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104005" n="0104005"/>三万二千狮子座，无所妨碍。于<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104006" n="0104006"/>毘耶 <lb ed="ZW" n="0104a15"/>離城及<name role="" type="person">阎浮提</name>四天下亦不迫迮，悉见如故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0104a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0104a1601">此五，众见小容<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104007" n="0104007"/>大也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0104a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0104a1701">尔时维摩诘语<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104008" n="0104008"/>文殊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104009" n="0104009"/>师利就狮子座，与诸菩萨上 <lb ed="ZW" n="0104a18"/>人俱坐。当自立身如彼坐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104010" n="0104010"/>像。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0105a" n="0105a"/> <lb ed="ZW" n="0105a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0105a0101">此六，坐座<anchor xml:id="nkr_note_orig_0105001" n="0105001"/>。文三：初命坐，及自现身坐也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0105a0201">其得神通菩萨即自变形为四万二千由旬，坐狮子 <lb ed="ZW" n="0105a03"/>座<anchor xml:id="nkr_note_orig_0105002" n="0105002"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0105a0401">此二，得神通坐座。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0105a0501">诸新发意菩萨及大弟子皆不能陞。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0105a0601">此三，无力不陞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0105003" n="0105003"/>。文五。此初，无力不陞也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0105a0701">尔时维摩诘语舍利弗就狮子座。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0105a0801">二，净名命也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0105a0901">舍利弗言：此座高<anchor xml:id="nkr_note_orig_0105004" n="0105004"/>廣，吾不能陞。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0105a1001">此三，辞也。什曰：维摩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0105005" n="0105005"/>神力所制，欲令众知大小乘优劣 <lb ed="ZW" n="0105a11"/>若此之悬也。亦云：诸<persName>佛</persName>功德之座，非无德所陞。理自冥绝，非所 <lb ed="ZW" n="0105a12"/>制也。亦云：表不能陞<persName>如来</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0105006" n="0105006"/>解脱床也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0105a1301">维摩诘言：唯，舍利弗！为<name role="" type="person">须弥灯王</name><persName>如来</persName>作礼，乃可 <lb ed="ZW" n="0105a14"/>得坐。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0105a1501">此四，劝礼也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0105a1601">于是新发意菩萨及大弟子即为<name role="" type="person">须弥灯王</name><persName>如来</persName>作礼， <lb ed="ZW" n="0105a17"/>便得坐狮子座。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0105a1801">此五，礼已便坐也。天台曰：表迴心向大，方得陞也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0105a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0105a1901">舍利弗言：居士！未尝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0105007" n="0105007"/>有也。如是小室乃容受此 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0106a" n="0106a"/> <lb ed="ZW" n="0106a01"/>高廣之座，于毘耶離城无所妨碍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0106001" n="0106001"/>。又于<name role="" type="person">阎浮提</name>聚落城 <lb ed="ZW" n="0106a02"/>邑及四天下诸天、龙王、鬼神宫殿亦不迫迮。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0106a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0106a0301">此三，因歎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0106002" n="0106002"/>廣明不思议解脱也。文二：初歎问，後维摩诘 <lb ed="ZW" n="0106a04"/>廣答。此初，身子欲明己证不真，故歎问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0106a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0106a0501">维摩诘言：唯，舍利弗！诸<persName>佛</persName>菩萨有解脱名不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0106003" n="0106003"/> <lb ed="ZW" n="0106a06"/>思议。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0106a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0106a0701">此二，廣明不思议解脱力用。文三：初明理妙，二明智证，三 <lb ed="ZW" n="0106a08"/>明理智合故有不思议廣大之用。此初也。言诸<persName>佛</persName>菩萨者，非二乘 <lb ed="ZW" n="0106a09"/>所证之解脱，盖是婬怒痴性即是解脱，缚脱不二之解脱也。肇曰： <lb ed="ZW" n="0106a10"/>夫有不思议之迹显于外，必有不思议之德著于内。覆寻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0106004" n="0106004"/>其本， <lb ed="ZW" n="0106a11"/>权智而已乎。何则？智无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0106005" n="0106005"/>幽而不烛，权无德而不修。无幽不 <lb ed="ZW" n="0106a12"/>烛，故理无不极；无德不修，故功无不就。功就在乎不就，故一以 <lb ed="ZW" n="0106a13"/>成之；理极存乎不极，故虚以通之。所以智周万物而无照，权积众 <lb ed="ZW" n="0106a14"/>德而无功，冥寞无为而无所不为，此不思议之极也。巨细相容，殊 <lb ed="ZW" n="0106a15"/>形幷应，此盖耳目之粗迹，讵足以言乎？然因末以示本，托粗以表 <lb ed="ZW" n="0106a16"/>微，故因借座略显其事耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0106a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0106a1701">若菩萨住是解脱者，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0106a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0106a1801">此二，明实慧证理。肇曰：七住法身已上，乃得解脱。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0106a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0106a1901">以须弥之高廣，纳芥子中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0106006" n="0106006"/>无所增减。<name role="" type="person">须弥山</name>王本 <lb ed="ZW" n="0106a20"/>相如故，而四天王忉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0106007" n="0106007"/>利诸天不觉不知己之所入。唯 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0107a" n="0107a"/> <lb ed="ZW" n="0107a01"/>应度者，乃见须弥入芥子中。是名不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107001" n="0107001"/>思议解脱法 <lb ed="ZW" n="0107a02"/>门。又以四大海水入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107002" n="0107002"/>一毛孔，不扰鱼鼈鼋鼍水性之 <lb ed="ZW" n="0107a03"/>属，而彼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107003" n="0107003"/>大海本相如故，诸龙鬼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107004" n="0107004"/>神阿修罗等不觉不 <lb ed="ZW" n="0107a04"/>知己之所入。于此众生亦无所扰。又，舍利弗！住不可 <lb ed="ZW" n="0107a05"/>思议解脱菩萨断取三千大千世界，如陶家轮著右掌中，掷 <lb ed="ZW" n="0107a06"/>过恒河沙世界之外，其中众生不觉不知己之所往<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107005" n="0107005"/>，又复 <lb ed="ZW" n="0107a07"/>还置本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107006" n="0107006"/>处，都不使人有往<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107007" n="0107007"/>来想，而此世界本相如故。 <lb ed="ZW" n="0107a08"/>又，舍利弗！或有众生乐久住世而可度者，菩萨即演七日 <lb ed="ZW" n="0107a09"/>以为一劫，令彼众生谓之一劫。或有众生不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107008" n="0107008"/>乐久住而 <lb ed="ZW" n="0107a10"/>可度者，菩萨即促一劫以为七日，令彼众生谓之七日。 <lb ed="ZW" n="0107a11"/>又，舍利弗！住不可思议解脱菩萨以一切<persName>佛</persName>土严饰之事 <lb ed="ZW" n="0107a12"/>集在一国，示于众生。又，菩萨以一<persName>佛</persName>土<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107009" n="0107009"/>众生置之右 <lb ed="ZW" n="0107a13"/>掌，飞到十方，遍示一切而不动本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107010" n="0107010"/>处。又，舍利弗！十 <lb ed="ZW" n="0107a14"/>方众生供养诸<persName>佛</persName>之具，菩萨于一毛孔皆令得见。又，十方 <lb ed="ZW" n="0107a15"/>国土所有日月星宿于一毛孔普<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107011" n="0107011"/>使见之。又，舍利弗！ <lb ed="ZW" n="0107a16"/>十方世界所有诸风，菩萨悉能吸著口<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107012" n="0107012"/>中而身无损，外 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0108a" n="0108a"/> <lb ed="ZW" n="0108a01"/>诸树木亦不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108001" n="0108001"/>摧折。又，十方世界劫尽烧时，以一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108002" n="0108002"/>切 <lb ed="ZW" n="0108a02"/>火内于腹中，火事如故而不为害。又，于下方过恒河沙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108003" n="0108003"/> <lb ed="ZW" n="0108a03"/>等诸<persName>佛</persName>世界，取一<persName>佛</persName>土擧著上方过<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108004" n="0108004"/>恒河沙无数世界， <lb ed="ZW" n="0108a04"/>如持针锋，擧一枣葉，而无所扰。又，舍利弗！住不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108005" n="0108005"/> <lb ed="ZW" n="0108a05"/>思议解脱菩萨能以神通现作<persName>佛</persName>身：或现辟支<persName>佛</persName>身，或现声 <lb ed="ZW" n="0108a06"/>闻身，或现帝释身，或现梵王身，或现世主身，或现转轮王 <lb ed="ZW" n="0108a07"/>身。又，十方世界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108006" n="0108006"/>所有众声，上中下音皆能变之，令作 <lb ed="ZW" n="0108a08"/><persName>佛</persName>声，演出无常、苦、空、无我之音，及十方诸<persName>佛</persName>所说种种 <lb ed="ZW" n="0108a09"/>之法，皆于其中普<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108007" n="0108007"/>令得闻。舍利弗！我今略说菩萨不 <lb ed="ZW" n="0108a10"/>可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108008" n="0108008"/>思议解脱之力。若廣说者，穷劫不尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0108a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0108a1101">此三，明智与理合有大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108009" n="0108009"/>用。理既大小不二，外用亦能须弥 <lb ed="ZW" n="0108a12"/>入芥子中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108010" n="0108010"/>。延促彼此，高下往来，例皆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108011" n="0108011"/>然也。妙用无穷，略出 <lb ed="ZW" n="0108a13"/>十五事以示物耳。睿曰：此所辩于神通也。不思议即是神通，有 <lb ed="ZW" n="0108a14"/>神通非不思议。何者？若减<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108012" n="0108012"/>须弥而入芥子，增芥子而受须弥， <lb ed="ZW" n="0108a15"/>是神通二乘亦有，非不思议。故此中言大小相容而无所增减，遍 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0109a" n="0109a"/> <lb ed="ZW" n="0109a01"/>至十方而不动本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109001" n="0109001"/>处。據<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109002" n="0109002"/>事而观，渊不可测<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109003" n="0109003"/>，故曰不思议 <lb ed="ZW" n="0109a02"/>也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109004" n="0109004"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0109a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0109a0301">是时大迦葉闻说菩萨不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109005" n="0109005"/>思议解脱法门，歎未曾 <lb ed="ZW" n="0109a04"/>有。谓舍利弗：譬如有人于盲者前现众色像，非彼所见。 <lb ed="ZW" n="0109a05"/>一切声闻闻是不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109006" n="0109006"/>思议解脱法门，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109007" n="0109007"/>能解了，为若 <lb ed="ZW" n="0109a06"/>此也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0109a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0109a0701">此下四，明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109008" n="0109008"/>迦葉抑小扬大，令发大心。文五。此初，伤<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109009" n="0109009"/> <lb ed="ZW" n="0109a08"/>声闻不解，如盲人也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0109a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0109a0901">智者闻是，其谁不发阿耨多罗三藐三菩提心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0109a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0109a1001">二，歎智发心也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0109a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0109a1101">我等何为永绝其根？于此大乘已如败种。一切声闻 <lb ed="ZW" n="0109a12"/>闻是不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109010" n="0109010"/>思议解脱法门，皆应嚎泣，声振三千大千世 <lb ed="ZW" n="0109a13"/>界。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0109a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0109a1401">此三，自念绝分，故应嚎泣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109011" n="0109011"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0109a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0109a1501">一切菩萨应大欣庆，顶受此法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0109a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0109a1601">此四，思彼堪受也。肇曰：迦葉将明大小之殊，抑扬时听，故 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0110a" n="0110a"/> <lb ed="ZW" n="0110a01"/>非分者宜致望绝之泣，已分者宜怀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110001" n="0110001"/>顶受之欢也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0110a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0110a0201">若有菩萨信解不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110002" n="0110002"/>思议解脱法门者，一切魔众无 <lb ed="ZW" n="0110a03"/>如之何。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0110a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0110a0401">五，劝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110003" n="0110003"/>信。肇曰：但能信解，魔不能扰，而况行应者乎！</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0110a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0110a0501">大迦葉说是语时，三万二千天子皆发阿耨多罗三藐 <lb ed="ZW" n="0110a06"/>三菩提心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0110a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0110a0701">此五，明睹斯神力，发大心也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0110a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0110a0801">尔时维摩诘语<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110004" n="0110004"/>大迦葉：仁者！十方无量阿僧祇世 <lb ed="ZW" n="0110a09"/>界中作魔王者，多是住不可思议解脱菩萨以方便力教化 <lb ed="ZW" n="0110a10"/>众生，现作魔王。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0110a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0110a1101">此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110005" n="0110005"/>六，净名述成。文四：初正述，二释所以，三擧喩，四结 <lb ed="ZW" n="0110a12"/>成。初擧二缘，此初，作魔王。肇曰：因迦葉云信解不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110006" n="0110006"/>思议 <lb ed="ZW" n="0110a13"/>者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110007" n="0110007"/>，魔不能扰，而十方亦有信解菩萨为魔所扰者，将明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110008" n="0110008"/>不思议 <lb ed="ZW" n="0110a14"/>大士所为自在，欲进始学，故现为魔王，非魔之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110009" n="0110009"/>所能也。此亦 <lb ed="ZW" n="0110a15"/>明不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110010" n="0110010"/>思议，亦成迦葉言意。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0110a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0110a1601">又，迦葉！十方无量菩萨或有人从乞手足耳鼻，头<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110011" n="0110011"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0111a" n="0111a"/> <lb ed="ZW" n="0111a01"/>目髓<g ref="#CB18240">脑</g><anchor xml:id="nkr_note_orig_0111001" n="0111001"/>，血肉皮骨，聚落城邑，妻子奴婢，象马车乘，金 <lb ed="ZW" n="0111a02"/>银琉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111002" n="0111002"/>璃，车磲玛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111003" n="0111003"/>瑙，珊瑚琥<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111004" n="0111004"/>珀，珍珠珂贝，衣服饮 <lb ed="ZW" n="0111a03"/>食，如此乞者，多是住不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111005" n="0111005"/>思议解脱菩萨以方便力而 <lb ed="ZW" n="0111a04"/>往<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111006" n="0111006"/>试之，令其坚固。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0111a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0111a0501">此二，乞以试人。如哥<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111007" n="0111007"/>利王割截身体，无我无人，此事理 <lb ed="ZW" n="0111a06"/>俱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111008" n="0111008"/>极，方证圣道，故现试也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0111a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0111a0701">所以者何？住不可思议解脱菩萨有威德力，故行逼 <lb ed="ZW" n="0111a08"/>迫，示诸众生如是难事。凡夫下劣，无有力势，不能如是 <lb ed="ZW" n="0111a09"/>逼迫菩萨。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0111a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0111a1001">此二，释不思议大士内无三毒，有力能试。凡夫及地前二乘 <lb ed="ZW" n="0111a11"/>下劣位人，皆不能也。肇曰：截人手足，離人妻子，强索国财，生其 <lb ed="ZW" n="0111a12"/>忧悲，虽有目前小苦而致永劫之大安。是由深睹人根，轻重相推， <lb ed="ZW" n="0111a13"/>见近不及远者，非其所能为也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0111a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0111a1401">譬如龙象蹴踏，非驴所堪。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0111a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0111a1501">此三，喩也。肇曰：能不能为喩。象之上者，名曰龙象也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0111a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0111a1601">是名住不可思议解脱菩萨智慧方便之门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0111a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0111a1701">此四，结。肇曰：智慧远通，方便近导，异迹所以形<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111009" n="0111009"/>众庶所 <lb ed="ZW" n="0111a18"/>以成。物无不由，而莫之能测。故权智二门，为不思议之本也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0111a19"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0112a" n="0112a"/> <lb ed="ZW" n="0112a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">观众生品第七</cb:mulu><head>观众生品第七</head> <lb ed="ZW" n="0112a02"/> <lb ed="ZW" n="0112a03"/><p xml:id="pZW03p0112a0301">众缘生故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112001" n="0112001"/>，理无真宰。缘之起慈，故目<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112002" n="0112002"/>品也。文三：此品 <lb ed="ZW" n="0112a04"/>廣上实疾空观门，《<persName>佛</persName>道品》廣上大悲涉假门，《不二法门》、《香<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112003" n="0112003"/> <lb ed="ZW" n="0112a05"/>积品》廣上中观体用门。</p> <lb ed="ZW" n="0112a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0112a0601">尔时<name role="" type="person">文殊师利</name>问维摩诘言：菩萨云何观于众生？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0112a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0112a0701">此品文二：先明大乘空行成，二明天女散花拣二种解脱证空 <lb ed="ZW" n="0112a08"/>不同<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112004" n="0112004"/>。前文有四：一观众生空，二空具四无量心，三考<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112005" n="0112005"/>善缘之 <lb ed="ZW" n="0112a09"/>可增，四穷惑源之本妄。初文二。此初，问也。肇曰：悲疾大士自 <lb ed="ZW" n="0112a10"/>调之观，微言幽旨亦备之前文矣。然法相虚玄，非有心之所睹；真 <lb ed="ZW" n="0112a11"/>观冥默，非言者之所辩。而云不证涅槃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112006" n="0112006"/>与群生同疾，又现不思 <lb ed="ZW" n="0112a12"/>议其迹无端，或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112007" n="0112007"/>为魔王逼迫初学，斯皆自调大士之所为也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112008" n="0112008"/>。 <lb ed="ZW" n="0112a13"/>自调之观，彼我一空。然其事为喩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112009" n="0112009"/>，乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112010" n="0112010"/>更弥甚。至令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112011" n="0112011"/>希宗 <lb ed="ZW" n="0112a14"/>者，或亡言之致；存彼己者，增众生之见。所以无言之道难为也。 <lb ed="ZW" n="0112a15"/>近取诸喩，远况真观，以去时人封言之累，故生斯问。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0112a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0112a1601">维摩诘言：譬如幻师见所幻人，菩萨观众生为若此。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0113a" n="0113a"/> <lb ed="ZW" n="0113a01"/>如智者见水中月，如镜中见其面像，如热<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113001" n="0113001"/>时炎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113002" n="0113002"/>，如呼 <lb ed="ZW" n="0113a02"/>声响<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113003" n="0113003"/>，如空中雲，如水聚沫，如水上泡，如芭蕉坚，如电 <lb ed="ZW" n="0113a03"/>久住。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0113a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0113a0401">此上答众生空。既为妄心所变，妄业所牵，妄情所受，離妄则 <lb ed="ZW" n="0113a05"/>真，故廣假喩显理也。此初十喩，假有故空也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113004" n="0113004"/>。肇曰：幻师观 <lb ed="ZW" n="0113a06"/>幻，知其非真；大士观众生，有若此也。生曰：非不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113005" n="0113005"/>有幻人，但 <lb ed="ZW" n="0113a07"/>无实人耳。既无实人，以悟幻人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113006" n="0113006"/>亦无实矣。苟幻人之不实，众 <lb ed="ZW" n="0113a08"/>生岂独实哉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0113a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0113a0901">如第五大，如第六阴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113007" n="0113007"/>，如第七情，如十三入，如十九 <lb ed="ZW" n="0113a10"/>界，菩萨观众生为若此。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0113a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0113a1101">此二，约五法喩本无故空。四大有实，第五本无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113008" n="0113008"/>，馀数亦 <lb ed="ZW" n="0113a12"/>然。肇曰：经有定数<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113009" n="0113009"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0113a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0113a1301">如无色界色，如焦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113010" n="0113010"/>穀芽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0113a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0113a1401">此下十五喩，假名故空。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0113a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0113a1501">如须陀洹身见，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0113a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0113a1601">此云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113011" n="0113011"/>入流，離五见流入圣道流，故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113012" n="0113012"/>无身见。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0114a" n="0114a"/> <lb ed="ZW" n="0114a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0114a0101">如阿那含入胎，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0114a0201">此云不来，不受欲界胎生也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0114a0301">如阿罗汉三毒，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0114a0401">此云杀贼，煞三毒也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114001" n="0114001"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0114a0501">如得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114002" n="0114002"/>忍菩萨贪恚毁禁，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0114a0601">肇曰：七住得无生忍，心结永除，况毁禁粗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114003" n="0114003"/>事。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0114a0701">如<persName>佛</persName>烦恼习，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0114a0801">肇曰：唯有<persName>如来</persName>，结习永尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0114a0901">如盲者见色，如入灭尽定出入息，如空中鸟迹，如石 <lb ed="ZW" n="0114a10"/>女儿，如化人烦恼，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0114a1101">肇曰：心驰动于内，息出入于外。心相既灭，故息无出入 <lb ed="ZW" n="0114a12"/>也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114004" n="0114004"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0114a1301">如梦所见已悟，如灭度者受身，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0114a1401">肇曰：未有入涅槃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114005" n="0114005"/>而复受身者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0114a1501">如无因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114006" n="0114006"/>之火，菩萨观众生为若此。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0114a1601">肇曰：火必因钻。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0114a1701"><name role="" type="person">文殊师利</name>言：若菩萨作是观者，云何行慈？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0114a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0114a1801">此二，“文殊”下明大乘空具四无量也。《大品》云：般若虽空， <lb ed="ZW" n="0114a19"/>一心具足万行。若小乘空，但断惑而已。初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114007" n="0114007"/>文二，此初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114008" n="0114008"/>，问 <lb ed="ZW" n="0114a20"/>也。肇曰：慈以众生为缘。若无众生，慈心何寄乎？明真慈无缘 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0115a" n="0115a"/> <lb ed="ZW" n="0115a01"/>而不離缘，成上无相真慈義也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0115a0201">维摩诘言：菩萨作是观已，自念我当为众生说如斯 <lb ed="ZW" n="0115a03"/>法，是即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0115001" n="0115001"/>真实慈也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0115a0401">此二，净名答。文二：初标答，二廣释。此初也。慈名“与 <lb ed="ZW" n="0115a05"/>乐”。法身常乐，众生共有，由迷我相，计著生死。大士为说我人 <lb ed="ZW" n="0115a06"/>本空，众生如幻，令见法身，名真与乐。可谓真慈。岂比夫衣食哺 <lb ed="ZW" n="0115a07"/>养，人天<anchor xml:id="nkr_note_orig_0115002" n="0115002"/>乐果，二乘涅槃，为至乐哉，为真慈哉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0115a0801">行寂灭慈，无所生故。行不热<anchor xml:id="nkr_note_orig_0115003" n="0115003"/>慈,无烦恼故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0115a0901">此二，廣就万行明慈。若能令彼悟众生空，得无生忍，万行寂 <lb ed="ZW" n="0115a10"/>灭，即是与寂灭慈也。已下万行皆因悟理，理悟即万德自圆、法身 <lb ed="ZW" n="0115a11"/>常乐，故名慈也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0115004" n="0115004"/>。不热慈者，既<anchor xml:id="nkr_note_orig_0115005" n="0115005"/>证无生，離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0115006" n="0115006"/>烦恼热也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0115a1201">行等之慈，等三世故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0115a1301">有生灭也，三世殊途；无生灭也，三世自等也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0115007" n="0115007"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0115a1401">行无诤慈，无所起故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0115a1501">既证法性一如无诤，烦恼诸边无所起也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0115008" n="0115008"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0115a1601">行不二慈，内外不合故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0115a1701">既证无相，内外自空，故不合也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0115a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0115a1801">行不壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0115009" n="0115009"/>慈，毕竟尽故。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0116a" n="0116a"/> <lb ed="ZW" n="0116a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a0101">既得无生，烦恼永寂，万行真常，故不退壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0116001" n="0116001"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a0201">行坚固慈，心无毁故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a0301">既悟无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0116002" n="0116002"/>生，真心无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0116003" n="0116003"/>毁也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a0401">行淸净慈，诸法性净故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a0501">照本无生，法身自净。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a0601">行无边慈，如虚空故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a0701">取相故功德有边，证无相故空无边也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a0801">行阿罗汉慈，破结贼故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a0901">阿罗汉，此云杀贼。得无生忍，结贼自丧也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0116004" n="0116004"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a1001">行菩萨慈，安众生故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a1101">既得无生，行无缘慈能利一切。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a1201">行<persName>如来</persName>慈，得如相故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a1301">既悟法身去来相如，令悟如相，名<persName>如来</persName>慈。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a1401">行<persName>佛</persName>之慈，觉众生故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a1501">既自觉无生，必能觉未觉者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a1601">行自然慈，无因得故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a1701">法身真常，妄惑所覆，除妄修因，非真要修。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a1801">行菩提慈，等一味故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a1901">菩提无相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0116005" n="0116005"/>，冤亲平等，故一味也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a2001">行无等慈，断诸爱故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0116a2101">既证法身，超然绝待，離爱著也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0116a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0116a2201">行大悲慈，导以大乘故。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0117a" n="0117a"/> <lb ed="ZW" n="0117a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a0101">令悟无生，超度<anchor xml:id="nkr_note_orig_0117001" n="0117001"/>众苦，名大乘也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a0201">行无厌慈，观空无我故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a0301">既亡彼我，疲厌永<anchor xml:id="nkr_note_orig_0117002" n="0117002"/>绝，与乐济人，不休息也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a0401">行法施慈，无遗惜故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a0501">令悟真空，名为法施。理含<anchor xml:id="nkr_note_orig_0117003" n="0117003"/>万德，故无遗惜。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a0601">行持戒慈，化毁禁故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a0701">悟空法身尸罗自净。悲愿既满，能化毁禁。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a0801">行忍辱慈，护彼我故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a0901">谛见无生，彼我自绝，谁云彼辱，孰是我忍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a1001">行精进慈，荷负众生故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a1101">有我则疲于化人，无生则荷物不倦也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0117004" n="0117004"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a1201">行禅定慈，不受味故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a1301">摄心住禅，禅悦为味。悟心无生，味无味也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a1401">行智慧慈，无不知时故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a1501">无生正观，了本妄除。对病皆药，悉知时故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a1601">行方便慈，一切示现故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a1701">既证无相法身，故能随物现相也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0117005" n="0117005"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a1801">行无隐慈，直<anchor xml:id="nkr_note_orig_0117006" n="0117006"/>心淸净故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0117a1901">中道正观，理无曲隐，永離二边，故云直<anchor xml:id="nkr_note_orig_0117007" n="0117007"/>心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0117a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0117a2001">行深心慈，无杂行故。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0118a" n="0118a"/> <lb ed="ZW" n="0118a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0118a0101">无生正观，唯趣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118001" n="0118001"/><persName>佛</persName>行，不杂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118002" n="0118002"/>二乘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118003" n="0118003"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0118a0201">行无诳慈，不虚假故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0118a0301">观空见真，称理无虚也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0118a0401">行安乐慈，令得<persName>佛</persName>乐故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0118a0501">无生正观，必得<persName>佛</persName>果。什曰：梵本云住涅槃乐也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0118a0601">菩萨之慈，为若此也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0118a0701">结也。上慈名虽殊，俱出正观。经云：般若虽空，一心具足万 <lb ed="ZW" n="0118a08"/>行。是为说法空，令悟万行，得菩提乐，名菩萨慈。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0118a0901"><name role="" type="person">文殊师利</name>又问：何谓为悲？答曰：菩萨所作功德，皆 <lb ed="ZW" n="0118a10"/>与一切众生共之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0118a1101">二，问答悲也。肇曰：哀彼长苦，不自计身。所积众德，愿与 <lb ed="ZW" n="0118a12"/>一切。先人後己，大悲之行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0118a1301">何谓为喜？答曰：有所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118004" n="0118004"/>饶益，欢喜无悔。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0118a1401">三，问答喜也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118005" n="0118005"/>。肇曰：自得法利，与众<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118006" n="0118006"/>同欢<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118007" n="0118007"/>，欣于彼己 <lb ed="ZW" n="0118a15"/>俱得法悦，谓之喜也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0118a1601">何谓为捨？答曰：所作福祐，无所悕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118008" n="0118008"/>望。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0118a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0118a1701">四，问答捨也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118009" n="0118009"/>。肇曰：大悲苦行，忧以之生；慈喜乐行，喜以 <lb ed="ZW" n="0118a18"/>之生。忧喜既陈，则爱恶微起，是以行者捨苦乐行，平<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118010" n="0118010"/>观众生。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0119a" n="0119a"/> <lb ed="ZW" n="0119a01"/>大乘正捨，行报俱亡，故无所悕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119001" n="0119001"/>望也。三等俱无相无缘，与慈 <lb ed="ZW" n="0119a02"/>同行。慈行既备，类之可知。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0119a0301"><name role="" type="person">文殊师利</name>又问：生死有畏。菩萨当何所依？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0119a0401">此三，六褈问答，本积善之可增。复次，菩萨空行化物度人。 <lb ed="ZW" n="0119a05"/>故次问弘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119002" n="0119002"/>誓令坚固也。四弘誓愿，文即为四。此初，二问答众 <lb ed="ZW" n="0119a06"/>生无边誓愿度也。肇曰：生死为畏，畏莫之大。悲疾大士何所依 <lb ed="ZW" n="0119a07"/>恃，而能永处生死、不以为畏乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0119a0801">维摩诘言：菩萨于生死畏中，当依<persName>如来</persName>功德之力。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0119a0901">二，答也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119003" n="0119003"/>。肇曰：生死之畏，二乘所难。自不依<persName>如来</persName>功德力 <lb ed="ZW" n="0119a10"/>者，孰能处之！什曰：亦以念为依，亦以求趣为依。又解：上云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119004" n="0119004"/> <lb ed="ZW" n="0119a11"/>菩萨行成，皆是诸<persName>佛</persName>威神之所建立也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119005" n="0119005"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0119a1201"><name role="" type="person">文殊师利</name>又问：菩萨欲依<persName>如来</persName>功德之力，当于何住？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0119a1301">二问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0119a1401">答曰：菩萨欲依<persName>如来</persName>功德力者，当住度脱一切众生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0119a1501">二答也。肇曰：住化一切，则其心廣大。廣大其心，则所之无 <lb ed="ZW" n="0119a16"/>难。此住<persName>佛</persName>功德力之谓也。又解：住大悲心，诸<persName>佛</persName>护念。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0119a1701">又问：欲度众生，当何所除？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0119a1801">二问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0119a1901">答曰：欲度众生，除其烦恼。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0119a2001">二答也。此二，明烦恼无边，誓愿断也。济物之大，断惑为 <lb ed="ZW" n="0119a21"/>先。惑因既亡，生死自度。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0119a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0119a2201">又问：欲除烦恼，当何所行？</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0120a" n="0120a"/> <lb ed="ZW" n="0120a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0120a0101">问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0120a0201">答曰：当行正念。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0120a0301">答也。此三，善法无边誓愿学。生曰：夫有烦恼出于惑情耳。 <lb ed="ZW" n="0120a04"/>便应观察法理以遣之也。然始观之时，见理未明，心不住理，要须 <lb ed="ZW" n="0120a05"/>念力，然後得观也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120001" n="0120001"/>。又解：始于正念，终圆万善。又解：万善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120002" n="0120002"/> <lb ed="ZW" n="0120a06"/>不邪，皆正念也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0120a0701">又问：云何行于正念？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0120a0801">问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0120a0901">答曰：当行不生不灭。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0120a1001">答也。此下二问答。无上<persName>佛</persName>道誓愿成也。不善永息，善法圆 <lb ed="ZW" n="0120a11"/>满，<persName>佛</persName>道成也。肇曰：正念谓正心念法。审其善恶，善者增而不 <lb ed="ZW" n="0120a12"/>灭，恶者灭令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120003" n="0120003"/>不生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0120a1301">又问：何法不生？何法不灭？答曰：不善不生，善法 <lb ed="ZW" n="0120a14"/>不灭。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0120a1501">问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120004" n="0120004"/>答成上可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0120a1601">又问：善、不善，孰为本？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0120a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0120a1701">此四，六褈问答。穷惑源之本妄，悟妄即自性空矣。不同二 <lb ed="ZW" n="0120a18"/>乘断惑证空。惑次第配五住烦恼，理亦可然，随文亦好。此问 <lb ed="ZW" n="0120a19"/>二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120005" n="0120005"/>也。肇曰：既知善之可生，恶之可灭，将两捨以求宗，故逆寻 <lb ed="ZW" n="0120a20"/>其本也。生曰：一善一恶者迭为根本，永无制也。要当求其大原 <lb ed="ZW" n="0120a21"/>而观之者，然後制<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120006" n="0120006"/>矣。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0121a" n="0121a"/> <lb ed="ZW" n="0121a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0121a0101">答曰：身为本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0121a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0121a0201">答也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121001" n="0121001"/>。肇曰：善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121002" n="0121002"/>恶之行，非身不生。生曰：所以为善恶 <lb ed="ZW" n="0121a03"/>者，为身故也。又云：见一处住地烦恼也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0121a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0121a0401">又问：身孰为本？答曰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121003" n="0121003"/>：欲贪为本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0121a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0121a0501">二，问答也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121004" n="0121004"/>。肇曰：爱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121005" n="0121005"/>为生本，长众结缚。凡在有身，靡 <lb ed="ZW" n="0121a06"/>不由之。又云：欲爱住地也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0121a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0121a0701">又问：欲贪孰为本？答曰：虚妄分别为本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0121a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0121a0801">三，问答也。肇曰：法无美恶，虚妄分别谓是美恶。美恶既 <lb ed="ZW" n="0121a09"/>形，则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121006" n="0121006"/>贪欲是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121007" n="0121007"/>生也。又云：色爱住地也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0121a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0121a1001">又问：虚妄分别孰为本？答曰：顚倒想为本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0121a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0121a1101">四，问答也。肇曰：法本非有，倒想为有。既以为有，然後适 <lb ed="ZW" n="0121a12"/>其美恶，谓之分别。又云：有爱住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121008" n="0121008"/>地也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0121a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0121a1301">又问：顚倒想孰为本？答曰：无住为本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0121a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0121a1401">此五，问答也。无明住地，妄心构立，无别依住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121009" n="0121009"/>，故名无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121010" n="0121010"/> <lb ed="ZW" n="0121a15"/>住。肇曰：心犹水也。静则有照，动则无鉴。痴爱所浊，邪风所 <lb ed="ZW" n="0121a16"/>扇，涌溢波荡，未始暂住。以此观法，何住不倒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121011" n="0121011"/>。譬临面涌泉而 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0122a" n="0122a"/> <lb ed="ZW" n="0122a01"/>责以本状者，未之有也。倒想之兴，本乎不住，義存于<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122001" n="0122001"/>此乎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122002" n="0122002"/>？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0122a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0122a0201">又问：无住孰为本？答曰：无住则无本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0122a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0122a0301">此穷无，明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122003" n="0122003"/>无依本也。肇曰：若以心动为本，则有有相。 <lb ed="ZW" n="0122a04"/>理极初动，更无本也。若以无法为本，则有因无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122004" n="0122004"/>生。无不因无 <lb ed="ZW" n="0122a05"/>故，更无本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0122a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0122a0601"><name role="" type="person">文殊师利</name>！从无住本立一切法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0122a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0122a0701">此明一切法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122005" n="0122005"/>妄也。肇曰：无住故倒想，倒想故分别，分别 <lb ed="ZW" n="0122a08"/>故贪欲，贪欲故有身。既有身也，则善恶幷陈。善恶既陈，则万法 <lb ed="ZW" n="0122a09"/>斯起，自兹已往，言数不能尽也。若善得本，则众末<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122006" n="0122006"/>可除矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0122a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0122a1001">时维摩诘室有一天女，见诸大人闻所说法，便现其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122007" n="0122007"/> <lb ed="ZW" n="0122a11"/>身，即以天花散诸菩萨，大弟子上。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0122a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0122a1201">此下第二明天女、大士、身子。小乘论二种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122008" n="0122008"/>解脱证用不 <lb ed="ZW" n="0122a13"/>同。委曲料<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122009" n="0122009"/>简<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122010" n="0122010"/>，知大小之悬殊，便<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122011" n="0122011"/>归宗矣。大文分七：一、 <lb ed="ZW" n="0122a14"/>明二种解脱习尽不同。二、“止<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122012" n="0122012"/>此室”下约理明即、不即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122013" n="0122013"/>异。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0123a" n="0123a"/> <lb ed="ZW" n="0123a01"/>三、“于三乘”下约教明乘无乘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123001" n="0123001"/>异。四、“转女身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123002" n="0123002"/>”下就相明转、 <lb ed="ZW" n="0123a02"/>不转异。五、“没生”下就报明生灭、不生灭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123003" n="0123003"/>异。六、“久<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123004" n="0123004"/>如” <lb ed="ZW" n="0123a03"/>下就修明得、不得异。七、净名述其本迹。初文有七：第一散花供 <lb ed="ZW" n="0123a04"/>养，二、有堕、不堕，三、神力去花，四、天问所以，五、答不如法，六、弹诃 <lb ed="ZW" n="0123a05"/>解脱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123005" n="0123005"/>释，七、结惑尽不同。此初也。肇曰：天女即法身大士，常 <lb ed="ZW" n="0123a06"/>与净名共弘大乘不思议<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123006" n="0123006"/>道，故现为宅神，同处一室。见大众 <lb ed="ZW" n="0123a07"/>集，闻所说<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123007" n="0123007"/>法，故现身散花，欲以生论也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123008" n="0123008"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0123a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0123a0801">花至诸菩萨即皆堕落，至大弟子便著不堕。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0123a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0123a0901">二者有堕，不堕。生曰：虽天力使然，而招之自有在矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0123a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0123a1001">一切弟子神力去<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123009" n="0123009"/>花，不能令去。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0123a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0123a1101">三，去花也。肇曰：将辨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123010" n="0123010"/>大小之殊，故使花<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123011" n="0123011"/>若此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123012" n="0123012"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0123a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0123a1201">尔时天<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123013" n="0123013"/>问舍利弗：何故去花？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0123a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0123a1301">四，问去花意。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0123a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0123a1401">答曰：此花不如法，是以去之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0123a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0123a1501">五，答<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123014" n="0123014"/>不如法。肇曰：香花著身非沙门法，是以去之。生 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0124a" n="0124a"/> <lb ed="ZW" n="0124a01"/>曰：不如律法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124001" n="0124001"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0124a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0124a0201">天曰：勿谓此花为不如法。所以者何？是花无所分 <lb ed="ZW" n="0124a03"/>别，仁者自生分别想耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0124a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0124a0401">此六，弹诃。文四：初、明花无分别，二、明如法不如法，三、菩 <lb ed="ZW" n="0124a05"/>萨不著，四、二乘便著。此初也。什曰：花性本无二，故无分别也。 <lb ed="ZW" n="0124a06"/>生曰：花性无实。岂有如法、不如法之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124002" n="0124002"/>分别哉。肇曰：花岂有 <lb ed="ZW" n="0124a07"/>心于堕、不堕乎？分别之想出自仁<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124003" n="0124003"/>者耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0124a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0124a0801">若于<persName>佛</persName>法出家有所分别，为不如法，若无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124004" n="0124004"/>所分别， <lb ed="ZW" n="0124a09"/>是则如法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0124a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0124a1001">二明如法不如法。身子以犯戒为不如法，大士以分别持 <lb ed="ZW" n="0124a11"/>戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124005" n="0124005"/>为不如法。生曰：若体花理无好恶者，乃合律<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124006" n="0124006"/>之法耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0124a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0124a1201">观诸菩萨花不著者，已断一切分别想故。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0124a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0124a1301">三，明菩萨離分别习故不著。《不二法门品》明菩萨于漏无 <lb ed="ZW" n="0124a14"/>漏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124007" n="0124007"/>，为无为等，皆亡分别。入不二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124008" n="0124008"/>法门得无生忍，意<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124009" n="0124009"/>皆然 <lb ed="ZW" n="0124a15"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0124a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0124a1601">譬如人畏时，非人得其便。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0124a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0124a1701">四，明小乘便著。文三。此初，喩也。生曰：恐畏之时，情既 <lb ed="ZW" n="0124a18"/>怯弱，故得便矣，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0124a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0124a1901">如是弟子畏生死故，色、声、香、味、触得其便也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0125a" n="0125a"/> <lb ed="ZW" n="0125a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0125a0101">二，合喩也。菩萨生死即涅槃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125001" n="0125001"/>，故大悲无畏；小乘生死异<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125002" n="0125002"/> <lb ed="ZW" n="0125a02"/>涅槃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125003" n="0125003"/>，故畏生死。又有分别故习气不亡，六尘得便也。生曰：苟 <lb ed="ZW" n="0125a03"/>曰恶之，好得便矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0125a0401">已離畏者，一切五欲无能为也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0125a0501">三，结也。生曰：既已離恶，正使五情所欲陈列于前，不复能 <lb ed="ZW" n="0125a06"/>使之好矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0125a0701">结习未尽，花著身耳。结习尽者，花不著也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0125a0801">此七，结拣。生曰：向恶花去之，虽非结病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125004" n="0125004"/>，然是其习矣。 <lb ed="ZW" n="0125a09"/>习尙招花著身而不可去，况有结乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0125a1001">舍利弗言：天止<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125005" n="0125005"/>此室，其已久如？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0125a1101">此下二，约理体明即不即拣，文三：初、文字離不離，二、烦恼断 <lb ed="ZW" n="0125a12"/>不断，三、解脱证不证。此初问答，解释八种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125006" n="0125006"/>分别。此身子问 <lb ed="ZW" n="0125a13"/>也。肇曰：止净名大乘之室久近，妙辩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125007" n="0125007"/>若此乎。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0125a1401">答曰：我止此室，如耆年解脱。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0125a1501">二，天答也。身子以执身止室问，天以闻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125008" n="0125008"/>法故悟心止解脱 <lb ed="ZW" n="0125a16"/>答。肇曰：将明第一无久近之義，故以解脱为喩。解脱即无为解 <lb ed="ZW" n="0125a17"/>脱也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0125a1801">舍利弗言：止此久耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0125a1901">三，身子未喩答意，故褈问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0125a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0125a2001">天曰：耆年解脱亦何如久？</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0126a" n="0126a"/> <lb ed="ZW" n="0126a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0126a0101">四，天褈问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126001" n="0126001"/>也。肇曰：逆问其所得，令自悟也。耆年所得 <lb ed="ZW" n="0126a02"/>无为解脱，寧可称久乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0126a0301">舍利弗默然不答。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0126a0401">五，身子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126002" n="0126002"/>自思解脱无久近，故默。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0126a0501">天曰：如何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126003" n="0126003"/>耆旧大智而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126004" n="0126004"/>默？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0126a0601">六，天问所以。肇曰：五百弟子，仁者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126005" n="0126005"/>智慧第一，默然何 <lb ed="ZW" n="0126a07"/>耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0126a0801">答曰：解脱者无所言说，故吾于是不知所云。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0126a0901">七，身子已離三界惑，得心解脱，永绝言数，故言不知所云。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0126a1001">天曰：言说文字皆解脱相。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0126a1101">八，天辩不思议解脱即文字也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126006" n="0126006"/>。文三。此初，标文字即解 <lb ed="ZW" n="0126a12"/>脱。肇曰：舍利弗以言文为失，故默然无言。谓顺真解，未能语默 <lb ed="ZW" n="0126a13"/>齐致、触物无碍。故天说等解以晓其意。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0126a1401">所以者何？解脱者不内不外不在两间，文字亦不内 <lb ed="ZW" n="0126a15"/>不外不在两间。是故，舍利弗！无離文字说解脱也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0126a1601">此二，解释所以。肇曰：法之所在，极于三处。三处求文字解 <lb ed="ZW" n="0126a17"/>脱俱不可得。如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126007" n="0126007"/>何欲離文字别说解脱乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0126a1801">所以者何？一切诸法是解脱相。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0126a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0126a1901">三，明诸法等解。肇曰：万法虽殊，无非解相，岂文字之独异 <lb ed="ZW" n="0126a20"/>也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0127a" n="0127a"/> <lb ed="ZW" n="0127a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0127a0101">舍利弗言：不复以離婬怒痴为解脱乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0127a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0127a0201">此下二，明断、不断别。文二。初，问也。肇曰：二乘结尽为 <lb ed="ZW" n="0127a03"/>解脱，闻上等解乖其本趣，故致斯问。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0127a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0127a0401">天曰：<persName>佛</persName>为增上慢人说離婬怒痴为解脱耳。若无增 <lb ed="ZW" n="0127a05"/>上慢者，<persName>佛</persName>说婬怒痴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127001" n="0127001"/>性即是解脱。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0127a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0127a0601">二，答也。增上慢者，未得谓得也。身子據小乘所证非增上 <lb ed="ZW" n="0127a07"/>慢，自谓共<persName>佛</persName>同坐解脱床名增上慢<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127002" n="0127002"/>也。既<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127003" n="0127003"/>未悟缚脱平等，故 <lb ed="ZW" n="0127a08"/>为说離缚为脱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127004" n="0127004"/>。若大士非增上慢者，为说即缚性脱，入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127005" n="0127005"/>不二 <lb ed="ZW" n="0127a09"/>法门<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127006" n="0127006"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0127a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0127a1001">舍利弗言：善哉，善哉！天女！汝何所得，以何为证， <lb ed="ZW" n="0127a11"/>辩乃如是？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0127a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0127a1201">三，明证、不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127007" n="0127007"/>证别。文二。此初，问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127008" n="0127008"/>也。肇曰：善其所 <lb ed="ZW" n="0127a13"/>说，非己所及，故问得何道、证何果，辩乃如是乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0127a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0127a1401">天曰：我无得无证，故辩如是。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0127a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0127a1501">答文二。此初，正<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127009" n="0127009"/>答。二乘捨缚求脱，故有得证。大士悟 <lb ed="ZW" n="0127a16"/>缚脱平等，非缚非脱，故无得无证。既智穷不二之门<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127010" n="0127010"/>，故辩无碍 <lb ed="ZW" n="0127a17"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0127a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0127a1801">所以者何？若有得有证者，则于<persName>佛</persName>法为增上慢。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0128a" n="0128a"/> <lb ed="ZW" n="0128a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0128a0101">二，反斥。肇曰：若见己有得，必见他不得，此于<persName>佛</persName>平等之法 <lb ed="ZW" n="0128a02"/>犹为增上慢人，何能致无碍之辩乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0128a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0128a0301">舍利弗问天：汝于三乘为何志求？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0128a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0128a0401">此下三，约教明乘、无乘别也。小乘有法执，故有差别乘。大 <lb ed="ZW" n="0128a05"/>乘不二平等，故无乘之乘。文二。此初，问也。肇曰：上云无得无 <lb ed="ZW" n="0128a06"/>证，未知何乘，故复问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0128a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0128a0701">天曰：以声闻法化众生故，我为声闻。以因缘法化众 <lb ed="ZW" n="0128a08"/>生故，我为辟支<persName>佛</persName>。以大悲法化众生故，我为大乘。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0128a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0128a0901">二，答。文二：一总约化缘答，二别约今缘答。此初也。肇 <lb ed="ZW" n="0128a10"/>曰：大乘之道无乘之乘。为彼而乘，吾何乘也。生曰：随彼为之， <lb ed="ZW" n="0128a11"/>我无定也。又解：《法花》方便说三，意同此也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0128a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0128a1201">舍利弗！如人入薝蔔林，唯嗅薝蔔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128001" n="0128001"/>不嗅馀香。如 <lb ed="ZW" n="0128a13"/>是，若入此室，但闻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128002" n="0128002"/><persName>佛</persName>功德之香，不乐闻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128003" n="0128003"/>声<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128004" n="0128004"/>闻辟 <lb ed="ZW" n="0128a14"/>支<persName>佛</persName>功德香也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0128a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0128a1501">此二，约今缘。文四：一明今缘唯一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128005" n="0128005"/>，二所化乐大，三室无 <lb ed="ZW" n="0128a16"/>小法，四约室显法。此初也。肇曰：无乘不乘，乃为大乘。故以香 <lb ed="ZW" n="0128a17"/>林为喩，明净名之室不杂二乘之香<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128006" n="0128006"/>。止此室者，岂他嗅哉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0128a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0128a1801">舍利弗！其有释梵四天王诸天龙鬼神等入此室者， <lb ed="ZW" n="0128a19"/>闻斯上人讲说正法，皆乐<persName>佛</persName>功德之香，发心而出。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0128a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0128a2001">二，明所化皆乐大也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0129a" n="0129a"/> <lb ed="ZW" n="0129a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0129a0101">舍利弗！吾止此室十有二年。初不闻说声<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129001" n="0129001"/>闻辟 <lb ed="ZW" n="0129a02"/>支<persName>佛</persName>法，但闻菩萨大慈大悲不可思议诸<persName>佛</persName>之法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0129a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0129a0301">三，明室无小法。肇曰：大乘之法皆不可思议。上问止室久 <lb ed="ZW" n="0129a04"/>近，欲生论端，故答以解脱。今言实年，以明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129002" n="0129002"/>所闻之不杂也。 <lb ed="ZW" n="0129a05"/>生曰：诸天鬼神暂入此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129003" n="0129003"/>室，尙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129004" n="0129004"/>无不发大意而出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129005" n="0129005"/>。况我久闻 <lb ed="ZW" n="0129a06"/>妙法乎。然则不能不为大，非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129006" n="0129006"/>能为大矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0129a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0129a0701">舍利弗！此室常现八未<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129007" n="0129007"/>曾有难得之法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0129a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0129a0801">此四，明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129008" n="0129008"/>未曾有室不说二乘之法也。文三：标、释、结。此 <lb ed="ZW" n="0129a09"/>初，标也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0129a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0129a1001">何<anchor xml:id="nkr_note_add_0129a1001" n="0129a1001"/><anchor xml:id="beg0129a1001" n="0129a1001"/>等<anchor xml:id="end0129a1001"/>为八？此室常以金色光照，昼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129009" n="0129009"/>夜无异，不以 <lb ed="ZW" n="0129a11"/>日月所照为明，是为一未曾有难得之法。此室入者不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129010" n="0129010"/> <lb ed="ZW" n="0129a12"/>为诸垢之所恼也，是为二未曾有难得之法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129011" n="0129011"/>。此室常有 <lb ed="ZW" n="0129a13"/>释梵四天王他方菩萨来会不绝，是为三未曾有难得之法。 <lb ed="ZW" n="0129a14"/>此室常说六波罗蜜不退转法，是为四未曾有难得之法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129012" n="0129012"/>。 <lb ed="ZW" n="0129a15"/>此室常作天人第一之乐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129013" n="0129013"/>，絃出无量法化之声<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129014" n="0129014"/>，是为五 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0130a" n="0130a"/> <lb ed="ZW" n="0130a01"/>未曾有难得之法。此室常<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130001" n="0130001"/>有四大宝藏，众宝积满，赒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130002" n="0130002"/> <lb ed="ZW" n="0130a02"/>穷济乏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130003" n="0130003"/>，求得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130004" n="0130004"/>无尽，是为六未曾有难得之法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130005" n="0130005"/>。此室 <lb ed="ZW" n="0130a03"/>释迦牟尼<persName>佛</persName>、阿弥陀<persName>佛</persName>、阿閦<persName>佛</persName>、宝德、宝炎、宝月、宝严、 <lb ed="ZW" n="0130a04"/>难勝、狮子响、一切利成，如是等十方无量<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130006" n="0130006"/>诸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130007" n="0130007"/><persName>佛</persName>，是 <lb ed="ZW" n="0130a05"/>上人念时，即皆为来廣说诸<persName>佛</persName>秘要法藏，说已还去，是为 <lb ed="ZW" n="0130a06"/>七未曾有难得之法。此室一切诸天严饰宫殿，诸<persName>佛</persName>净土 <lb ed="ZW" n="0130a07"/>皆于中现，是为八未曾有难得之法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0130a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0130a0801">此下二，列不思议事，如文可见。大士<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130008" n="0130008"/>所陈，必有所表。 <lb ed="ZW" n="0130a09"/>金色光照昼夜不二，表大乘寂照无生灭也。二、诸垢不恼，表真<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130009" n="0130009"/> <lb ed="ZW" n="0130a10"/>空之室入者无垢。三、释梵常<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130010" n="0130010"/>会，表无缘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130011" n="0130011"/>大悲常与物会。 <lb ed="ZW" n="0130a11"/>四、常说不退，表<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130012" n="0130012"/>遊真寂路万行无退。五、法化之乐，表住此理 <lb ed="ZW" n="0130a12"/>者，言皆称法。六、四大宝藏，表住法宝藏慈济无尽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130013" n="0130013"/>。七、诸<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0130014" n="0130014"/> <lb ed="ZW" n="0130a13"/>念来，表<persName>佛</persName>理在心，念之便至。八、宫殿净土，表凡圣所居不離法 <lb ed="ZW" n="0130a14"/>性。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0131a" n="0131a"/> <lb ed="ZW" n="0131a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0131a0101">舍利弗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131001" n="0131001"/>！此室常现八未曾有难得之法。谁<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131002" n="0131002"/>有见 <lb ed="ZW" n="0131a02"/>斯不思议事，而复乐于声闻法乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0131a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0131a0301">三，结无小法也。肇曰：显室奇特之事，以成香林之義也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131003" n="0131003"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0131a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0131a0401">舍利弗言：汝何以不转女身？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0131a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0131a0501">此下第四，就相明转不转<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131004" n="0131004"/>异。小乘执相，定有所转；大乘 <lb ed="ZW" n="0131a06"/>相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131005" n="0131005"/>本无相，故转无所转也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131006" n="0131006"/>。此初，问也。肇曰：以无碍之智， <lb ed="ZW" n="0131a07"/>受有碍之身，而不转捨，何耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0131a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0131a0801">天曰：我从十二年来<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131007" n="0131007"/>，求女人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131008" n="0131008"/>相了不可得，当何 <lb ed="ZW" n="0131a09"/>所转？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0131a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0131a1001">二，答。文三：一、明不转。二、明转。三、明非转非不转。初中 <lb ed="ZW" n="0131a11"/>有四：一、明无转。二、反问。三、答。四、诃弹。此初也。肇曰：止<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131009" n="0131009"/> <lb ed="ZW" n="0131a12"/>此室来所闻正法，未觉女人异于男子，当何所转？天悟女相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131010" n="0131010"/>，岂 <lb ed="ZW" n="0131a13"/>十二年而已乎？欲明此室纯一等教，无有杂声，故齐此为言耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0131a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0131a1401">譬如幻师化作幻女。若有人问何以不转<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131011" n="0131011"/>女人身， <lb ed="ZW" n="0131a15"/>是人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131012" n="0131012"/>为正问不？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0131a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0131a1601">二，反问。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0131a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0131a1701">舍利弗言：不也。幻无定相，当何所转。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0132a" n="0132a"/> <lb ed="ZW" n="0132a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0132a0101">三，答不可转也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0132a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0132a0201">天曰：一切诸法亦复如是，无有定相。云何乃问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132001" n="0132001"/> <lb ed="ZW" n="0132a03"/>不转女身？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0132a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0132a0401">四，诃弹也。肇曰：万物如幻，无有定相。谁好谁醜，而欲转 <lb ed="ZW" n="0132a05"/>之乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0132a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0132a0601">即时<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132002" n="0132002"/>天女以神通力，变舍利弗令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132003" n="0132003"/>如天女。天自 <lb ed="ZW" n="0132a07"/>化身如舍利弗，而问言：何以不转女身？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0132a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0132a0801">二，明转而无转也。文四：一问，二答，三解释，四引证。此 <lb ed="ZW" n="0132a09"/>初，明转身而问也。肇曰：将成幻化无定之義，故现变而问，令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132004" n="0132004"/> <lb ed="ZW" n="0132a10"/>其自悟也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0132a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0132a1101">舍利弗以天女像而答曰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132005" n="0132005"/>：我今不知何转而变为女 <lb ed="ZW" n="0132a12"/>身。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0132a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0132a1301">二，答也。肇曰：吾不知所以转而为此身，如之何复欲转之 <lb ed="ZW" n="0132a14"/>乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0132a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0132a1501">天曰：舍利弗！若能转此女身，则一切女人亦当能 <lb ed="ZW" n="0132a16"/>转。如舍利弗非女而现女身，则一切女人亦复如是，虽现 <lb ed="ZW" n="0132a17"/>女身而非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132006" n="0132006"/>女也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0132a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0132a1801">三，解释。若身子自悟虽神通变女而实性非女，亦悟一切女 <lb ed="ZW" n="0132a19"/>人虽妄心变女而法性非女。又<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132007" n="0132007"/>知天女虽大悲现女而法身非 <lb ed="ZW" n="0132a20"/>女。若能悟女非女<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132008" n="0132008"/>，一切女人亦复如是，名为转也。肇曰：如舍 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0133a" n="0133a"/> <lb ed="ZW" n="0133a01"/>利弗实非女而今现是女像，实非女也。男无定相，类以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133001" n="0133001"/>可知 <lb ed="ZW" n="0133a02"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0133a0301">是故，<persName>佛</persName>说<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133002" n="0133002"/>一切法非男非女。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0133a0401">四，引证可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0133a0501">即时天女还摄神力，舍利弗身还复如故。天问舍利 <lb ed="ZW" n="0133a06"/>弗：女身色相今何所在？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0133a0701">三，明非转非不转。文四。此初，问也。肇曰：将推女相之所 <lb ed="ZW" n="0133a08"/>在，故复身而问也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133003" n="0133003"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0133a0901">舍利弗言：女身色相无在无不在<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133004" n="0133004"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0133a1001">二，答也。肇曰：欲言有在，今现无相；欲言无在，向复有相。 <lb ed="ZW" n="0133a11"/>幻化无定，莫知所在也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0133a1201">天曰：一切诸法亦复如是，无在无不在。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0133a1301">三，天印许<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133005" n="0133005"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0133a1401">夫无在无不在者，<persName>佛</persName>所说也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0133a1501">四，引证。肇曰：岂唯女相无在，诸法皆尔。称<persName>佛</persName>说者，以明 <lb ed="ZW" n="0133a16"/>理不可易。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0133a1701">舍利弗问天：汝于此没当生何所？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0133a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0133a1801">此五，就报明生灭、不生灭异。二乘业<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133006" n="0133006"/>生，故有生没，菩萨 <lb ed="ZW" n="0133a19"/>法身，故无生没。文四。此初也。肇曰：既知现相之无在，又问当 <lb ed="ZW" n="0133a20"/>生之所在。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0134a" n="0134a"/> <lb ed="ZW" n="0134a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0134a0101">天曰：<persName>佛</persName>化所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0134001" n="0134001"/>生，吾如彼生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0134a0201">二，答也。法身无生之生，如幻化也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0134a0301">曰：<persName>佛</persName>化所生，非没生也？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0134a0401">三，难也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0134a0501">天曰：众生犹然，无没生也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0134a0601">四，顺释。肇曰：岂我如化，物无非化也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0134a0701">舍利弗问天：汝久如当得阿耨多罗三藐三菩提？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0134a0801">此六，就修明得、不得异。小乘进修，有断有得；大乘无相无 <lb ed="ZW" n="0134a09"/>修，无证无得。文二：初问，二难无得。前中文五。此初，问也。 <lb ed="ZW" n="0134a10"/>肇曰：身相没生，可如幻化；菩提真道，必应有实。故问久如当成。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0134a1101">天曰：如舍利弗还为凡夫，我乃当成阿耨多罗三藐三 <lb ed="ZW" n="0134a12"/>菩提。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0134a1301">二，答。肇曰：取其必无也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0134a1401">舍利弗言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0134002" n="0134002"/>：我作凡夫，无有是处。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0134a1501">三，非其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0134003" n="0134003"/>言也。肇曰：圣人还为凡夫，何有是处。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0134a1601">天曰：我得阿耨多罗三藐三菩提，亦无是处。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0134a1701">四，例也。肇曰：彼圣为凡夫，我成菩提道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0134004" n="0134004"/>，无有是处也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0134a1801">所以者何？菩提无住处，是故无有得者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0134a1901">五，释。无所得故为得。肇曰：菩提之道，无为无相，自无住 <lb ed="ZW" n="0134a20"/>处，谁有得者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0134a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0134a2101">舍利弗言：今诸<persName>佛</persName>得阿耨多罗三藐三菩提，已得当 <lb ed="ZW" n="0134a22"/>得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0134005" n="0134005"/>，如恒河沙，皆谓何乎？</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0135a" n="0135a"/> <lb ed="ZW" n="0135a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0135a0101">此二，难无得。身子不了无所得故为得，故有此难。文三。 <lb ed="ZW" n="0135a02"/>此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0135001" n="0135001"/>初，據得而难。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0135a0301">天曰：皆以世俗文字数故，说有三世。非谓菩提有 <lb ed="ZW" n="0135a04"/>去、来、今。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0135a0501">二，约理答。肇曰：世俗言数有三世得耳，非菩提第一真道有 <lb ed="ZW" n="0135a06"/>去、来、今。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0135a0701">天曰：舍利弗，汝得阿罗汉道耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0135a0801">三，假小况大。文三。此初，问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0135002" n="0135002"/>也。肇曰：罗汉入无漏心， <lb ed="ZW" n="0135a09"/>不见有得；入有漏心，则见有得。今问以第九解脱自证成道时见 <lb ed="ZW" n="0135a10"/>有得耶？欲令自悟无得義耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0135a1101">曰：无所得故而得。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0135a1201">二，答也。谓断九地惑故无得，得第九解脱故而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0135003" n="0135003"/>得。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0135a1301">天曰：诸<persName>佛</persName>菩萨亦复如是，无所得故而得。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0135a1401">三，况大。谓诸<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0135004" n="0135004"/>菩萨悟本无所得故而得。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0135a1501">尔时维摩诘语舍利弗：是天女曾已<anchor xml:id="nkr_note_orig_0135005" n="0135005"/>供养九十二亿 <lb ed="ZW" n="0135a16"/><persName>佛</persName>，已能遊戏菩萨神通，所愿具足，得无生忍，住不退转。 <lb ed="ZW" n="0135a17"/>以本愿故，随意能现，教化众生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0135a1801">此七，净名述其悲愿现生。肇曰：上但即言生论，未知其道深 <lb ed="ZW" n="0135a19"/>浅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0135006" n="0135006"/>。净名傍显其实，以生众<anchor xml:id="nkr_note_orig_0135007" n="0135007"/>会敬信之情也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0135a20"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0136a" n="0136a"/> <lb ed="ZW" n="0136a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2"><persName>佛</persName>道品第八</cb:mulu><head><persName>佛</persName>道品第八</head> <lb ed="ZW" n="0136a02"/> <lb ed="ZW" n="0136a03"/><p xml:id="pZW03p0136a0301">此二，廣上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136001" n="0136001"/>大悲权假也。诸<persName>佛</persName>以悲化<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136002" n="0136002"/>为道故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136003" n="0136003"/>，六 <lb ed="ZW" n="0136a04"/>道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136004" n="0136004"/>、二乘皆<persName>佛</persName>道也。睿曰：上以天女内体妙慧而托质陋形，未达 <lb ed="ZW" n="0136a05"/>之流所以生惑，欲因其所惑，廣明大士莫碍之道。品文三：初问通 <lb ed="ZW" n="0136a06"/>达<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0136005" n="0136005"/>道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136006" n="0136006"/>，次明<persName>如来</persName>种，後明眷属<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136007" n="0136007"/>家业。初文有五：一问，二 <lb ed="ZW" n="0136a07"/>答，三征，四释，五结。</p> <lb ed="ZW" n="0136a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0136a0801">尔时<name role="" type="person">文殊师利</name>问维摩诘言：菩萨云何通达<persName>佛</persName>道？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0136a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0136a0901">此初，问也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136008" n="0136008"/>。肇曰：诸<persName>佛</persName>之道以无得为得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136009" n="0136009"/>。其道虚玄，非 <lb ed="ZW" n="0136a10"/>常行之所通<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136010" n="0136010"/>，通之必有以，故问所以通<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136011" n="0136011"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0136a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0136a1101">维摩诘言：若菩萨行于非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136012" n="0136012"/>道，是为通达<persName>佛</persName>道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136013" n="0136013"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0136a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0136a1201">二，答也。什曰：凡非其实而处之，皆名非道。肇曰：以道为 <lb ed="ZW" n="0136a13"/>道，非道为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136014" n="0136014"/>非道者，爱恶幷起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136015" n="0136015"/>，垢累滋彰。何能通心妙旨，达 <lb ed="ZW" n="0136a14"/>平等之道乎？若能不以道为道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136016" n="0136016"/>，不以非道为非道者，则是非绝 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0137a" n="0137a"/> <lb ed="ZW" n="0137a01"/>于心，遇物斯可乘矣。所以处是无是是之情，乘非无非非之意。 <lb ed="ZW" n="0137a02"/>故能美恶齐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137001" n="0137001"/>观，履逆常顺，和光尘劳，愈晦愈明。斯可谓达平<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137002" n="0137002"/> <lb ed="ZW" n="0137a03"/>等无碍<persName>佛</persName>道乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0137a0401">又问：云何菩萨行于非道？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0137a0501">此三，重征问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0137a0601">答曰：菩萨行五无间而无恼恚。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0137a0701">此下四，廣释。文有九类。此初，恶趣非道也。五无间者，煞 <lb ed="ZW" n="0137a08"/>父，杀母，杀阿罗汉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137003" n="0137003"/>，出<persName>佛</persName>身血，破法轮僧。初二违恩，後三背德， <lb ed="ZW" n="0137a09"/>故名逆也。睿曰：夫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137004" n="0137004"/>法身大士内秉冲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137005" n="0137005"/>虚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137006" n="0137006"/>，外权道俗，是非 <lb ed="ZW" n="0137a10"/>俱乘，逆顺斯入，善恶反论，靡不通达，和光尘秽而真心常寂。和 <lb ed="ZW" n="0137a11"/>光同秽，故能行五无间；真心常寂，故能而无恼恚。乃至不断生 <lb ed="ZW" n="0137a12"/>死，是名和光；现于涅槃，所谓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137007" n="0137007"/>常寂。类皆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137008" n="0137008"/>然也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0137a1301">至于地狱，无诸罪垢。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0137a1401">肇曰：罪垢，地狱因也。示受其报，实无其因。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0137a1501">至于畜牲，无有无明，憍慢等过。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0137a1601">肇曰：痴慢偏，多堕畜牲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137009" n="0137009"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0137a1701">至于饿鬼，而具足功德。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0137a1801">肇曰：悭贪无福，多堕饿鬼。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0137a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0137a1901">行色、无色界道，不以为勝。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0138a" n="0138a"/> <lb ed="ZW" n="0138a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0138a0101">二，善趣也。无想非想，外道计著，以为涅槃第一最勝。菩萨 <lb ed="ZW" n="0138a02"/>和光，知其卑陋。肇曰：上二界道，受有之因。虽同其行，知其卑 <lb ed="ZW" n="0138a03"/>陋。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0138a0401">示行贪欲，離诸染著。示行嗔恚，于诸众生无有恚 <lb ed="ZW" n="0138a05"/>碍。示行愚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138001" n="0138001"/>痴而以智慧调伏其心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0138a0601">三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138002" n="0138002"/>，三毒也，肇曰：行三毒而不乖三善也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0138a0701">示行悭贪而捨内外所有，不惜身命。示行毁禁而安 <lb ed="ZW" n="0138a08"/>住净戒，乃至小罪犹怀大惧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138003" n="0138003"/>。示行嗔恚而常慈忍。示 <lb ed="ZW" n="0138a09"/>行懈怠而勤修功德。示行乱意而常念定。示行愚痴而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138004" n="0138004"/> <lb ed="ZW" n="0138a10"/>通达世间、出世间慧。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0138a1101">四，十蔽也。肇曰：示行六蔽而不乖六度。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0138a1201">示行谄伪而善方便随诸经義。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0138a1301">第七方便。肇曰：外现随俗谄诈，内实随经方便。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0138a1401">示行憍慢而于众生犹如桥樑。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0138a1501">八愿度也。肇曰：使物皆蹈我上，取卑下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138005" n="0138005"/>之极也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138006" n="0138006"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0138a1601">示行诸烦恼而心常淸净。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0138a1701">九力度也。肇曰：烦恼显于外，心净著于内。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0138a1801">示入于魔而顺<persName>佛</persName>智慧不随他教。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0138a1901">十智度也。肇曰：外同邪教，内顺正慧。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0138a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0138a2001">示入声<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138007" n="0138007"/>闻而为众生说未闻法。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0139a" n="0139a"/> <lb ed="ZW" n="0139a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0139a0101">五，二乘。肇曰：声闻不从人闻不能自悟，况能为人说所未闻 <lb ed="ZW" n="0139a02"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0139a0301">示入辟支<persName>佛</persName>而成就大悲，教化众生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0139a0401">肇曰：大悲，大乘法，非辟支<persName>佛</persName>所能行也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0139a0501">示入贫穷而有宝手功德无尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0139a0601">六杂报也。肇曰：手出自然宝，赒穷无尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0139a0701">示入形残而具诸相好，以自莊严。示入下贱而生<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0139a08"/>种姓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139001" n="0139001"/>中，具诸功德。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0139a0901">外现形残，内圆法相。外示下贱，内夙殖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139002" n="0139002"/>德本，生<persName>佛</persName>种姓 <lb ed="ZW" n="0139a10"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0139a1101">示入羸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139003" n="0139003"/>劣醜陋而得那罗延身，一切众生之所乐 <lb ed="ZW" n="0139a12"/>见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0139a1301">肇曰：那罗延，天力士名也。端正姝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139004" n="0139004"/>妙，志力雄猛。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0139a1401">示入老病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139005" n="0139005"/>而永断病根，超越<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139006" n="0139006"/>死畏。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0139a1501">肇曰：法身大士生死永尽，况老病乎。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0139a1601">示有资生而恒观无常，实无所贪。示有妻妾婇女而 <lb ed="ZW" n="0139a17"/>常远離五欲淤泥。现于讷钝而成就辩才，总持无失。示 <lb ed="ZW" n="0139a18"/>入邪济而以正济渡诸众生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0139a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0139a1901">七，异道。肇曰：津河可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139007" n="0139007"/>渡之处名正济。崄诳处名邪济。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0140a" n="0140a"/> <lb ed="ZW" n="0140a01"/><persName>佛</persName>道名正济，外道名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140001" n="0140001"/>邪济也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0140a0201">现遍入诸道而断其因缘。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0140a0301">八，生死六道。肇曰：遍入异道，岂曰慕求，欲断其因缘耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0140a0401">现于涅槃而不断生死。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0140a0501">九，涅槃。肇曰：现身涅槃而方入生死。</p> <lb ed="ZW" n="0140a06"/><p xml:id="pZW03p0140a0601">自上所列于菩萨皆为非道，而处之无碍，乃所以为道。故曰 <lb ed="ZW" n="0140a07"/>通达<persName>佛</persName>道。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0140a0801"><name role="" type="person">文殊师利</name>，菩萨能如是行于非道，是为通达<persName>佛</persName>道。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0140a0901">此五结也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0140a1001">于是维摩诘问<name role="" type="person">文殊师利</name>：何等为<persName>如来</persName>种？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0140a1101">二，问<persName>如来</persName>种也。文五：一问，二答，三征，四释，五歎述。此 <lb ed="ZW" n="0140a12"/>初也。前生死虽非道，菩萨化之为<persName>佛</persName>道；今烦恼虽生死种，众生 <lb ed="ZW" n="0140a13"/>悟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140002" n="0140002"/>之为<persName>如来</persName>种也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0140a1401"><name role="" type="person">文殊师利</name>言：有身为种，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0140a1501">二，答。文二。初列十法增<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140003" n="0140003"/>数可知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140004" n="0140004"/>。此一法也。肇曰： <lb ed="ZW" n="0140a16"/>有身见也。夫心无定所，随物而变，在邪而邪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140005" n="0140005"/>，在正而正。邪正 <lb ed="ZW" n="0140a17"/>虽殊，其种不异。何则？变邪而正，改恶而善。岂别有异<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140006" n="0140006"/>邪之 <lb ed="ZW" n="0140a18"/>正，异恶之善？超然无因，忽尔自得乎。然则正因邪起，善因恶 <lb ed="ZW" n="0140a19"/>生，故曰众结烦恼为<persName>如来</persName>种也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0140a2001">无明有爱为种，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0140a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0140a2101">二，法门<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140007" n="0140007"/>也。什曰：向总说，此开为二门也。一切结属二， <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0141a" n="0141a"/> <lb ed="ZW" n="0141a01"/>故偏擧二门也。自下次第廣开。又解文云：无明性即是明。又 <lb ed="ZW" n="0141a02"/>云：不灭痴爱，起于明脱。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0141a0301">贪恚痴为种，四顚倒为种，五盖为种，六入为种。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0141a0401">如常数。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0141a0501">七识处为种，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0141a0601">七法也。欲界人天，初识住。劫初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141001" n="0141001"/>初禅，二识住。二禅， <lb ed="ZW" n="0141a07"/>三识住。三禅，四识住。空处，五识住。识处，六识住。无所有 <lb ed="ZW" n="0141a08"/>处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141002" n="0141002"/>，七识住。什曰：识住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141003" n="0141003"/>者，识得安住也。识念分明，无有恼 <lb ed="ZW" n="0141a09"/>患无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141004" n="0141004"/>壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141005" n="0141005"/>者，是为识住。恶趣则苦痛壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141006" n="0141006"/>，四禅无想壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141007" n="0141007"/>，非 <lb ed="ZW" n="0141a10"/>想灭定壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141008" n="0141008"/>，亦彼地<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141009" n="0141009"/>心想微昧，念不分明，故识不安住。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0141a1101">八邪法为种，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0141a1201">八法也。谓邪见，邪思惟等。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0141a1301">九恼处为种，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0141a1401">九法也。什曰：爱我怨家，憎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141010" n="0141010"/>我知识，恼我己身。一世则 <lb ed="ZW" n="0141a15"/>三，三世为九也。義云：九结也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141011" n="0141011"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0141a1601">十不善法为种，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0141a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0141a1701">十法也。谓杀生等如前。以要言之，六十二见及一切烦恼皆 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0142a" n="0142a"/> <lb ed="ZW" n="0142a01"/>是<persName>佛</persName>种。二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142001" n="0142001"/>，总结也。迷理为见，著事为烦恼。肇曰：尘劳众 <lb ed="ZW" n="0142a02"/>生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142002" n="0142002"/>即成<persName>佛</persName>道，故是<persName>佛</persName>种。生曰：夫大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142003" n="0142003"/>乘之悟，本不近捨生死， <lb ed="ZW" n="0142a03"/>远更求之也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142004" n="0142004"/>。斯为在生死事中，即用其实为悟始<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142005" n="0142005"/>者，岂非<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0142a04"/>之萌芽起于生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142006" n="0142006"/>死事哉！</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0142a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0142a0501">曰：何谓也？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0142a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0142a0601">三，征也。肇曰：夫妙极之道，必有妙极之因。而曰尘劳为种 <lb ed="ZW" n="0142a07"/>者，何也？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0142a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0142a0801">答曰：若见无为入正位者，不能复发阿耨多罗三藐三 <lb ed="ZW" n="0142a09"/>菩提心</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0142a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0142a1001">四，解释也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142007" n="0142007"/>。文三：初法，次<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142008" n="0142008"/>喩，後结。此初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142009" n="0142009"/>也。既烦 <lb ed="ZW" n="0142a11"/>恼性即菩提性，而二乘断烦恼见无为，妄安涅槃之乐，故自绝大 <lb ed="ZW" n="0142a12"/>心。凡夫为生死所迫，慕勝心猛故能发大志也。生日：以现事明 <lb ed="ZW" n="0142a13"/>之，见无为入正位者，苦忍已上，结使已断，既至其所，始为见之。 <lb ed="ZW" n="0142a14"/>以本欲捨生死求悟，悟则在生死<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142010" n="0142010"/>外矣。无复不捨，即悟之義， <lb ed="ZW" n="0142a15"/>故不能复发菩提心也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0142a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0142a1601">譬如高原陆地不生莲花，卑湿淤泥乃生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142011" n="0142011"/>此花。如 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0143a" n="0143a"/> <lb ed="ZW" n="0143a01"/>是见无为入正位者，终不复能生于<persName>佛</persName>法，烦恼泥中乃有众 <lb ed="ZW" n="0143a02"/>生起<persName>佛</persName>法耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0143a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0143a0301">此二，喩也。文二。此初，喩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143001" n="0143001"/>烦恼泥中有菩提莲花也。二 <lb ed="ZW" n="0143a04"/>乘捨之证无为，如高原也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0143a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0143a0501">又如殖种于空终不得生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143002" n="0143002"/>，粪壤之地乃能滋茂。如 <lb ed="ZW" n="0143a06"/>是入无为正位者不生<persName>佛</persName>法。起于我见如<name role="" type="person">须弥山</name>，犹能发 <lb ed="ZW" n="0143a07"/>于阿耨多罗三藐三菩提心，生<persName>佛</persName>法矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0143a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0143a0801">此二，喩我见<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143003" n="0143003"/>之地生滋茂慧芽，二乘断灭诸见，如空中种 <lb ed="ZW" n="0143a09"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0143a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0143a1001">是故当知，一切烦恼为<persName>如来</persName>种。譬如不下巨海，则不 <lb ed="ZW" n="0143a11"/>能得无價宝珠，如是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143004" n="0143004"/>不入烦恼大海，则不能得生一切 <lb ed="ZW" n="0143a12"/>智宝。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0143a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0143a1301">此下结，文三，可见。若悟烦恼性，得菩提智；如不離大海，得 <lb ed="ZW" n="0143a14"/>无價宝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143005" n="0143005"/>珠。二乘捨烦恼求菩提，如人捨大海求无價宝，其可得 <lb ed="ZW" n="0143a15"/>乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0143a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0143a1601">尔时大迦葉歎言：善哉，善哉！<name role="" type="person">文殊师利</name>！快说此 <lb ed="ZW" n="0143a17"/>语，诚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143006" n="0143006"/>如所言，尘劳之畴为<persName>如来</persName>种。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0143a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0143a1801">此下五，迦葉歎述。文四：一总歎领解，二述其得失，三擧喩 <lb ed="ZW" n="0143a19"/>自伤，四结无反<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143007" n="0143007"/>覆。此初也。文殊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143008" n="0143008"/>诃意，以实相真理，烦恼 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0144a" n="0144a"/> <lb ed="ZW" n="0144a01"/>即菩提，捨之则非正求也。今迦葉领意。夫求菩提三无数劫，久 <lb ed="ZW" n="0144a02"/>住生死、廣度众生、满弘誓愿。今阿罗汉已断烦恼，不受後有，于 <lb ed="ZW" n="0144a03"/>大悲愿永<anchor xml:id="nkr_note_orig_0144001" n="0144001"/>绝因缘，如根败之士<anchor xml:id="nkr_note_orig_0144002" n="0144002"/>。凡夫业惑犹在，生死未亡，若 <lb ed="ZW" n="0144a04"/>能发菩提心，即能满三祇劫，剋终悲愿，故不断三宝，能报<persName>佛</persName>恩。 <lb ed="ZW" n="0144a05"/>《法花经》迦葉述云：<persName>世尊</persName>往昔说法，我时在座。但念空、无相、无 <lb ed="ZW" n="0144a06"/>作，于菩提<anchor xml:id="nkr_note_orig_0144003" n="0144003"/>法，净<persName>佛</persName>国土，成就众生心不喜乐。所以者何？世 <lb ed="ZW" n="0144a07"/>尊令我等出于三界、得涅槃证。又今我等年已朽迈，于<anchor xml:id="nkr_note_orig_0144004" n="0144004"/><persName>佛</persName>教化 <lb ed="ZW" n="0144a08"/>菩萨不生好乐之心。今闻授声闻记，深自庆幸无量珍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0144005" n="0144005"/>宝不求 <lb ed="ZW" n="0144a09"/>自得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0144006" n="0144006"/>。此而推之往昔说法，于菩萨法生绝分想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0144007" n="0144007"/>，即今之此歎 <lb ed="ZW" n="0144a10"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0144a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0144a1101">我等今者不复堪任发阿耨多罗三藐三菩提心，乃至 <lb ed="ZW" n="0144a12"/>五无间罪犹能发意生于<persName>佛</persName>法，而今我等永<anchor xml:id="nkr_note_orig_0144008" n="0144008"/>不能发。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0144a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0144a1301">此述得失。声闻结尽不堪，五逆惑在能发也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0144a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0144a1401">譬如根败之士，其于五欲不能复利；如是声闻诸结断 <lb ed="ZW" n="0144a15"/>者，于<persName>佛</persName>法中，无所复益，永<anchor xml:id="nkr_note_orig_0144009" n="0144009"/>不志愿。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0144a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0144a1601">三，擧喩自伤。五根若败，不能欲五尘也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0144a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0144a1701">是故，<name role="" type="person">文殊师利</name>！凡夫于<persName>佛</persName>法有反复，而声闻无也。 <lb ed="ZW" n="0144a18"/>所以者何？凡夫闻<persName>佛</persName>法能起无上道心，不断三宝。正使 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0145a" n="0145a"/> <lb ed="ZW" n="0145a01"/>声闻终身闻<persName>佛</persName>法、力无畏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145001" n="0145001"/>等，永不能发无上道意。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0145a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0145a0201">四，结无反复。凡夫能成菩提以报<persName>佛</persName>恩。二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145002" n="0145002"/>乘息灭而永 <lb ed="ZW" n="0145a03"/>断也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0145a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0145a0401">尔时会中有菩萨名普现色身，问维摩诘言：居士！父 <lb ed="ZW" n="0145a05"/>母妻子，亲戚眷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145003" n="0145003"/>属，吏民知识悉为是谁？奴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145004" n="0145004"/>婢僮仆， <lb ed="ZW" n="0145a06"/>象马车<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145005" n="0145005"/>乘皆何所在？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0145a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0145a0701">三，明资生眷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145006" n="0145006"/>属。无上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145007" n="0145007"/>法身非一真所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145008" n="0145008"/>成。万行为资 <lb ed="ZW" n="0145a08"/>生，万德为眷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145009" n="0145009"/>属，方能成就。此初问也。肇曰：净名权道无方， <lb ed="ZW" n="0145a09"/>隐显难测，外现同世家属，内以法为家属。恐惑者见形不及其道， <lb ed="ZW" n="0145a10"/>故生斯问。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0145a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0145a1101">于是维摩诘以偈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145010" n="0145010"/>答曰：智度菩萨母，方便以为父， <lb ed="ZW" n="0145a12"/>一切众导师，无不由是生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0145a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0145a1301">二，四十二偈答。文四：初、四行明眷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145011" n="0145011"/>属。二、七行明资 <lb ed="ZW" n="0145a14"/>生，三、二十八行明业用，四、三行结劝。此初也。内有正智，外有 <lb ed="ZW" n="0145a15"/>方便，法身生焉。肇曰：智为内照，权为外用，万行之所由生，诸<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0145a16"/>之所因出，故菩萨以智为母，以权为父。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0145a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0145a1701">法喜以为妻，</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0146a" n="0146a"/> <lb ed="ZW" n="0146a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0146a0101">肇曰：法喜，谓见法生内喜也。世人以妻色为悦，菩萨以法喜 <lb ed="ZW" n="0146a02"/>为悦。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0146a0301">慈悲心为女，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0146a0401">肇曰：慈悲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0146001" n="0146001"/>之情<anchor xml:id="nkr_note_orig_0146002" n="0146002"/>像女人性，故以为女。生曰：慈悲以外 <lb ed="ZW" n="0146a05"/>适为用，有女義焉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0146a0601">善心诚实男，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0146a0701">肇曰：诚实真直，男子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0146003" n="0146003"/>之性。亦有为恶而实，故标以善心 <lb ed="ZW" n="0146a08"/>也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0146004" n="0146004"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0146a0901">毕竟空寂舍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0146005" n="0146005"/>，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0146a1001">肇曰：堂宇以蔽风霜，空寂以障尘想。什曰：有非真要，时复 <lb ed="ZW" n="0146a11"/>暂遊；空为理宗，以为常宅。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0146a1201">弟子众尘劳，随意之所转，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0146a1301">昔无明郞主恩爱魔王，今化令随道为弟子也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0146a1401">道品善知识，由是成正觉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0146a1501">肇曰：成益我者，三十七道品也，可谓善知识乎。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0146a1601">诸度法等侣，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0146a1701">肇曰：六度大乘之要行，发心为侣，俱至道场，吾真侣也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0146a1801">四摄为伎女，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0146a1901">肇曰：四摄悦众，以当伎女。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0146a2001">歌咏诵法言，以此为音乐。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0146a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0146a2101">肇曰：口咏法言，以当音乐也</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0147a" n="0147a"/> <lb ed="ZW" n="0147a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0147a0101">总持之园苑，无漏法林树。觉意<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147001" n="0147001"/>净妙花，解脱智 <lb ed="ZW" n="0147a02"/>慧果。八解之浴池，定水湛然满，佈以七净花，浴此无垢 <lb ed="ZW" n="0147a03"/>人，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0147a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0147a0401">此下明资生也。总<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147002" n="0147002"/>持，实相理也。无漏，万行林树也。此 <lb ed="ZW" n="0147a05"/>树开七觉之花，结解脱之果。什曰：解脱无为果，智慧有为果。此 <lb ed="ZW" n="0147a06"/>明慧也。八解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147003" n="0147003"/>之池，止禅定之水，敷七净之花，五欲热<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147004" n="0147004"/>恼，贪 <lb ed="ZW" n="0147a07"/>爱诸尘，浴此则淸凉矣。此行明定也。七净者：一戒净，二心净， <lb ed="ZW" n="0147a08"/>三见净，四度疑净，五分别净，六行净，七涅槃净。肇曰：总持强 <lb ed="ZW" n="0147a09"/>记，万善之苑也。于此苑树无漏之林，敷七觉之花，结解脱之果， <lb ed="ZW" n="0147a10"/>八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147005" n="0147005"/>八解之池，积<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147006" n="0147006"/>禅定之水，湛然充满。布七净之花罗列水 <lb ed="ZW" n="0147a11"/>上，而复无垢之士遊此林苑花池，闲宴嬉遊，乐之至也。岂等俗林 <lb ed="ZW" n="0147a12"/>苑之欢乎。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0147a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0147a1301">象马五通驰，大乘以为车，调御以一心，遊于八正路。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0147a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0147a1401">肇曰：五通为象马，大乘为上车，一心为御者，遊于八正道。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0147a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0147a1501">相具以严容，众好饰其姿，惭愧之上服，深心为花鬘。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0147a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0147a1601">相具三十二相，众好八十种好，惭愧蔽陋恶，深心饰形服也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0147a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0147a1701">富有七财宝，教授以滋息，如所说修行，迴向为大利。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0147a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0147a1801">肇曰：七财，信、戒、闻、捨、慧、惭、愧等也。世人以玉帛为饶， <lb ed="ZW" n="0147a19"/>菩萨以七财为富。出入法宝与人同利，兼示以滋息之法，令如说 <lb ed="ZW" n="0147a20"/>修行，迴向<persName>佛</persName>道，此利之大者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0147a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0147a2101">四禅为床座，从于净命生。多闻增智慧，以为自觉 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0148a" n="0148a"/> <lb ed="ZW" n="0148a01"/>音。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0148a0201">四禅宴息犹如床座，要从持戒净命所生。離五欲湿散乱毒 <lb ed="ZW" n="0148a03"/>虫，犹恐贪著禅味，故令多<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148001" n="0148001"/>闻以自觉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0148a0401">甘露法之食，解脱味为浆。净心以澡浴，戒品为涂 <lb ed="ZW" n="0148a05"/>香。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0148a0601">甘露法食以资慧解，八解禅浆止五欲渴，此二内资也。忏悔 <lb ed="ZW" n="0148a07"/>罪垢澡浴身心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148002" n="0148002"/>，严持戒香涂熏法体，此二外严也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148003" n="0148003"/>。此则身戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148004" n="0148004"/> <lb ed="ZW" n="0148a08"/>心慧，方为修持矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0148a0901">摧灭烦恼贼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148005" n="0148005"/>，勇健无能逾。降伏四种魔，勝幡建道 <lb ed="ZW" n="0148a10"/>场。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0148a1101">此下三，明业用。此行明自业成，下二十七行明济物用，如世 <lb ed="ZW" n="0148a12"/>人功成禄厚慧济贫寡。此初也。肇曰：外国法战诤破敌，立幡以 <lb ed="ZW" n="0148a13"/>表勝。菩萨摧烦恼贼、降四魔怨，乃于道场建勝相也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0148a1401">虽知无起灭，示彼故有生。悉现诸国土，如日无不 <lb ed="ZW" n="0148a15"/>见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0148a1601">此下功成则济物，体真则用大。生曰：明其有所云为也。文 <lb ed="ZW" n="0148a17"/>七。初三行总明真应自在也。肇曰：知无起灭，则得法身，无复生 <lb ed="ZW" n="0148a18"/>分。为彼有生，故无往不见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0148a1901">供养于十方，无量亿<persName>如来</persName>，诸<persName>佛</persName>及己身，无有分别想。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0148a2001">此行明虽供诸<persName>佛</persName>，肇曰：未尝觉彼己之异。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0148a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0148a2101">虽知诸<persName>佛</persName>国，及与<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148006" n="0148006"/>众生空，而常修净土，教化于群 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0149a" n="0149a"/> <lb ed="ZW" n="0149a01"/>生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0149a0201">此行明虽知人国空而修净<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149001" n="0149001"/>土以化物。肇曰：知空不捨有， <lb ed="ZW" n="0149a03"/>所以常处中。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0149a0401">诸有众生类，形声及威仪，无畏力菩萨，一时能尽现。 <lb ed="ZW" n="0149a05"/>觉知众魔事，而示随其行，以善方便智，随意皆能现。或 <lb ed="ZW" n="0149a06"/>示老病死，成就诸群生，了知如幻化<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149002" n="0149002"/>，通达无有碍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0149a0701">二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149003" n="0149003"/>，此三行明知魔了幻而示现诱，济老病死<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149004" n="0149004"/>，如太子厌欲， <lb ed="ZW" n="0149a08"/>净居诸天四城门所现。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0149a0901">或现劫尽烧，天地皆洞然，众人有常想，照令知无常。 <lb ed="ZW" n="0149a10"/>无数亿众生，俱来请菩萨，一时到其舍，化令向<persName>佛</persName>道。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0149a1101">三，二行明大三灾。水风二灾文无者，略。初禅内有觉观，外 <lb ed="ZW" n="0149a12"/>有火灾；二禅内有喜受，外有水灾；三禅内有喘息，外有风灾；四禅 <lb ed="ZW" n="0149a13"/>无灾，由不动<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149005" n="0149005"/>故。什曰：或实烧或不实烧者，众生见烧想即悟 <lb ed="ZW" n="0149a14"/>无常，还摄不烧也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0149a1501">经书禁咒術，工巧诸伎艺，尽现行此事，饶益于群生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0149a1601">四，三行明世智也。什曰：以同习相感，先同而後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149006" n="0149006"/>乖也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0149a1701">世间众道法，悉于中出家，因以解人惑，而不堕邪见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0149a1801">肇曰：九十六种皆出家修道，随其出家，欲解其惑，不同其见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0149a1901">或作日月天，梵王世界主，或时作地水，或复作风火。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0149a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0149a2001">肇曰：遇海漂人则变身为地。水、火、风皆随彼所需而自变形 <lb ed="ZW" n="0149a21"/>也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0150a" n="0150a"/> <lb ed="ZW" n="0150a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0150a0101">劫中有疾疫，现作诸药草，若有服<anchor xml:id="nkr_note_orig_0150001" n="0150001"/>之者，除病消众 <lb ed="ZW" n="0150a02"/>毒。劫中有饑馑，现身作饮食，先救彼饥渴，却以法语人。 <lb ed="ZW" n="0150a03"/>劫中有刀兵，为之起慈悲，化彼诸众生，令住无诤地。若 <lb ed="ZW" n="0150a04"/>有大战阵，立之以等力，菩萨现威势，降伏使和安。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0150a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0150a0501">五、四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0150002" n="0150002"/>行明小三灾。肇曰：菩萨法身于何不为，或为药草， <lb ed="ZW" n="0150a06"/>令服者病除；或为饮食，令饥者得饱。刀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0150003" n="0150003"/>兵七日，疾疫七月七 <lb ed="ZW" n="0150a07"/>日，饑馑七年七月七日。东西二州有似非正，谓嗔增盛，身力羸 <lb ed="ZW" n="0150a08"/>劣，数加<anchor xml:id="nkr_note_orig_0150004" n="0150004"/>饥渴等，北州全无战阵助明刀兵可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0150a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0150a0901">一切国土中，诸有地狱处，辄往到于彼，勉济其苦 <lb ed="ZW" n="0150a10"/>恼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0150005" n="0150005"/>。一切国土中，畜牲相食啖，皆现生于彼，为之作利 <lb ed="ZW" n="0150a11"/>益。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0150a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0150a1201">六、二行明入恶趣救物。合有鬼趣，文无者，略也。什曰：如 <lb ed="ZW" n="0150a13"/>过去世时，人无礼義，欲残害长老，猴象及鸟推敬长老，令人兽修 <lb ed="ZW" n="0150a14"/>善，咸相和顺，如《大智论》中说。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0150a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0150a1501">示受于五欲，亦复现行禅，令魔心愦乱，不能得其便。 <lb ed="ZW" n="0150a16"/>火中生莲花，是可谓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0150006" n="0150006"/>稀有，在欲而行禅，稀有亦如是。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0150a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0150a1701">七、十行明同事摄物。肇曰：欲言行禅，复受五欲；欲言受欲， <lb ed="ZW" n="0150a18"/>复现行禅。莫测其变，所以愦乱也。自非静乱齐旨，孰能为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0150007" n="0150007"/> <lb ed="ZW" n="0150a19"/>之。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0151a" n="0151a"/> <lb ed="ZW" n="0151a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0151a0101">或现作婬女，引诸好色者，先以欲钩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0151001" n="0151001"/>。牵，後令入<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0151a02"/>智。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0151a0301">肇曰：反欲以顺。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0151a0401">或为邑中主，或作商人导，国师及大臣，以祐利众生。 <lb ed="ZW" n="0151a05"/>诸有贫穷者，现作无尽藏，因以劝导之，令发菩提心。我 <lb ed="ZW" n="0151a06"/>心憍慢者，为现大力士，消伏诸贡高，令住<persName>佛</persName>上道。其有 <lb ed="ZW" n="0151a07"/>恐惧众，居前而慰安，先施以无畏，後令发道心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0151a0801">肇曰：慢心自高，如山峰不停水。菩萨现为力士，服其高心， <lb ed="ZW" n="0151a09"/>然後润以法水。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0151a1001">或现離婬欲，为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0151002" n="0151002"/>五通仙人，开导诸群生，令住戒忍 <lb ed="ZW" n="0151a11"/>慈。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0151a1201">什曰：世无贤圣，众生下劣不入深法，故化以戒忍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0151a1301">见须供事者，现为作僮仆，既悦可其意，乃发以道心。 <lb ed="ZW" n="0151a14"/>随彼之所需，得入于<persName>佛</persName>慧，以善方便力，皆能给足之。如 <lb ed="ZW" n="0151a15"/>是道无量，所行无有涯，智慧无边际，度脱无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0151003" n="0151003"/>数众。假 <lb ed="ZW" n="0151a16"/>令一切<persName>佛</persName>，于无数亿劫，赞歎其功德，犹尙不能尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0151a1701">第四，结劝，此二行结也。生曰：应适无方，皆是<persName>佛</persName>之道矣。 <lb ed="ZW" n="0151a18"/>肇曰：其权智之道，无涯无际。虽复众圣殊辩，犹不能尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0151a1901">谁闻如是法，不发菩提心？除彼不肖人，痴冥无智 <lb ed="ZW" n="0151a20"/>者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0151a2101">此行劝也。不肖，二乘也；痴冥，凡夫也。肇曰：下士闻道而 <lb ed="ZW" n="0151a22"/>大笑之。日月虽明，何益瞽者。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0151a23"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0152a" n="0152a"/> <lb ed="ZW" n="0152a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">入不二法门品第九</cb:mulu><head>入不二法门品第九</head> <lb ed="ZW" n="0152a02"/> <lb ed="ZW" n="0152a03"/><p xml:id="pZW03p0152a0301">此下二品廣上中道正观。此品不二明体，下品能二明用。入 <lb ed="ZW" n="0152a04"/>者，观照智也。不二法所观理门者，文字教也。什曰：从始会已<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152001" n="0152001"/> <lb ed="ZW" n="0152a05"/>来，唯二人相对，馀皆默然。今欲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152002" n="0152002"/>各显其德，故问，令尽说。亦 <lb ed="ZW" n="0152a06"/>云：情惑不同，发悟有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152003" n="0152003"/>因。各令说悟，廣释众迷。夫勝会明宗， <lb ed="ZW" n="0152a07"/>必以令终为美。今法座将散，欲究其深致，廣说不二乃尽妙也。 <lb ed="ZW" n="0152a08"/>问曰：亦有三四乃至无量法门，云何独说不二耶？答：二事少而惑 <lb ed="ZW" n="0152a09"/>浅，馀事廣而累深。二尙应破，则馀可知矣。复次，万法之生，必 <lb ed="ZW" n="0152a10"/>从缘起。缘起生法，多少不同。极其少者，要从二缘。若有一缘 <lb ed="ZW" n="0152a11"/>生，未之闻也。然则有之缘起，极于二法，二法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152004" n="0152004"/>既废，则入于玄 <lb ed="ZW" n="0152a12"/>境。云何不破一耶？答曰：若名数之，则非一也。若以一为一，亦 <lb ed="ZW" n="0152a13"/>未離于二。遣二则一，斯尽矣。复次，无相之一，名假而实立，实 <lb ed="ZW" n="0152a14"/>立<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152005" n="0152005"/>则体与相绝，故直置而自无也。肇曰：言为世则谓之法，众 <lb ed="ZW" n="0152a15"/>圣所由谓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152006" n="0152006"/>之门。又解，入者悟入也。《法花》弃缚得脱名出火 <lb ed="ZW" n="0152a16"/>宅；此经返<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152007" n="0152007"/>迷向悟名入不二。其言甚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152008" n="0152008"/>异，其旨甚一。</p> <lb ed="ZW" n="0152a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0152a1701">尔时维摩诘语众菩萨言：诸仁者，云何菩萨入不二 <lb ed="ZW" n="0152a18"/>法门，各随所乐说之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0152a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0152a1901">品文四：一、诸菩萨说，二、妙德<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152009" n="0152009"/>说，三、净名说，四、时众得益。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0153a" n="0153a"/> <lb ed="ZW" n="0153a01"/>初文二。此初，净名问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0153a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0153a0201">会中有菩萨名法自在，说言：诸仁者，生、灭为二。 <lb ed="ZW" n="0153a03"/>法本不生，今则无灭，得此无生法忍，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0153a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0153a0401">二、诸菩萨答。一切诸法皆因缘生灭。小乘执实为二，大乘 <lb ed="ZW" n="0153a05"/>知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153001" n="0153001"/>法如幻，故无生灭，入不二也。肇曰：灭者，灭生耳。若悟无 <lb ed="ZW" n="0153a06"/>生，灭何所灭，此即无生法忍也。此菩萨因观生灭以悟道，故说己 <lb ed="ZW" n="0153a07"/>所解为不二法门也。下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153002" n="0153002"/>皆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153003" n="0153003"/>类尔。万法云云，離真皆名二，故 <lb ed="ZW" n="0153a08"/>以不二为言也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0153a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0153a0901">德守菩萨曰：我、我所为二。因有我故，便有我所。 <lb ed="ZW" n="0153a10"/>若无有我，则无我所，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0153a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0153a1101">肇曰：妙主常存，我也；身及万物，我所也。我所，我之所有 <lb ed="ZW" n="0153a12"/>也。法既无我，谁有之者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0153a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0153a1301">不眴菩萨曰：受、不受为二。若法不受，则不可得。 <lb ed="ZW" n="0153a14"/>以不可得故，无取、无捨、无作、无行，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0153a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0153a1501">凡夫受著五阴，无学不受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153004" n="0153004"/>。此为二也。肇曰：有心必有所 <lb ed="ZW" n="0153a16"/>受，有所受必有所不受，此为二也。若悟法本空，二俱不受，则无 <lb ed="ZW" n="0153a17"/>得无行为不二也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0153a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0153a1801">德顶菩萨曰：垢、净为二。见垢实性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153005" n="0153005"/>，则无净相顺 <lb ed="ZW" n="0153a19"/>于灭相，是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153006" n="0153006"/>为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0153a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0153a2001">凡夫倒心见<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153007" n="0153007"/>净，二乘观身不净，此为二。肇曰：净生于垢， <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0154a" n="0154a"/> <lb ed="ZW" n="0154a01"/>实性无垢，净何所净。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0154a0201">善宿菩萨曰：是动、是念为二。不动则无念，无念则 <lb ed="ZW" n="0154a03"/>无分别，通达此者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0154a0401">肇曰：情发为动，想成为念。又解，安住实性即性无动，无 <lb ed="ZW" n="0154a05"/>动<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154001" n="0154001"/>即无念。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0154a0601">善眼菩萨曰：一相、无相为二。若知一相即是无 <lb ed="ZW" n="0154a07"/>相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154002" n="0154002"/>，亦不取无相入于平等，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0154a0801">《法花》明一实相，般若经名无相。肇曰：言一欲以去二，不言 <lb ed="ZW" n="0154a09"/>一也。言无欲以去有，不言无也。而惑者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154003" n="0154003"/>闻一则取一相，闻无 <lb ed="ZW" n="0154a10"/>则取无相，故有二也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0154a1101">妙臂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154004" n="0154004"/>菩萨曰：菩萨心、声闻心为二。观心相空如 <lb ed="ZW" n="0154a12"/>幻化者，无菩萨心无声闻心，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0154a1301">什曰：以施报故，手出无尽宝物，如五河流，故名妙臂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154005" n="0154005"/>。又 <lb ed="ZW" n="0154a14"/>解曰：自利声闻心也，利他菩萨心也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0154a1501">弗沙菩萨曰：善、不善为二。若不起善、不善，入无相 <lb ed="ZW" n="0154a16"/>际而通达者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0154a1701">肇曰：弗沙，星名也。什曰：生时所値，因以为名。不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154006" n="0154006"/>善， <lb ed="ZW" n="0154a18"/>十恶也。善，十善及涅槃也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0154a1901">狮子吼菩萨曰：罪、福为二。若达罪性与福无异，以 <lb ed="ZW" n="0154a20"/>金刚慧决了此相，无缚无解者，是为入不二法门</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0154a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0154a2101">罪，破戒也。福，持戒定慧也。罪福平等，一相一性为不二。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0155a" n="0155a"/> <lb ed="ZW" n="0155a01"/>肇曰：金刚慧，实相慧也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0155a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0155a0201">狮子意菩萨曰：有漏、无漏为二。若得诸法等则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155001" n="0155001"/> <lb ed="ZW" n="0155a03"/>不起漏、不漏想，不著于相，亦不住无相，是为入不二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155002" n="0155002"/> <lb ed="ZW" n="0155a04"/>法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0155a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0155a0501">苦集有漏，灭道无漏为二。大士平<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155003" n="0155003"/>等观同一实谛不二。 <lb ed="ZW" n="0155a06"/>什曰：狮子渡水，要截流<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155004" n="0155004"/>直<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155005" n="0155005"/>度，曲则不度。此大士以实相智 <lb ed="ZW" n="0155a07"/>慧深入诸法，直过彼岸，故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155006" n="0155006"/>借以为名。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0155a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0155a0801">净解菩萨曰：有为、无为为二。若離一切数，则心如 <lb ed="ZW" n="0155a09"/>虚空，以淸净慧无所阂者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0155a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0155a1001">四相有为也，四相灭无为也。相本不起，今则无灭。无二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155007" n="0155007"/> <lb ed="ZW" n="0155a11"/>也。睿曰：数即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155008" n="0155008"/>有为无为也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0155a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0155a1201">那罗延菩萨曰：世间，出世间为二。世间性空即是出 <lb ed="ZW" n="0155a13"/>世间，于其中不入、不出、不溢、不散，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0155a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0155a1401">什曰：世间，三界也；出世间，解脱。二也。悟世间<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155009" n="0155009"/>性空， <lb ed="ZW" n="0155a15"/>无入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155010" n="0155010"/>无出，故不二也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0155a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0155a1601">善意菩萨曰：生死、涅槃为二。若见生死性则无生 <lb ed="ZW" n="0155a17"/>死，无缚无解，不然不灭。如是解者，是为入不二法门。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0156a" n="0156a"/> <lb ed="ZW" n="0156a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0156a0101">受後有生死也，灭尽後有涅槃也。悟世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156001" n="0156001"/>生死妄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156002" n="0156002"/>，无生死 <lb ed="ZW" n="0156a02"/>也。肇曰：缚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156003" n="0156003"/>然生死之别名，解灭涅槃之异称也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0156a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0156a0301">现见菩萨曰：尽不尽为二。法若究竟尽、若不尽皆 <lb ed="ZW" n="0156a04"/>是无尽相。无尽相即是空，空则无有尽、不尽相。如是入 <lb ed="ZW" n="0156a05"/>者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0156a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0156a0601">肇曰：有为虚伪法，无常故名尽；实相无为法，常住故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156004" n="0156004"/>不 <lb ed="ZW" n="0156a07"/>尽。若以尽为尽，不尽为不尽，皆二也。若能悟尽、不尽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156005" n="0156005"/>俱无 <lb ed="ZW" n="0156a08"/>尽相者，则入一空不二门也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0156a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0156a0901">普守菩萨曰：我，无我为二。我尙不可得，非我何可 <lb ed="ZW" n="0156a10"/>得？见我实性者，不复起二，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0156a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0156a1101">肇曰：非我出于我耳。见我实性者，我本自无，况于非我也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0156a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0156a1201">电天菩萨曰：明、无明为二。无明实性即是明，明亦 <lb ed="ZW" n="0156a13"/>不可取，離一切数，于其中平等无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156006" n="0156006"/>二者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156007" n="0156007"/>，是为入不二 <lb ed="ZW" n="0156a14"/>法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0156a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0156a1501">肇曰：明，慧明也。无明，痴冥也。见无明性即为是明。若见 <lb ed="ZW" n="0156a16"/>明为明，即明、无明相待<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156008" n="0156008"/>，故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156009" n="0156009"/>不可取。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0156a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0156a1701">喜见菩萨曰：色、色空为二。色即是空，非色灭空，色 <lb ed="ZW" n="0156a18"/>性自空。如是受、想、行、识，识空为二。识即是空，非识 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0157a" n="0157a"/> <lb ed="ZW" n="0157a01"/>灭空，识性自空，于其中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157001" n="0157001"/>通达者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0157a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0157a0201">色是碍，灭色是空，二也。若悟色性自空，即空色不二。肇 <lb ed="ZW" n="0157a03"/>曰：若有不即空，无不夷迹。馀阴准知。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0157a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0157a0401">明相菩萨曰：四种异、空种异<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157002" n="0157002"/>为二。四种姓即是 <lb ed="ZW" n="0157a05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0157003" n="0157003"/> <lb ed="ZW" n="0157a06"/>空种姓，如前际<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157004" n="0157004"/>、後际空故，中际亦空。若能如是知诸 <lb ed="ZW" n="0157a07"/>种姓者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0157a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0157a0801">肇曰：四种，四大也。空种，空大也。此五众之所由生，故名 <lb ed="ZW" n="0157a09"/>种。然此四大之性，无前、後、中，无异空大。又解：小乘以四大坚 <lb ed="ZW" n="0157a10"/>湿暖动，性异空大。《大乘楞伽》以四大是妄想性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157005" n="0157005"/>，妄无自性，故 <lb ed="ZW" n="0157a11"/>不异空也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0157a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0157a1201">妙意菩萨曰：眼、色为二。若知眼性于色不贪、不恚、 <lb ed="ZW" n="0157a13"/>不痴，是名寂灭。如是耳声、鼻香，舌味、身触、意法为二。 <lb ed="ZW" n="0157a14"/>若知意性于法不贪、不恚、不痴，是名寂灭，安住其中，是 <lb ed="ZW" n="0157a15"/>为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0157a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0157a1601">肇曰：存于情尘，故三毒以生。若悟六情性，则不起三毒，此 <lb ed="ZW" n="0157a17"/>寂灭之道也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0157a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0157a1801">无尽意菩萨曰：佈施、迴向一切智为二。佈施性即是 <lb ed="ZW" n="0157a19"/>迴向一切智性。如是持戒、忍辱、精进<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157006" n="0157006"/>、禅定、智慧，迴 <lb ed="ZW" n="0157a20"/>向一切智为二。智慧性即是迴向一切智性，于其中入一 <lb ed="ZW" n="0157a21"/>相者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0157a22"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0157a2201">肇曰：六度为妙因，迴向一切智者，二也。若悟因果同性、入 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0158a" n="0158a"/> <lb ed="ZW" n="0158a01"/>于一相，乃应不二。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0158a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0158a0201">深慧菩萨曰：是空、是无相、是无作，为二。空即无 <lb ed="ZW" n="0158a03"/>相，无相即无作。空、无相、无作则无心意识，于一解脱 <lb ed="ZW" n="0158a04"/>门即是三解脱门者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0158a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0158a0501">大论云：声闻经明三三昧，缘四谛十六行；摩诃衍同，缘诸法 <lb ed="ZW" n="0158a06"/>实相。斯则小乘谛异，故三昧门异；大乘理同，故三昧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158001" n="0158001"/>门不异 <lb ed="ZW" n="0158a07"/>也。肇曰：三行虽异，然俱是无缘解脱，故无心意识也。缘既是 <lb ed="ZW" n="0158a08"/>同，则三解不异。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0158a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0158a0901">寂根菩萨曰：<persName>佛</persName>、法、众，为二。<persName>佛</persName>即是法，法即是众。 <lb ed="ZW" n="0158a10"/>是三宝皆无为相，与虚空等，一切法亦尔。能随此行者， <lb ed="ZW" n="0158a11"/>是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0158a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0158a1201">丈六身，<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0158002" n="0158002"/>也；四谛，法也；四道果，僧也。此是小乘见迹 <lb ed="ZW" n="0158a13"/>异也。智无生，<persName>佛</persName>也；理无相，法也；行无修，僧也；此是大乘理本 <lb ed="ZW" n="0158a14"/>一也。小乘执迹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158003" n="0158003"/>故异，大乘返本故不异也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0158a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0158a1501">心无碍菩萨曰：身、身灭为二。身即是身灭。所以者 <lb ed="ZW" n="0158a16"/>何？见身实相者，不起见身及以灭身，身与灭身无二、无 <lb ed="ZW" n="0158a17"/>分别。于其中不惊不惧者，是为入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158004" n="0158004"/>不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0158a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0158a1801">阴苦聚为身，患苦故灭身，为二。若悟阴假会，即身非身，无 <lb ed="ZW" n="0158a19"/>生无灭，名见实相，为不二也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0158a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0158a2001">上善菩萨曰：身、口、意<anchor xml:id="nkr_note_add_0158a2001" n="0158a2001"/><anchor xml:id="beg0158a2001" n="0158a2001"/>业<anchor xml:id="end0158a2001"/>，为二。是三业皆无作相。 <lb ed="ZW" n="0158a21"/>身无作相即口无作相，口无作相即意无作相。是三业无 <lb ed="ZW" n="0158a22"/>作相即一切法无作相。能如是随无作慧者，是为入不二 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0159a" n="0159a"/> <lb ed="ZW" n="0159a01"/>法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0159a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0159a0201">肇曰：三业虽殊，无作一也。诸法之生，本乎三业，三业既无， <lb ed="ZW" n="0159a03"/>谁作诸法？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0159a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0159a0401">福田菩萨曰：福行、罪行、不动行为二。三行实性即 <lb ed="ZW" n="0159a05"/>是空，空则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159001" n="0159001"/>无福行、无罪行、无不动行。于此三行而不 <lb ed="ZW" n="0159a06"/>起者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0159a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0159a0701">肇曰：福，欲界善行；罪，十恶之流也。不动<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159002" n="0159002"/>，色、无色行也。 <lb ed="ZW" n="0159a08"/>又解：妄动<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159003" n="0159003"/>为行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159004" n="0159004"/>，離动<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159005" n="0159005"/>则平等。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0159a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0159a0901">花严菩萨曰：从我起二，为二。见我实相者，不起二 <lb ed="ZW" n="0159a10"/>法。若不住二法则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159006" n="0159006"/>无有识。无所识者，是为入不二法 <lb ed="ZW" n="0159a11"/>门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0159a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0159a1201">由执我故，所对为二。肇曰：因我故有彼，二名所以生。若见 <lb ed="ZW" n="0159a13"/>我实相，则彼我之识无由而起。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0159a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0159a1401"><name role="" type="person">德藏菩萨</name>曰：有所得相为二。若无所得则无取捨。 <lb ed="ZW" n="0159a15"/>无取捨者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0159a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0159a1601">肇曰：得在于我，相在于<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159007" n="0159007"/>彼。我不得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159008" n="0159008"/>相，谁取谁捨？又 <lb ed="ZW" n="0159a17"/>解，于法有得，待物为二；若无所得，则无有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159009" n="0159009"/>二。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0159a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0159a1801">月上菩萨曰：暗与明为二。无暗无明则无有二。所 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0160a" n="0160a"/> <lb ed="ZW" n="0160a01"/>以者何？如入灭受想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160001" n="0160001"/>定无暗无明，一切法相亦复如 <lb ed="ZW" n="0160a02"/>是。于其中平等者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0160a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0160a0301">肇曰：二乘入灭尽定六根都灭，虽经昼夜不觉晦明之异，以喩 <lb ed="ZW" n="0160a04"/>菩萨无心于明暗。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0160a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0160a0501">宝印手菩萨曰：乐涅槃、不乐世间为二。若不乐涅 <lb ed="ZW" n="0160a06"/>槃、不厌世间则无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160002" n="0160002"/>有二。所以者何？若有缚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160003" n="0160003"/>则有 <lb ed="ZW" n="0160a07"/>解，若本无缚，其谁求解？无缚无解则无乐厌，是为入不 <lb ed="ZW" n="0160a08"/>二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0160a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0160a0901">肇曰：世间无缚，何为而厌？涅槃无解，何为而乐？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0160a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0160a1001">珠顶王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160004" n="0160004"/>菩萨曰：正道、邪道为二。住正道者则不 <lb ed="ZW" n="0160a11"/>分别是邪是正。離此二者，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0160a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0160a1201">八正、八邪为二。若住实相，平等无分别，名为不二。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0160a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0160a1301">乐实菩萨曰：实、不实为二。实见者尙不见实，何况 <lb ed="ZW" n="0160a14"/>非实。所以者何？非肉眼所见，慧眼乃能见，而此慧眼无 <lb ed="ZW" n="0160a15"/>见无不见，是为入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0160a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0160a1601">肇曰：实相，慧眼之境，非肉眼所见。慧眼尙不见实，而况非 <lb ed="ZW" n="0160a17"/>实。虽曰无见而无所不见，此慧眼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160005" n="0160005"/>之体也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0160a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0160a1801">如是诸菩萨各各说已，问<name role="" type="person">文殊师利</name>：何等是菩萨入不 <lb ed="ZW" n="0160a19"/>二法门？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0160a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0160a2001">二，文殊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160006" n="0160006"/>说。此初，问也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0161a" n="0161a"/> <lb ed="ZW" n="0161a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0161a0101"><name role="" type="person">文殊师利</name>曰：如我意者，于一切法无言无说、无示<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161001" n="0161001"/> <lb ed="ZW" n="0161a02"/>无识、離诸问答，是为入不二法门<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161002" n="0161002"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0161a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0161a0301">此答也。肇曰：上来诸人所明虽同，所因各异，且直辩法相， <lb ed="ZW" n="0161a04"/>不明无言。今文殊总众家之说，以开不二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161003" n="0161003"/>之门，直言法相不可 <lb ed="ZW" n="0161a05"/>言。不措言于法相，斯之为言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161004" n="0161004"/>，言之至也。而方于静<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161005" n="0161005"/>默，犹亦 <lb ed="ZW" n="0161a06"/>後焉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0161a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0161a0701">于是<name role="" type="person">文殊师利</name>问维摩诘：我等各自说已，仁者当说。 <lb ed="ZW" n="0161a08"/>何等是菩萨入不二法门？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0161a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0161a0901">三，净名说。文三：一问，二答，三称善。此初也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0161a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0161a1001">时维摩诘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161006" n="0161006"/>然无言。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0161a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0161a1101">二答也。肇曰：有言于无言，未若无言于无言，所以默然也。 <lb ed="ZW" n="0161a12"/>上诸菩萨措言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161007" n="0161007"/>于法相，文殊有言于无言，净名无言于无言，此 <lb ed="ZW" n="0161a13"/>三明宗虽同而迹有浅深，所以言後于无言，知後于<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161008" n="0161008"/>无知矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0161a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0161a1401"><name role="" type="person">文殊师利</name>歎曰：善哉！善哉！乃至无有文字语言，是 <lb ed="ZW" n="0161a15"/>真入不二法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0161a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0161a1601">三，歎也。肇曰：默领者，文殊其人也。为彼待<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161009" n="0161009"/>言所以称 <lb ed="ZW" n="0161a17"/>善。生曰：言迹尽于无言，故歎以为真也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0161a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0161a1801">说是《入不二法门品》时，于此众中五千菩萨，皆入不 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0162a" n="0162a"/> <lb ed="ZW" n="0162a01"/>二法门，得无生法忍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0162a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0162a0201">四，明时众得益<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162001" n="0162001"/>。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0162a03"/> <lb ed="ZW" n="0162a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">香积<persName>佛</persName>品第十</cb:mulu><head>香积<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0162002" n="0162002"/>品第十</head> <lb ed="ZW" n="0162a05"/> <lb ed="ZW" n="0162a06"/><p xml:id="pZW03p0162a0601">至人无名，随化缘以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162003" n="0162003"/>作称；真法无相，逐缘相而目品。本 <lb ed="ZW" n="0162a07"/>是法身戒定等香，迹现土之香，以化物也。</p> <lb ed="ZW" n="0162a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0162a0801">于是舍利弗心念：日时欲至，此诸菩萨当于何食？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0162a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0162a0901">此二，净秽双遊，明中道用也。香积、释迦，法身平等，应物缘 <lb ed="ZW" n="0162a10"/>殊，净秽异也。品文三：一假缘念饭，二净秽互遊，三闻品得益。 <lb ed="ZW" n="0162a11"/>初文三：初念，次诃，後许。此初，念也。什曰：舍利弗独发念者， <lb ed="ZW" n="0162a12"/>其旨有三：一者，结业之体未能无资；二，绝意大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162004" n="0162004"/>方，乐法不深； <lb ed="ZW" n="0162a13"/>三，推己有待，谓众亦然。处弟子之上，宜为众致供也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0162a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0162a1401">时维摩诘知其意而语言：<persName>佛</persName>说八解脱，仁者受行，岂 <lb ed="ZW" n="0162a15"/>杂欲食而闻法乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0162a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0162a1601">二，诃也。八解脱禅悦食养法身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162005" n="0162005"/>，杂欲食资毒蛇身也。人 <lb ed="ZW" n="0162a17"/>多为养毒身废修法身，故因念以诫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162006" n="0162006"/>之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0162a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0162a1801">若欲食者，且待须臾，当令汝得未曾有食。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0162a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0162a1901">三，许也。小乘以禅悦法喜为法食，以五欲段食为毒食。今 <lb ed="ZW" n="0162a20"/>香积之餐，食了得道，为未曾有。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0162a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0162a2101">时维摩诘即入三昧，</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0163a" n="0163a"/> <lb ed="ZW" n="0163a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0163a0101">此第二，净<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163001" n="0163001"/>秽互遊。文三：一明二法互化，二明二土<persName>佛</persName>事 <lb ed="ZW" n="0163a02"/>不同，三明捨秽生净。初文中二：初明从秽遊净，二明彼净来秽。 <lb ed="ZW" n="0163a03"/>前文中三：初现净土，二求往者，三现化往。初文三。此初，入三 <lb ed="ZW" n="0163a04"/>昧。睿曰：三昧，秦言正心。有二种：一修得，二报得。报得三昧 <lb ed="ZW" n="0163a05"/>都无出入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163002" n="0163002"/>之名，况法身耶。今言入者，岂非所以迹也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0163a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0163a0601">以神通力示诸大众：上方界分过四十二恒河沙<persName>佛</persName>土， <lb ed="ZW" n="0163a07"/>有国名众香，<persName>佛</persName>号香积，今现在，其国香气比于十方诸<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0163a08"/>世界、人、天之香，最为第一。彼土无有声闻辟支<persName>佛</persName>名， <lb ed="ZW" n="0163a09"/>唯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163003" n="0163003"/>有淸净大菩萨众，<persName>佛</persName>为说法。其界一切皆以香作楼 <lb ed="ZW" n="0163a10"/>阁，经行香地，苑园皆香。其食香气周流十方无量世界； <lb ed="ZW" n="0163a11"/>时彼<persName>佛</persName>与诸菩萨方共坐食，有诸天子皆号香严，悉发阿耨 <lb ed="ZW" n="0163a12"/>多罗三藐三菩提心，供养彼<persName>佛</persName>及诸菩萨。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0163a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0163a1301">此二，现净土众香。香积等示依正报，名无二乘明眷属净，香 <lb ed="ZW" n="0163a14"/>作楼阁等依报净，坐食等<persName>佛</persName>事净。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0163a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0163a1501">此诸大众莫不目见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0163a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0163a1601">三，明众见。使睹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163004" n="0163004"/>勝相而生信，饭至方期<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163005" n="0163005"/>道也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0163a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0163a1701">时维摩诘问众菩萨：诸仁者，谁能致彼<persName>佛</persName>饭？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0163a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0163a1801">此二，求往者。文四。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163006" n="0163006"/>初，求往。肇曰：既现<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163007" n="0163007"/>彼国，推 <lb ed="ZW" n="0163a19"/>有力者令取饭。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0164a" n="0164a"/> <lb ed="ZW" n="0164a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0164a0101">以<name role="" type="person">文殊师利</name>威神力故，咸皆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164001" n="0164001"/>默然。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0164a0201">二，神力使默。肇曰：文殊将显净名之德，故以神力令众默 <lb ed="ZW" n="0164a03"/>然。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0164a0401">维摩诘言：仁者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164002" n="0164002"/>，此大众无乃可耻。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0164a0501">三，诃也。肇曰：励未成。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0164a0601"><name role="" type="person">文殊师利</name>曰：如<persName>佛</persName>所言，勿轻未学。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0164a0701">四，引答也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164003" n="0164003"/>。肇曰：进始学也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0164a0801">于是维摩诘不起于座，于众会前化作菩萨，相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164004" n="0164004"/>好<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164005" n="0164005"/> <lb ed="ZW" n="0164a09"/>光明，威德殊勝，蔽于众会，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0164a1001">此下三，明现化往。文三：一化往，二问讯，三众歎。初中文 <lb ed="ZW" n="0164a11"/>四。此初，现化使往也。所以化蔽众会者，欲令彼众睹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164006" n="0164006"/>勝化而 <lb ed="ZW" n="0164a12"/>寻本也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0164a1301">而告之曰：汝往上方界，分度如四十二恒河沙<persName>佛</persName>土， <lb ed="ZW" n="0164a14"/>有国名众香，<persName>佛</persName>号香积，与诸菩萨方共坐食。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0164a1501">二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164007" n="0164007"/>，示去处也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0164a1601">汝往到彼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164008" n="0164008"/>，如我辞曰：维摩诘稽首<persName>世尊</persName>足下，致敬 <lb ed="ZW" n="0164a17"/>无量，问讯起居，少病少恼，气力安不？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0164a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0164a1801">三，教问讯。肇曰：将示有身不得无患，故致问<persName>如来</persName>犹云少病 <lb ed="ZW" n="0164a19"/>少恼。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0165a" n="0165a"/> <lb ed="ZW" n="0165a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0165a0101">愿得<persName>世尊</persName>所食之馀，当于<name role="" type="person">娑婆世界</name>施作<persName>佛</persName>事，令此乐 <lb ed="ZW" n="0165a02"/>小法者得弘大道，亦使<persName>如来</persName>名声普闻。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0165a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0165a0301">四，陈请饭。肇曰：馀卑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165001" n="0165001"/>逊言也。彼土因香以通大道，此 <lb ed="ZW" n="0165a04"/>国众生志意狭劣，故请香食之馀以弘<persName>佛</persName>事。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0165a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0165a0501">时化菩萨即于会前陞于上方，擧众皆见其去到众香 <lb ed="ZW" n="0165a06"/>界，礼彼<persName>佛</persName>足。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0165a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0165a0701">此二，化到问讯，文三。此初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165002" n="0165002"/>，化到<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165003" n="0165003"/>礼足也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0165a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0165a0801">又闻其言：维摩诘稽首<persName>世尊</persName>足下，致敬无量，问讯起 <lb ed="ZW" n="0165a09"/>居，少病少恼，气力安不？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0165a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0165a1001">此二，问讯起居也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0165a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0165a1101">愿得<persName>世尊</persName>所食之馀，欲于<name role="" type="person">娑婆世界</name>施作<persName>佛</persName>事，使此乐 <lb ed="ZW" n="0165a12"/>小法者得弘大道，亦使<persName>如来</persName>名声普闻。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0165a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0165a1301">此三，述其请事，幷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165004" n="0165004"/>如文。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0165a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0165a1401">彼诸大士见化菩萨，歎未曾有：今此上人从何所来？ <lb ed="ZW" n="0165a15"/><name role="" type="person">娑婆世界</name>为在何处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165005" n="0165005"/>？云何名为乐小法者？即以问<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0165a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0165a1601">此下三，明彼大士惊异。文四。此初，歎问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165006" n="0165006"/>，问中有三：一 <lb ed="ZW" n="0165a17"/>问从何所来，应言谁所化来，净名化作也。二问娑婆处。娑婆，此 <lb ed="ZW" n="0165a18"/>云“杂会”，杂恶众生共会一处；又云“堪忍”，唯<persName>佛</persName>释迦堪忍住故。 <lb ed="ZW" n="0165a19"/>三问何名乐小法者，肇曰：其土纯一大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165007" n="0165007"/>乘，不闻乐小之名，故此 <lb ed="ZW" n="0165a20"/>问也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0166a" n="0166a"/> <lb ed="ZW" n="0166a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0166a0101"><persName>佛</persName>告之曰：下方度如四十二恒河沙<persName>佛</persName>土，有世界名娑 <lb ed="ZW" n="0166a02"/>婆，<persName>佛</persName>号释迦牟尼，今现在于五浊恶世，为乐小法众生敷 <lb ed="ZW" n="0166a03"/>演道教。彼有菩萨名维摩诘，住不可思议解脱，为诸菩萨 <lb ed="ZW" n="0166a04"/>说法，故遣化来，称扬我名，幷赞此土，令彼菩萨增益功 <lb ed="ZW" n="0166a05"/>德。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0166a0601">此二，答三问。“四十二恒河沙”，超答第二问来处；“今现在 <lb ed="ZW" n="0166a07"/>五浊”等，答第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166001" n="0166001"/>三问，说小所由；“有菩萨名维摩诘”，却答第一能 <lb ed="ZW" n="0166a08"/>化者。释迦，此云“能”，姓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166002" n="0166002"/>也。牟尼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166003" n="0166003"/>，此云“寂”，名也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0166a0901">彼菩萨言：其人何如，乃作是化？德力无畏，神足若 <lb ed="ZW" n="0166a10"/>斯！</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0166a1101">三，褈问化事。既睹所使之威光，明能化之力妙，故再问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0166a1201"><persName>佛</persName>言：甚大！一切十方皆遣化往，施作<persName>佛</persName>事，饶益众 <lb ed="ZW" n="0166a13"/>生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0166a1401">四，重答。令生企慕来娑婆也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0166a1501">于是香积<persName>如来</persName>以众香钵盛满香饭，与化菩萨。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0166a1601">此下二，明净土净秽。文三：初受饭同来，二净名宾待，三饭 <lb ed="ZW" n="0166a17"/>作<persName>佛</persName>事。初中文四。一，化受饭，如文。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0166a1801">时九百万菩萨俱发声言：我欲诣<name role="" type="person">娑婆世界</name>供养释迦 <lb ed="ZW" n="0166a19"/>牟尼<persName>佛</persName>，幷欲见维摩诘等诸菩萨众。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0166a2001">二，彼众欲来。虽禀香国之化，亦与声闻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166004" n="0166004"/>教有缘，故欲同 <lb ed="ZW" n="0166a21"/>诣也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0166a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0166a2201"><persName>佛</persName>言：可往。摄汝身香，勿令彼诸众生起惑著心。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0167a" n="0167a"/> <lb ed="ZW" n="0167a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0167a0101">三，许往诫敕。诫中文三。此初，摄身香也。什曰：大怒则 <lb ed="ZW" n="0167a02"/>狂，大喜亦迷。宜摄汝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167001" n="0167001"/>香防其惑因。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0167a0301">又当捨汝本形，勿使彼国求菩萨者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167002" n="0167002"/>而自鄙耻。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0167a0401">二，摄形也。什曰。耻深则殒，愧浅亦恼，二患交至，去道逾 <lb ed="ZW" n="0167a05"/>缅。上言惑著，此言鄙耻，二门互显，约其文也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0167a0601">又汝于彼莫怀轻贱而作碍想。所以者何？十方国土 <lb ed="ZW" n="0167a07"/>皆如虚空。又诸<persName>佛</persName>为欲化诸乐小法者，不尽现其淸净土 <lb ed="ZW" n="0167a08"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0167a0901">三，莫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167003" n="0167003"/>轻诫，文有标、征、释也。娑婆众生遇劣则轻，见勝 <lb ed="ZW" n="0167a10"/>便耻，値好则著，故借彼以诫此也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0167a1101">时化菩萨既受钵饭，与彼九百万菩萨俱，承<persName>佛</persName>威神及 <lb ed="ZW" n="0167a12"/>维摩诘力，于彼世界忽然不现。须臾之间，至维摩诘舍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0167a1301">四，化众同来。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0167a1401">维摩诘即化作九百万狮子之座，严好如前，诸菩萨皆 <lb ed="ZW" n="0167a15"/>坐其上。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0167a1601">此二，净名宾待。“如前”，指《不思议品》。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0167a1701">时化菩萨以满钵香饭与维摩诘。饭香普熏毘耶離城 <lb ed="ZW" n="0167a18"/>及三千大千世界。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0167a1901">此三，饭作<persName>佛</persName>事，有二：初香，後味。前中又三。此受香普熏。 <lb ed="ZW" n="0167a20"/>彼熏十方，此但三千，缘应尔也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0167a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0167a2101">时毘耶離婆罗门居士等，闻是香气身意快<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167004" n="0167004"/>然，歎 <lb ed="ZW" n="0167a22"/>未曾有。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0168a" n="0168a"/> <lb ed="ZW" n="0168a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0168a0101">二，闻香得益。肇曰：异香入体，身心怡悦。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0168a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0168a0201">于是长者主月盖，从八万四千人来入维摩诘舍。见 <lb ed="ZW" n="0168a03"/>其室中菩萨甚多，诸狮子座高廣严好。皆大欢喜，礼众菩 <lb ed="ZW" n="0168a04"/>萨及大弟子，却住一面。诸地神、虚空神及欲色界诸天， <lb ed="ZW" n="0168a05"/>闻此香气亦皆来入维摩诘舍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0168a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0168a0601">三，有缘斯会。肇曰：毘耶離国无有君主，唯有五百长者共治 <lb ed="ZW" n="0168a07"/>国事。月盖众所推重，故名主。“诸地神”下皆闻香而後集。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0168a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0168a0801">时维摩诘语舍利弗等诸大声闻：仁者可食<persName>如来</persName>甘露 <lb ed="ZW" n="0168a09"/>味饭。大悲所熏，无以限意食之，使不消也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0168a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0168a1001">此下二，味为<persName>佛</persName>事，文四。此初，劝食也。世食资于毒身，此 <lb ed="ZW" n="0168a11"/>饭成于甘露。生曰：泥洹是甘露之法，而食此食者，必以得之，故 <lb ed="ZW" n="0168a12"/>饭中有甘露味焉。大悲所熏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168001" n="0168001"/>者，我心感报，所济有涯；大悲熏 <lb ed="ZW" n="0168a13"/>修，福慧无尽。食者当誓求<persName>佛</persName>果普利群生；若局于己身，自调自 <lb ed="ZW" n="0168a14"/>度，既背施心，则不消也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0168a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0168a1501">有异声闻念：是饭少，而此大众人人当食。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0168a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0168a1601">二，异念也。肇曰：不思议饭非二乘所及，故生是念。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0168a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0168a1701">化菩萨曰：勿以声闻小德小智称量<persName>如来</persName>无量福慧。 <lb ed="ZW" n="0168a18"/>四海有竭，此饭无尽。使一切人食抟若须弥，乃至一劫犹 <lb ed="ZW" n="0168a19"/>不能尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0168a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0168a2001">三，化菩萨诃，文三。此初，诃也。声闻自调之果名小德，诸 <lb ed="ZW" n="0168a21"/><persName>佛</persName>大悲福报为无量<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168002" n="0168002"/>。四海鱼龙之报可竭，此饭诸<persName>佛</persName>之福无尽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168003" n="0168003"/>。 <lb ed="ZW" n="0168a22"/>故虽多人长劫抟若须弥，终无尽也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0168a23"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0168a2301">所以者何？无尽戒、定、慧、解脱、解脱知见功德具足 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0169a" n="0169a"/> <lb ed="ZW" n="0169a01"/>者，所食之馀，终不可尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0169a0201">二，擧因释也。肇曰：<persName>如来</persName>五分法身无尽，功德报应之饭如何 <lb ed="ZW" n="0169a03"/>可尽？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0169a0401">于是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169001" n="0169001"/>钵饭悉饱众会，犹故不澌。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0169a0501">三，食不澌。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0169a0601">其诸菩萨声闻天人食此饭者，身安快<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169002" n="0169002"/>乐，譬如一 <lb ed="ZW" n="0169a07"/>切乐莊严国诸菩萨也；又诸毛孔皆出妙香，亦如众香国土 <lb ed="ZW" n="0169a08"/>诸树之香。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0169a0901">此四，食已利益。有得乐、出香，如文。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0169a1001">尔时，维摩诘问众香菩萨：香积<persName>如来</persName>以何说法？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0169a1101">此第二，明净秽二土，应缘作化<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169003" n="0169003"/><persName>佛</persName>事不同。此初，问净土 <lb ed="ZW" n="0169a12"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0169a1301">彼菩萨曰：我土<persName>如来</persName>无文字说，但以众香令诸天人得 <lb ed="ZW" n="0169a14"/>入律行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0169a1501">此二，答化缘也。浅者入于律行，深者具足三昧。肇曰：其土 <lb ed="ZW" n="0169a16"/>非都无言，但以香为通道之本。如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169004" n="0169004"/>此国因言通道，亦有因神变 <lb ed="ZW" n="0169a17"/>馀事而得悟者也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0169a1801">菩萨各各坐香树下，闻斯妙香，即获一切德藏三昧。 <lb ed="ZW" n="0169a19"/>得是三昧者，菩萨所有功德皆悉具足。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0169a2001">三昧，等也。肇曰：此三昧力，能生诸功德也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0169a2101">彼菩萨问维摩诘：今<persName>世尊</persName>释迦牟尼以何说法？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0169a22"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0169a2201">此二，明秽土。文四：一问，二答，三赞，四述。此初也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0170a" n="0170a"/> <lb ed="ZW" n="0170a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0170a0101">维摩诘言：此土众生刚强难化，故<persName>佛</persName>为说刚强之语， <lb ed="ZW" n="0170a02"/>以调伏之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0170a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0170a0301">此二，答也。文三：法、喩、合。初法中又<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170001" n="0170001"/>三。此初，标也。 <lb ed="ZW" n="0170a04"/>肇曰：圣化何常，随物而应耳。此土刚强，故以刚强之教应之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0170a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0170a0501">言是地狱，是畜牲，是饿鬼，是诸难处，是愚人生处。 <lb ed="ZW" n="0170a06"/>是身邪行，是身邪行报；是口邪行，是口邪行报；是意邪 <lb ed="ZW" n="0170a07"/>行，是意邪行报。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0170a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0170a0801">此二，列刚强语。《法花》以言通实相为柔软音，故此中始于 <lb ed="ZW" n="0170a09"/>地狱，终<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170002" n="0170002"/>至世间、涅槃差别，皆非尽理不二之言，故悉名刚强语 <lb ed="ZW" n="0170a10"/>也。文约五乘明之。此初果離八难，因離三邪。生値<persName>佛</persName>法，正信修 <lb ed="ZW" n="0170a11"/>行，名人乘也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0170a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0170a1201">是杀生，是杀生报；是不与取，是不与取报；是邪婬， <lb ed="ZW" n="0170a13"/>是邪婬报；是妄语，是妄语报；是两舌，是两舌报；是恶口， <lb ed="ZW" n="0170a14"/>是恶口报；是无義语，是无義语报；是贪嫉，是贪嫉报；是 <lb ed="ZW" n="0170a15"/>嗔恼，是嗔恼报；是邪见，是邪见报。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0170a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0170a1601">此二，不作十恶，即十善业报，生欲天，名天乘也。若增修禅 <lb ed="ZW" n="0170a17"/>定，生色天也。“两舌”者，離间语。“无義语”者，什曰：胡本云杂 <lb ed="ZW" n="0170a18"/>说也。夫不为善及涅槃而起口业，悉名杂说也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0170a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0170a1901">是悭吝，是悭吝报；是毁戒，是毁戒报；是嗔恚，是嗔 <lb ed="ZW" n="0170a20"/>恚报；是懈怠，是懈怠报；是乱意，是乱意报；是愚痴，是愚 <lb ed="ZW" n="0170a21"/>痴报。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0170a22"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0170a2201">此三，除六弊、修六度，即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170003" n="0170003"/>菩萨乘也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0170a23"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0170a2301">是结戒，是持戒，是犯戒。是应作，是不应作。是障 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0171a" n="0171a"/> <lb ed="ZW" n="0171a01"/>碍，是不障碍。是得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171001" n="0171001"/>罪，是離罪。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0171a0201">此下合明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171002" n="0171002"/>二乘。文分三学，此初戒学也。“结戒”者，肇 <lb ed="ZW" n="0171a03"/>曰：如律藏说，谓因事制戒也。顺受名持，违故名犯。开故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171003" n="0171003"/>应 <lb ed="ZW" n="0171a04"/>作，制故不应作。性戒障道，遮故不障。或尤重心犯故障，轻心不 <lb ed="ZW" n="0171a05"/>障。不忏得罪，忏故離罪。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0171a0601">是净，是垢。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0171a0701">此二定学。凡夫以爱心修禅定为垢，圣人无漏心修为净也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0171a0801">是有漏，是无漏；是邪道，是正道；是有为，是无为；是 <lb ed="ZW" n="0171a09"/>世间，是涅槃。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0171a1001">此下明慧学。七贤有漏，八圣无漏。八正正道，背此名邪道。 <lb ed="ZW" n="0171a11"/>三谛有为，灭谛无为。三界世间，出三界涅槃。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0171a1201">以难化之人，心如猿猴故，以若干种法制御其心，乃 <lb ed="ZW" n="0171a13"/>可调伏。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0171a1401">下结文可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0171a1501">譬如象马，<g ref="#CB00395">𢤱</g>戾不调，加诸楚毒，乃至彻骨，然後调 <lb ed="ZW" n="0171a16"/>伏。如是刚强难化众生故，以一切苦切之言，乃可入律。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0171a1701">此二，喩也。调马有四：菩萨见鞭，二乘触皮，人天触肉。说 <lb ed="ZW" n="0171a18"/>三恶调，乃为彻骨也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171004" n="0171004"/>。合文可见。肇曰：非钩捶，无以调象马，非 <lb ed="ZW" n="0171a19"/>苦言无以伏难化。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0171a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0171a2001">彼诸菩萨闻说是已，皆曰未曾有也。如<persName>世尊</persName>释迦牟 <lb ed="ZW" n="0171a21"/>尼<persName>佛</persName>，隐其无量自在之力，乃以贫所乐法，度脱众生。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0172a" n="0172a"/> <lb ed="ZW" n="0172a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0172a0101">此三，赞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172001" n="0172001"/>述。文二，此初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172002" n="0172002"/>赞<persName>佛</persName>也。肇曰：诸<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0172003" n="0172003"/>平等， <lb ed="ZW" n="0172a02"/>迹有参差。迹有参差<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172004" n="0172004"/>，由群生下劣，志愿狭小。故<persName>佛</persName>隐自在力， <lb ed="ZW" n="0172a03"/>同其贫陋，顺其所乐，而以济之。应感无方，不择净秽，此未曾有 <lb ed="ZW" n="0172a04"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0172a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0172a0501">斯诸菩萨亦能劳谦，以无量大悲生是<persName>佛</persName>土。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0172a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0172a0601">下歎菩萨可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0172a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0172a0701">维摩诘言：此土菩萨，于诸众生大悲坚固，诚如所言。 <lb ed="ZW" n="0172a08"/>然其一世饶益众生，多于彼国百千劫行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0172a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0172a0901">此四，述诚。不述<persName>佛</persName>者，道力圆也。文二。此初，述益深。化 <lb ed="ZW" n="0172a10"/>善则功少，化二则功深<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172005" n="0172005"/>。睿曰：久而无功，未若近而有益。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0172a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0172a1101">所以者何？此<name role="" type="person">娑婆世界</name>有十事善法，诸馀净土之所 <lb ed="ZW" n="0172a12"/>无有。何等为十？以佈施摄贫穷，以净戒摄毁禁，以忍辱 <lb ed="ZW" n="0172a13"/>摄嗔恚，以精进摄懈怠，以禅定摄乱意，以智慧摄愚痴，说 <lb ed="ZW" n="0172a14"/>除难法度八难者，以大乘法度乐小乘者，以诸善根济无 <lb ed="ZW" n="0172a15"/>德<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172006" n="0172006"/>者，常以四摄成就众生，是为十。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0172a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0172a1601">二，释所以也，有标数列释<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172007" n="0172007"/>可见。肇曰：夫善因恶起，净因 <lb ed="ZW" n="0172a17"/>秽增。此土十恶法具，故十德增长；彼土纯善，故施德无地，所以 <lb ed="ZW" n="0172a18"/>百千劫行不如一世也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0172a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0172a1901">彼菩萨曰：菩萨成就幾法，于此世界行无疮疣，生于 <lb ed="ZW" n="0172a20"/>净土？</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0173a" n="0173a"/> <lb ed="ZW" n="0173a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0173a0101">此三，明净土之行。文二。此初，问也。肇曰：将励此土始学 <lb ed="ZW" n="0173a02"/>菩萨，令生净国，故发斯问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173001" n="0173001"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0173a0301">维摩诘言：菩萨成就八法，于此世界行无疮疣，生于 <lb ed="ZW" n="0173a04"/>净土。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0173a0501">此二，答。文四，谓标、征、释、结。此初，标也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0173a0601">何等为八？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0173a0701">此二，征。可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0173a0801">饶益众生而不望报，代一切众生受诸苦恼，所有功德 <lb ed="ZW" n="0173a09"/>尽以施之；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0173a1001">肇曰：菩萨代彼受苦不自计身，所有功德尽施众生，岂以有益 <lb ed="ZW" n="0173a11"/>而想其报乎？若不为众<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173002" n="0173002"/>生，应久入涅槃。为彼受苦，令其先 <lb ed="ZW" n="0173a12"/>度，彼去我留，非代何谓？此饶益之至。一法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0173a1301">等心众生，谦下无碍；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0173a1401">肇曰：冤亲不殊，卑己後人，等心尊彼，情无分然。二法也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173003" n="0173003"/></p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0173a1501">于诸菩萨，视之如<persName>佛</persName>；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0173a1601">肇曰：菩萨，众生之桥樑，三宝之所繫。视之如<persName>佛</persName>，则增己功 <lb ed="ZW" n="0173a17"/>德。三法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0173a1801">所未闻经，闻之不疑；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0173a1901">肇曰：<persName>佛</persName>所说经，闻则信受，不以未闻而生疑惑。四法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0173a2001">不与声闻而相违偝；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0173a2101">肇曰：三乘虽异，归宗不殊。不以大小而相违偝。五法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0173a2201">不嫉彼供，不高己利，而于其中调伏其心；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0173a23"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0173a2301">肇曰：他种他获，何为而嫉？己种己得，何为而高？于是二中 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0174a" n="0174a"/> <lb ed="ZW" n="0174a01"/>善自调伏，六法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0174a0201">常省己过，不讼彼短；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0174a0301">肇曰：省己过，则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174001" n="0174001"/>过自消；讼彼短，则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174002" n="0174002"/>短在己。七法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0174a0401">恒以一心求诸功德；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0174a0501">肇曰：尘垢易增；功德难集，自非一心专求，无以剋成。具此 <lb ed="ZW" n="0174a06"/>八法，则行无疮疣，终生净土矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0174a0701">是为八。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0174a0801">结文可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0174a0901">维摩诘、<name role="" type="person">文殊师利</name>于大众中说是法时，百千天人皆发 <lb ed="ZW" n="0174a10"/>阿耨多罗三藐三菩提心，十千菩萨得无生法忍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0174a1101">三，得益。行深大士悟净秽之随缘，得无生忍。行浅者闻无 <lb ed="ZW" n="0174a12"/>疣之行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174003" n="0174003"/>，捨秽慕净，发菩提心。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a13"/> <lb ed="ZW" n="0174a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">菩萨行品第十一</cb:mulu><head>菩萨行品第十一</head> <lb ed="ZW" n="0174a15"/> <lb ed="ZW" n="0174a16"/><p xml:id="pZW03p0174a1601">此下两品大段第三，归宗印定。前品廣<persName>佛</persName>事不同，多明净土 <lb ed="ZW" n="0174a17"/>之宗；後品现净名勝身勝土，多明印定。香积大士悟诸<persName>佛</persName>之平等， <lb ed="ZW" n="0174a18"/>知净秽之随缘，请法退还，因以目<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174004" n="0174004"/>品也。</p> <lb ed="ZW" n="0174a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0174a1901">是时<persName>佛</persName>说法于庵罗树园，其地忽然廣博严事，一切众 <lb ed="ZW" n="0174a20"/>会皆作金色。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0174a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0174a2101">品文三：初明事毕归<persName>佛</persName>，二明<persName>佛</persName>事不同，三请法还土。初文复 <lb ed="ZW" n="0174a22"/>四：一现相，二诣<persName>佛</persName>，三慰问，四<persName>佛</persName>赞。初文又三，此先现相也。肇 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0175a" n="0175a"/> <lb ed="ZW" n="0175a01"/>曰：至人无常所，理会是邻。<persName>如来</persName>、净名虽服殊处异，妙斯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175001" n="0175001"/>有 <lb ed="ZW" n="0175a02"/>在，所以来往兴化，共弘不思议之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175002" n="0175002"/>道者也。因遣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175003" n="0175003"/>问疾，所明 <lb ed="ZW" n="0175a03"/>若上。今将诣<persName>如来</persName>封印兹典，故先现斯瑞，以启群心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0175a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0175a0401">阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！以何因缘有此瑞应，是处忽然廣 <lb ed="ZW" n="0175a05"/>博严事，一切众会皆作金色？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0175a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0175a0601">二，问缘。身子、迦葉随文殊以作化<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175004" n="0175004"/>，阿难侍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175005" n="0175005"/>者留庵罗园 <lb ed="ZW" n="0175a07"/>以启导，故因瑞而发端也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0175a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0175a0801"><persName>佛</persName>告阿难：是维摩诘、<name role="" type="person">文殊师利</name>与诸大众恭敬围绕， <lb ed="ZW" n="0175a09"/>发意欲来，故先为此瑞应。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0175a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0175a1001">三，答。彼来令此生仰也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0175a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0175a1101">于是，维摩诘语<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175006" n="0175006"/><name role="" type="person">文殊师利</name>：可共见<persName>佛</persName>，与诸菩萨礼 <lb ed="ZW" n="0175a12"/>事供养。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0175a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0175a1301">此二，诣<persName>佛</persName>。文四。初唱往也。什曰：维摩劝共见<persName>佛</persName>，旨可寻 <lb ed="ZW" n="0175a14"/>也：一者，见其诚心，欲遂其本意；二者，欲令证明香饭多所发悟； <lb ed="ZW" n="0175a15"/>三者，以其怀勝远遊，宜令实返，故共诣<persName>佛</persName>所，咨请道法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0175a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0175a1601"><name role="" type="person">文殊师利</name>言：善哉！行矣。今正是时。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0175a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0175a1701">二，文殊称善。肇曰：有益时也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0175a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0175a1801">维摩诘即以神<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175007" n="0175007"/>力持诸大众幷狮子座置于右掌，往 <lb ed="ZW" n="0175a19"/>诣<persName>佛</persName>所。到已著地，稽首<persName>佛</persName>足，右绕七迊，一心合掌，在一 <lb ed="ZW" n="0175a20"/>面立。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0176a" n="0176a"/> <lb ed="ZW" n="0176a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0176a0101">三，明掌擎诣<persName>佛</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0176a0201">其诸菩萨，即皆避座<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176001" n="0176001"/>，稽首<persName>佛</persName>足，亦绕七迊，于一面 <lb ed="ZW" n="0176a03"/>立。诸大弟子、释、梵、四天王等，亦皆避座<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176002" n="0176002"/>，稽首<persName>佛</persName>足， <lb ed="ZW" n="0176a04"/>在一面立。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0176a0501">四，明次第致敬。什曰：世相迎送，必结<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176003" n="0176003"/>驷轻骑；大士迎 <lb ed="ZW" n="0176a06"/>送，则运以妙通。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0176a0701">于是，<persName>世尊</persName>如法慰问诸菩萨已，各令复坐，即皆受教。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0176a0801">此三，明<persName>佛</persName>慰。慰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176004" n="0176004"/>辞文略，有教有奉如文。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0176a0901">众坐已定，<persName>佛</persName>语舍利弗：汝见菩萨大士自在神力之所 <lb ed="ZW" n="0176a10"/>为乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0176a1101">此四，<persName>佛</persName>赞。净名神力者，印彼已说，伏彼未闻。文四。此 <lb ed="ZW" n="0176a12"/>初，问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0176a1301">唯然，已见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0176a1401">二，答也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0176a1501">于汝意云何？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0176a1601">三，征也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0176a1701"><persName>世尊</persName>！我睹其为不可思议，非意所图，非度所测。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0176a1801">四，释也。肇曰：向与文殊俱入不思议室，因借宝座，睹其神 <lb ed="ZW" n="0176a19"/>力，兼食香饭，乘掌而还。莫测其变，故自绝于图度。又解，身子 <lb ed="ZW" n="0176a20"/>自言不测者，将以激励声闻迴心向大也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0176a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0176a2101">尔时，阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！今所闻香，自昔未有，是为 <lb ed="ZW" n="0176a22"/>何香？</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0177a" n="0177a"/> <lb ed="ZW" n="0177a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0177a0101">此二，明<persName>佛</persName>事不同。文二：初因问香，二明<persName>佛</persName>事。初中文三： <lb ed="ZW" n="0177a02"/>一阿难问，二身子述，三净名解。初中文二：一问，二<persName>佛</persName>答。此初 <lb ed="ZW" n="0177a03"/>也。肇曰：<persName>如来</persName>将辩香饭之缘，故令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177001" n="0177001"/>阿难问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0177a0401"><persName>佛</persName>告阿难：是彼菩萨毛孔之香。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0177a0501">二，<persName>佛</persName>答，彼大士香也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0177a0601">于是，舍利弗语阿难言：我等毛孔亦出是香。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0177a0701">此二，身子自述。将明食饭之益，以显净名难思之事。文三。 <lb ed="ZW" n="0177a08"/>此初，述也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0177a0901">阿难言：此所从来？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0177a1001">二，问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0177a1101">曰：是长者维摩诘从众香国取<persName>佛</persName>馀饭，于舍食者，一 <lb ed="ZW" n="0177a12"/>切毛孔皆香若此。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0177a1301">三，答来处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177002" n="0177002"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0177a1401">阿难问维摩诘：是香气住当久如？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0177a1501">此三，明净名解饭为<persName>佛</persName>事。文三：法、喩、合。初文四。此初， <lb ed="ZW" n="0177a16"/>问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0177a1701">维摩诘言：至此饭消。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0177a1801">二，答也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0177a1901">曰：此饭久如当消？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0177a2001">三，褈问也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0177a2101">曰：此饭势力<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177003" n="0177003"/>至于七日，然後乃消。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0177a22"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0177a2201">此四，正答。益有三，此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177004" n="0177004"/>初七日消，治四大病也。故律中 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0178a" n="0178a"/> <lb ed="ZW" n="0178a01"/>有七日药，以药势相接七日。可知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178001" n="0178001"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0178a0201">又阿难！若声闻人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178002" n="0178002"/>未入正位，食此饭者，得入正 <lb ed="ZW" n="0178a03"/>位，然後乃消；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0178a0401">此二，小乘益。有二。此初，见道益。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0178a0501">已入正位，食此饭者，得心解脱，然後乃消。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0178a0601">此二，无学益也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0178a0701">若未发大乘意，食此饭者，至发意乃消；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0178a0801">此三，大乘益。有三。此初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178003" n="0178003"/>十信益也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0178a0901">已发意，食此饭者，得无生忍，然後乃消。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0178a1001">此二，七地益也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0178a1101">已得无生忍，食此饭者，至一生補处，然後乃消。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0178a1201">此三，等觉益也。饭有普利之功，而食者心自大小耳。例此， <lb ed="ZW" n="0178a13"/>文字亦然也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0178a1401">譬如有药，名曰上味，其有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178004" n="0178004"/>服者，身诸毒灭，然後 <lb ed="ZW" n="0178a15"/>乃消。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0178a1601">此二，喩也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0178a1701">此饭如是，灭除一切诸烦恼毒，然後乃消。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0178a1801">此三，合也。文幷可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0178a1901">阿难白<persName>佛</persName>言：未曾有也。<persName>世尊</persName>！如此香饭，能作<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0178a20"/>事？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0178a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0178a2101">此下第二，廣明<persName>佛</persName>事。大文有四：一明<persName>佛</persName>事随化不同，二明<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0178a22"/>身应缘故异，三明阿难伏罪，四明菩萨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178005" n="0178005"/>悔责。前中文四：一称 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0179a" n="0179a"/> <lb ed="ZW" n="0179a01"/>歎，二廣说，三密<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179001" n="0179001"/>诃，四解释。此即初也。小乘唯知娑婆一化 <lb ed="ZW" n="0179a02"/>音声为作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179002" n="0179002"/><persName>佛</persName>事，未知十方<persName>佛</persName>化六尘皆为<persName>佛</persName>事，故有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179003" n="0179003"/>此歎。肇 <lb ed="ZW" n="0179a03"/>曰：饭本充体，乃除结缚，未曾闻见也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0179a0401"><persName>佛</persName>言：如是如是。阿难！或有<persName>佛</persName>土以<persName>佛</persName>光明而作<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0179a05"/>事，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0179a0601">此下二，廣明<persName>佛</persName>事。肇曰：阿难见香饭所益，谓<persName>佛</persName>事理极于 <lb ed="ZW" n="0179a07"/>此。故廣示其事，令悟<persName>佛</persName>道之无方也。此土众生，见<persName>佛</persName>妙光，自入 <lb ed="ZW" n="0179a08"/>道，检亦有馀益，但以光为主。下类尔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179004" n="0179004"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0179a0901">有以诸菩萨而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179005" n="0179005"/>作<persName>佛</persName>事，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0179a1001">肇曰：有<persName>佛</persName>默然居宗，以菩萨为化主。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0179a1101">有以<persName>佛</persName>所化人而作<persName>佛</persName>事，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0179a1201">大论云：须扇头<persName>佛</persName>当日成道，当日入涅槃，留化<persName>佛</persName>度众生也。 <lb ed="ZW" n="0179a13"/>皆此比<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179006" n="0179006"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0179a1401">有以菩提树而作<persName>佛</persName>事，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0179a1501">肇曰：此树光无不照，香无不熏。形色微妙，随所好而见；树 <lb ed="ZW" n="0179a16"/>出法音，随所好而闻。此<persName>如来</persName>报应之树也，众生遇者自然悟道。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0179a1701">有以<persName>佛</persName>衣服卧具而作<persName>佛</persName>事，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0179a1801">肇曰：昔<name role="" type="person">阎浮提</name>王得<persName>佛</persName>大衣，时世大疫，王以衣置高表上以示 <lb ed="ZW" n="0179a19"/>国人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179007" n="0179007"/>。国人皈命，病皆得除，信敬益深，因是悟道也。此其类 <lb ed="ZW" n="0179a20"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0179a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0179a2101">有以饭食而作<persName>佛</persName>事，有以园林台观而作<persName>佛</persName>事，</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0180a" n="0180a"/> <lb ed="ZW" n="0180a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0180a0101">肇曰：众香国即其事也。园林，如极乐林树说法等。一義云， <lb ed="ZW" n="0180a02"/>饭食以舌根通道，园林以眼根通道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180001" n="0180001"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0180a0301">有以三十二相、八十随形好而作<persName>佛</persName>事，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0180a0401">肇曰：好严饰者，示之以相好也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0180a0501">有以<persName>佛</persName>身而作<persName>佛</persName>事，有以虚空而作<persName>佛</persName>事，众生应以此 <lb ed="ZW" n="0180a06"/>缘得入律行，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0180a0701">肇曰：好有者存身以示有，好空者灭身以示空。如《密迹经》 <lb ed="ZW" n="0180a08"/>说也。上相虽在身，而身相不一，所因各异，故<persName>佛</persName>事不同。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0180a0901">有以梦幻、影响、镜中像、水中月、热时炎如是等喩而 <lb ed="ZW" n="0180a10"/>作<persName>佛</persName>事，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0180a1101">肇曰：自有不悟正言，因喩得解者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0180a1201">有以音声、语言、文字而作<persName>佛</persName>事，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0180a1301">肇曰：即娑婆国<persName>佛</persName>事。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0180a1401">或有淸净<persName>佛</persName>土寂寞、无言、无说、无示、无识、无作、无 <lb ed="ZW" n="0180a15"/>为而作<persName>佛</persName>事。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0180a1601">肇曰：有真净土纯法身菩萨，外无言说，内无情识，寂寞无 <lb ed="ZW" n="0180a17"/>为而超悟事外，非是言情所能称述。此<persName>佛</persName>事之上也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0180a1801">如是，阿难！诸<persName>佛</persName>威仪进止，诸所施为，无非<persName>佛</persName>事。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0180a1901">法身无为，应物为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180002" n="0180002"/>故，进止威仪皆<persName>佛</persName>事也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0180a2001">阿难！有此四魔八万四千诸烦恼门，而诸众生为之 <lb ed="ZW" n="0180a21"/>疲劳，诸<persName>佛</persName>即以此法而作<persName>佛</persName>事，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0180a22"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0180a2201">肇曰：三毒、等分，此四，烦恼之根也。因一根生二万一千烦 <lb ed="ZW" n="0180a23"/>恼，合八万四千。因八万四千出无量尘垢,故名门也。众生皆以 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0181a" n="0181a"/> <lb ed="ZW" n="0181a01"/>烦恼为病，而诸<persName>佛</persName>以之为药。如婬女，欲为患，更极其情<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181001" n="0181001"/>，然後 <lb ed="ZW" n="0181a02"/>悟道。毒龙以嗔必为患，更增其忿恚。此以欲除欲，以嗔除嗔，犹 <lb ed="ZW" n="0181a03"/>良医以毒除毒。斯<persName>佛</persName>事之无方也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0181a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0181a0401">是名入一切诸<persName>佛</persName>法门。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0181a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0181a0501">若能深见实相，善恶两亡，应物随化，能善恶俱遊，名悟入法 <lb ed="ZW" n="0181a06"/>门也。是即或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181002" n="0181002"/>语、或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181003" n="0181003"/>默、或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181004" n="0181004"/>净、或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181005" n="0181005"/>秽，皆以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181006" n="0181006"/>是诸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181007" n="0181007"/> <lb ed="ZW" n="0181a07"/><persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0181008" n="0181008"/>化物之门也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0181a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0181a0801">菩萨入此门者，若见一切净好<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181009" n="0181009"/><persName>佛</persName>土，不以为喜，不 <lb ed="ZW" n="0181a09"/>贪不高；若见一切不净<persName>佛</persName>土，不以为忧，不碍不没。但于 <lb ed="ZW" n="0181a10"/>诸<persName>佛</persName>生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181010" n="0181010"/>淸净心，欢喜恭敬，未曾有也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0181a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0181a1101">此三，密诃香积等诸菩萨也。真土平等，非净非秽，应物而 <lb ed="ZW" n="0181a12"/>现，故有净秽。若能悟净非净，故不贪高；悟秽非秽，故不忧没。 <lb ed="ZW" n="0181a13"/>然净秽不同，俱是<persName>佛</persName>大悲故，但于诸<persName>佛</persName>生净信心，歎未曾有也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0181a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0181a1401">诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>，功德平等，为化众生故，而现<persName>佛</persName>土不同。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0181a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0181a1501">四，解释。真土平等，化物不等也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0181a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0181a1601">阿难！汝见诸<persName>佛</persName>国土地有若干，而虚空无若干也。 <lb ed="ZW" n="0181a17"/>如是见诸<persName>佛</persName>色身有若干耳<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181011" n="0181011"/>，其无碍慧无若干<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181012" n="0181012"/>也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0182a" n="0182a"/> <lb ed="ZW" n="0182a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0182a0101">此下第二，诃庵园声闻执应身为实。文三：初喩显等不等，二 <lb ed="ZW" n="0182a02"/>明一切平等，三正折伏。此初也。地有差别，空无差别，喩也。应 <lb ed="ZW" n="0182a03"/>物色身故有若干，净慧法身一切平等，此法合也。肇曰：<persName>佛</persName>慧如 <lb ed="ZW" n="0182a04"/>空，应形犹地。不以地异而异空，不以空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182001" n="0182001"/>一而释地也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0182a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0182a0501">阿难！诸<persName>佛</persName>色身、威相、种姓、戒、定、智慧、解脱、解 <lb ed="ZW" n="0182a06"/>脱知见、力、无所畏、不共之法，大慈、大悲、威仪所行，及 <lb ed="ZW" n="0182a07"/>其寿命，说法、教化、成就众生，净<persName>佛</persName>国土，具诸<persName>佛</persName>法，悉皆 <lb ed="ZW" n="0182a08"/>同等。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0182a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0182a0901">此二，明平等。文二。此初，诸<persName>佛</persName>身土真应，权实皆等有也。 <lb ed="ZW" n="0182a10"/>生曰：诸<persName>佛</persName>色身虽复若干<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182002" n="0182002"/>，而一<persName>佛</persName>无不有之，故无不等矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0182a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0182a1101">是故名为<persName>三藐三佛陀</persName>，名为<persName>多陀阿伽度</persName>，名为<persName>佛陀</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0182a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0182a1201">二，明名等。肇曰：秦言<persName>正遍知</persName>。见法无差谓之正，智无不 <lb ed="ZW" n="0182a13"/>周<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182003" n="0182003"/>谓之遍，决定法相谓之知。多陀等者，肇曰：秦言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182004" n="0182004"/><persName>如来</persName>，亦 <lb ed="ZW" n="0182a14"/>云如去。如法而来，如法而去。古今不改，千圣同辙。故名<persName>如来</persName>， <lb ed="ZW" n="0182a15"/>亦名如去。<persName>佛陀</persName>者，肇曰：秦言觉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182005" n="0182005"/>。生死长寝，莫能自觉。自觉 <lb ed="ZW" n="0182a16"/>觉彼，其唯<persName>佛</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0182a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0182a1701">阿难！若我<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182006" n="0182006"/>廣说此三句義，汝以劫寿不能尽受。 <lb ed="ZW" n="0182a18"/>正使三千大千世界满中众生，皆如阿难多闻第一，得念总 <lb ed="ZW" n="0182a19"/>持，此诸人等以劫之寿，亦不能受。如是，阿难！诸<persName>佛</persName>阿 <lb ed="ZW" n="0182a20"/>耨多罗三藐三菩提无有限量，智慧辩才不可思议。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0183a" n="0183a"/> <lb ed="ZW" n="0183a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0183a0101">此下三，正明折伏阿难。文三。此初，明一人不受，正使三千 <lb ed="ZW" n="0183a02"/>等多亦不受。“如是阿难”等，明菩提无边，故身智、权实、应化、功 <lb ed="ZW" n="0183a03"/>德不可思议。岂是声闻所能量也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0183a0401">阿难白<persName>佛</persName>言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183001" n="0183001"/>：我从今已往，不敢自谓以为多闻。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0183a0501">此三，阿难伏过以激劝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183002" n="0183002"/>。文四。此初，阿难伏也。肇曰：阿 <lb ed="ZW" n="0183a06"/>难于五百弟子中多闻强记第一，今闻<persName>佛</persName>事乃自审寡闻。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0183a0701"><persName>佛</persName>告阿难：勿起退意。所以者何？我说汝于声闻中 <lb ed="ZW" n="0183a08"/>为最多闻，非谓菩萨。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0183a0901">二，<persName>佛</persName>慰也。肇曰：物有于上不足，于下有馀。不可以于下有 <lb ed="ZW" n="0183a10"/>馀而量于上也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0183a1101">且止，阿难！其有智者不应限度诸菩萨也。一切海 <lb ed="ZW" n="0183a12"/>渊尙可测量，菩萨禅定智慧，总持辩才，一切功德，不可量 <lb ed="ZW" n="0183a13"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0183a1401">三，歎菩萨功德无量也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0183a1501">阿难！汝等捨置菩萨所行，是维摩诘一时所现神通 <lb ed="ZW" n="0183a16"/>之力，一切声闻、辟支<persName>佛</persName>于百千劫尽力变化所不能作。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0183a1701">四，结。简<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183003" n="0183003"/>小大。大士不思议一时所现神力非二乘所能 <lb ed="ZW" n="0183a18"/>为也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0183a1901">尔时，众香世界菩萨来者，合掌白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！我等 <lb ed="ZW" n="0183a20"/>初见此土生下劣想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183004" n="0183004"/>，今自悔责，捨離是心。所以者何？ <lb ed="ZW" n="0183a21"/>诸<persName>佛</persName>方便不可思议，为度众生故，随其所应，现<persName>佛</persName>国异。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0183a22"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0183a2201">此四，大士<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183005" n="0183005"/>悔责。文有悔有释。肇曰：初见土秽，生下劣 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0184a" n="0184a"/> <lb ed="ZW" n="0184a01"/>想。谓诸菩萨亦有陞降，闻上<persName>佛</persName>事乃自悔责。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0184a0201">唯然，<persName>世尊</persName>！愿赐少法。还于彼土，当念<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0184a0301">此下第三，请法还国。文三：一请，二答，三称歎还国。此初， <lb ed="ZW" n="0184a04"/>请也。肇曰：既知<persName>佛</persName>事之难议，故欲请法而返土，将宣扬<persName>如来</persName>不思 <lb ed="ZW" n="0184a05"/>议道，令本土<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184001" n="0184001"/>众生念<persName>佛</persName>功德也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0184a0601"><persName>佛</persName>告诸菩萨：有尽、无尽解脱法门，汝等当学。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0184a0701">此下二，答。文四：初标名，二略释，三廣释，四结劝。此初 <lb ed="ZW" n="0184a08"/>也。肇曰：有为法有三相，故有尽；无为法无三相，故无尽也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0184a0901">何谓为尽？谓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184002" n="0184002"/>有为法；何谓无尽？谓无为法。如 <lb ed="ZW" n="0184a10"/>菩萨者，不尽有为，不住无为。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0184a1101">二略释。肇曰：有为虽伪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184003" n="0184003"/>，捨之则大业不成；无为虽实，住 <lb ed="ZW" n="0184a12"/>之则慧心不明。是以菩萨不尽有为，故德无不就；不住无为，故道 <lb ed="ZW" n="0184a13"/>无不覆。至能出生入死，遇物斯乘。在净而净，不以为欣；处秽而 <lb ed="ZW" n="0184a14"/>秽，不以为慼。应彼而动，于我无为，此诸<persName>佛</persName>平等不思议之道也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0184a1501">何谓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184004" n="0184004"/>不尽有为？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0184a1601">此下三，明廣释。文三：初释不尽，次释不住，後双释。初中 <lb ed="ZW" n="0184a17"/>又三。此初，征也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0184a1801">谓不離大慈，不捨大悲，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0184a1901">此下二，释也。既杂明万行无别科次<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184005" n="0184005"/>。肇曰：慈悲乃入有 <lb ed="ZW" n="0184a20"/>之基，树德之本，故发言有之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0184a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0184a2101">深发一切智心而不忽忘，教化众生终不厌倦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184006" n="0184006"/>，于四 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0185a" n="0185a"/> <lb ed="ZW" n="0185a01"/>摄法常念顺行，护持正法不惜躯命，种诸善根无有疲厌， <lb ed="ZW" n="0185a02"/>志常安住方便迴向，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0185a0301">外化不離慈，内修不忘智，谓求菩提心不暂忘也。又外化不 <lb ed="ZW" n="0185a04"/>厌，内顺四摄；外护法桥，内求功德。皆为迴向菩提，方便化物不 <lb ed="ZW" n="0185a05"/>求二乘三界果也。肇曰：以慈为根，发心为心，然後顺四摄，化众 <lb ed="ZW" n="0185a06"/>生，护正法，种善根。以此众德，茂其枝条，道树日滋，不尽有为 <lb ed="ZW" n="0185a07"/>也。下诸行愿，枝条之流，取其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185001" n="0185001"/>日滋日茂，以成不尽義也。废 <lb ed="ZW" n="0185a08"/>捨慈悲，道树不建，众德损耗，自隐涅槃，谓尽有为也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0185a0901">求法不懈，说法无吝，勤供诸<persName>佛</persName>，故入生死而无所畏。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0185a1001">为法不怠，供<persName>佛</persName>无畏。肇曰：不以结生，何为而畏？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0185a1101">于诸荣辱，心无忧喜。不轻未学，敬学如<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0185a1201">八风不移志，劝学不轻心。肇曰：未学当学，所以不轻；已<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185002" n="0185002"/> <lb ed="ZW" n="0185a13"/>学当成，故敬如<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0185a1401">堕烦恼者，令发正念。于远離乐不以为贵，不著己 <lb ed="ZW" n="0185a15"/>乐，庆于彼乐。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0185a1601">不乐烦恼，不贵涅槃，大士之化也。肇曰：独善之道何足贵 <lb ed="ZW" n="0185a17"/>也。不著己乐，等大士之心也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0185a1801">在诸禅定，如地狱想；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0185a1901">肇曰：禅定虽乐，安之则大道不成。菩萨不乐故，想如地狱。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0185a2001">于生死中，如园观想；</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0185a2101">肇曰：生死虽苦，大道之所因。菩萨好遊，故想如园观<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185003" n="0185003"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0185a2201">见来求者，如善师想。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0185a23"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0185a2301">肇曰：求者虽欲自益而实益我，故想为善师。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0186a" n="0186a"/> <lb ed="ZW" n="0186a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0186a0101">捨诸所有，具一切智想；见毁戒人，起救护想。诸 <lb ed="ZW" n="0186a02"/>波<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186001" n="0186001"/>罗蜜为父母想，道品之法为眷属想。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0186a0301">必因此施，成就善根至一切智。又不嫌毁戒，但念悲救想。 <lb ed="ZW" n="0186a04"/>波<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186002" n="0186002"/>罗蜜能生法身，助成菩提莫过道品，此等是大士之想念也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0186a0501">发行善根，无有齐限，以诸净国严饰之事成己<persName>佛</persName>土。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0186a0601">增廣万善，严净<persName>佛</persName>土，依报行也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0186a0701">开门大施，具足相好；除一切恶，净身口意。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0186a0801">肇曰：开四门恣求者，所取无碍大施法也。又解，除垢恶以净 <lb ed="ZW" n="0186a09"/>三业，行大施以严相好，正报行也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0186a1001">生死无数劫，意而有勇；闻<persName>佛</persName>无量德，志而不倦。以 <lb ed="ZW" n="0186a11"/>智慧剑破烦恼贼，出阴、界、入，荷负众生，永使解脱。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0186a1201">大悲不屈于生死，精进不倦于<persName>佛</persName>德。以智慧剑破烦恼因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186003" n="0186003"/>， <lb ed="ZW" n="0186a13"/>出法身果，荷负众生，此萨埵心也。肇曰：法身越三界，阴、界、入 <lb ed="ZW" n="0186a14"/>所不摄，故言出。若受阴界入，身处积尘之内，则自固羁锁，安能 <lb ed="ZW" n="0186a15"/>济彼。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0186a1601">以大精<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186004" n="0186004"/>进摧伏魔军，常求无念实相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186005" n="0186005"/>智慧，行少 <lb ed="ZW" n="0186a17"/>欲知足而不捨世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186006" n="0186006"/>法，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0186a1801">精进以摧魔，无念以证真，少欲而不捨世，大士之行也。肇 <lb ed="ZW" n="0186a19"/>曰：真智无缘故无念。不捨世者，肇曰：不以无欲而捨世自异。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0186a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0186a2001">不壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186007" n="0186007"/>威仪而能随俗，起神通慧引导众生，得念总 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0187a" n="0187a"/> <lb ed="ZW" n="0187a01"/>持所闻不忘，善别诸根断众生疑，以乐说辩演法无碍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0187a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0187a0201">不壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187001" n="0187001"/>法身，起通道物，身业化也；正念总持，多闻不忘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187002" n="0187002"/>，意 <lb ed="ZW" n="0187a03"/>业化也；差别众根，断疑乐说，口业化也。此大士之三密<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187003" n="0187003"/>也。 <lb ed="ZW" n="0187a04"/>不壞威仪者，肇曰：同俗俯仰不失道仪，天下皆谓我同己而我独异 <lb ed="ZW" n="0187a05"/>人。乐说辩者，四辩也</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0187a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0187a0601">净十善道，受天人福。修四无量，开梵天道。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0187a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0187a0701">十善，欲天因；无量，梵王因。物无出世之根，故接以人天之 <lb ed="ZW" n="0187a08"/>善令離三涂，此大士之方便也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0187a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0187a0901">劝请说法，随喜赞善，得<persName>佛</persName>音声；身、口、意善，得<persName>佛</persName>威 <lb ed="ZW" n="0187a10"/>仪。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0187a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0187a1101">此大士之德也。<persName>佛</persName>音<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187004" n="0187004"/>者，经云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187005" n="0187005"/>八音也。一彻好，二柔 <lb ed="ZW" n="0187a12"/>软，三和适，四谛了，五不女，六不误，七深远，八不竭也。又《密<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187006" n="0187006"/> <lb ed="ZW" n="0187a13"/>迹经》云，有无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187007" n="0187007"/>量音也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0187a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0187a1401">深修善法，所行转勝。以大乘教，成菩萨僧。心无放 <lb ed="ZW" n="0187a15"/>逸，不失众善。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0187a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0187a1601">自行则深<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187008" n="0187008"/>修转勝，导<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187009" n="0187009"/>众则化以大乘，又不矜一善以放 <lb ed="ZW" n="0187a17"/>逸，乃圆万德以成道。此大士之进求也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0187a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0187a1801">行如此法，是名菩萨不尽有为。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0187a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0187a1901">此三，结也。肇曰：修如上法，自行化彼，功德日茂，不尽有为 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0188a" n="0188a"/> <lb ed="ZW" n="0188a01"/>也。夫善，有为法，变壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188001" n="0188001"/>物耳。废<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188002" n="0188002"/>捨不修，则日耗日尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0188a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0188a0201">何谓菩萨不住无为？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0188a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0188a0301">此下第二，释不住无为。文三，如前。此初，标也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0188a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0188a0401">谓修学空，不以空为证。修学无相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188003" n="0188003"/>、无作，不以无 <lb ed="ZW" n="0188a05"/>相、无作为证。修学无起，不以无起为证。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0188a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0188a0601">此下二，释。文三。此初，明三脱也。二乘观三脱乐涅槃，故 <lb ed="ZW" n="0188a07"/>取证；菩萨观三脱乐大悲，故不证。无起者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188004" n="0188004"/>，因缘生法无自性 <lb ed="ZW" n="0188a08"/>故，不生起也。肇曰：此空观之别门也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0188a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0188a0901">观于无常，而不厌善本。观世间苦，而不恶生死。观 <lb ed="ZW" n="0188a10"/>于无我，而诲人不倦。观于寂灭，而不永灭。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0188a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0188a1101">此二，四非常观也。破常倒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188005" n="0188005"/>故，观无常，以大悲故不厌善； <lb ed="ZW" n="0188a12"/>破乐倒故，观苦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188006" n="0188006"/>，以大悲故不恶生死；破我倒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188007" n="0188007"/>故，观无我，以大 <lb ed="ZW" n="0188a13"/>悲故常诲人；破喧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188008" n="0188008"/>动故，观寂灭，以大悲故不永灭。又，观无常 <lb ed="ZW" n="0188a14"/>故，不住生死，不厌善本，不住涅槃。馀例然。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0188a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0188a1501">观于远離而身心修善，观无所归而归趣善法，观于无 <lb ed="ZW" n="0188a16"/>生而以生法荷负一切，观于无漏而不断诸漏，观无所行而 <lb ed="ZW" n="0188a17"/>以行法教化众生，观于空无而不捨大悲，观正法位而不随 <lb ed="ZW" n="0188a18"/>小乘。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0188a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0188a1901">此三，杂明诸行也。虽身心離相而现身心修善，虽法性平等 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0189a" n="0189a"/> <lb ed="ZW" n="0189a01"/>而现归善法，虽理本无生而现生度物，虽漏本淸净而现行诸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189001" n="0189001"/> <lb ed="ZW" n="0189a02"/>漏，虽本觉无行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189002" n="0189002"/>而现行引物，虽众生性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189003" n="0189003"/>空而不捨悲济。正位 <lb ed="ZW" n="0189a03"/>者，见真入证之地也。以大悲故，不随小乘而取证也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0189a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0189a0401">观诸法虚妄，无牢<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189004" n="0189004"/>、无人、无主、无相。本愿未满， <lb ed="ZW" n="0189a05"/>而不虚福德、禅定、智慧。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0189a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0189a0601">肇曰：诸法因缘所成，虚假无本，以何为实？以何为主？虽知 <lb ed="ZW" n="0189a07"/>如此，然大愿未满，不以功德定慧虚假而不修。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0189a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0189a0801">修如是法，是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189005" n="0189005"/>名菩萨不住无为。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0189a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0189a0901">此三，结也。肇曰：备修上法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189006" n="0189006"/>则不证无为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189007" n="0189007"/>。证，谓观无为 <lb ed="ZW" n="0189a10"/>自证成道。自证成道即住无为也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0189a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0189a1101">又具福德故，不住无为；具智慧故，不尽有为。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0189a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0189a1201">此下三，双释所以。肇曰：上直<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189008" n="0189008"/>明菩萨不尽有为、不住无 <lb ed="ZW" n="0189a13"/>为，未释所以不尽、所以不住。夫大士之行，行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189009" n="0189009"/>各有以。妙期 <lb ed="ZW" n="0189a14"/>有在，故复对而明之。夫德之积也，必涉有津，若住无为，则功德 <lb ed="ZW" n="0189a15"/>不具。智之明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189010" n="0189010"/>也，必由廣博，若废捨有为，则智慧不具。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0189a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0189a1601">大慈悲故，不住无为；满本愿故，不尽有为。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0189a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0189a1701">肇曰：慈悲入生死，岂住无为之所能！满愿由积德，岂捨有为 <lb ed="ZW" n="0189a18"/>之所能！</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0190a" n="0190a"/> <lb ed="ZW" n="0190a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0190a0101">集法药故，不住无为；随受药故，不尽有为。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0190a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0190a0201">肇曰：採良药必在山崄，非华堂之所出。集法药必在崄有，非 <lb ed="ZW" n="0190a03"/>无为之所出也。若废捨有为，则与群生隔绝，何能随而授药？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0190a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0190a0401">知众生病故，不住无为；灭众生病故，不尽有为。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0190a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0190a0501">肇曰：习知众病，必知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190001" n="0190001"/>病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190002" n="0190002"/>所，岂住无为之所能！灭众生 <lb ed="ZW" n="0190a06"/>病<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190003" n="0190003"/>，必造有治，岂尽有为之所能！</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0190a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0190a0701">诸正士<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190004" n="0190004"/>菩萨已修此法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190005" n="0190005"/>，不尽有为，不住无为，是 <lb ed="ZW" n="0190a08"/>名尽、无尽解脱法门，汝等当学。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0190a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0190a0901">此四，总结劝。肇曰：不尽有为，故无缺德之累；不住无为，故 <lb ed="ZW" n="0190a10"/>无独善之碍。此二无碍门，是菩萨弘道之要路，<persName>佛</persName>事无方之所由。 <lb ed="ZW" n="0190a11"/>劝彼令学，示其<persName>佛</persName>事不思议道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190006" n="0190006"/>，令必审诸<persName>佛</persName>无若干也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0190a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0190a1201">尔时，彼诸菩萨闻说是法，皆大欢喜，以众妙花若干 <lb ed="ZW" n="0190a13"/>种色，若干众香，散遍三千大千世界，供养释迦牟尼<persName>佛</persName>及 <lb ed="ZW" n="0190a14"/>此经法幷诸菩萨已，稽首<persName>佛</persName>足，歎未曾有，言释迦牟尼<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0190a15"/>乃能于此善行方便。言已忽然不现，还到本国。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0190a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0190a1601">此三，闻法欢喜。供养称述而还国也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0190a17"/> <lb ed="ZW" n="0190a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">见阿閦<persName>佛</persName>品第十二</cb:mulu><head>见阿閦<persName>佛</persName>品第十二</head> <lb ed="ZW" n="0190a19"/> <lb ed="ZW" n="0190a20"/><p xml:id="pZW03p0190a2001">阿閦，此云无动，虽复变化万形而实相常寂，故名也。将证净 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0191a" n="0191a"/> <lb ed="ZW" n="0191a01"/>名勝德以印经，故取<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0191001" n="0191001"/>现土，因立品名耳。又據前半品应云见 <lb ed="ZW" n="0191a02"/><persName>如来</persName>，以後半品显迹证经，故从後立名也。</p> <lb ed="ZW" n="0191a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0191a0301">尔时<persName>世尊</persName>问维摩诘：汝欲见<persName>如来</persName>，为以何等观<persName>如来</persName> <lb ed="ZW" n="0191a04"/>乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0191a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0191a0501">此品第二，显净名身土以证经。夫人有勝德，说必真当，故印 <lb ed="ZW" n="0191a06"/>定也。文三：初明真身真土，二明应身应土，三欢闻经之利也。初 <lb ed="ZW" n="0191a07"/>文二。此初，问也。前文殊入室论之以无来，身子求经训之以无 <lb ed="ZW" n="0191a08"/>求，今净名见<persName>佛</persName>见之于无见，此皆会真则言亡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191002" n="0191002"/>相寂，引物则示 <lb ed="ZW" n="0191a09"/>有去来耳。又二乘初心皆见相迹，故因以诲之也。肇曰：向命文 <lb ed="ZW" n="0191a10"/>殊共来见<persName>佛</persName>，虽复擧目顺俗而致观不同。<persName>如来</persName>逆睹其情，将显其 <lb ed="ZW" n="0191a11"/>来观之旨，以明<persName>佛</persName>事不思议，故知而问。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0191a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0191a1201">维摩诘言：如自观身实相，观<persName>佛</persName>亦然。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0191a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0191a1301">二，显法身。文二：一正答法身，二论以生灭。前文三：初总 <lb ed="ZW" n="0191a14"/>答实相，二别拣百非，三结成正观。此初也。肇曰：<persName>佛</persName>者，何也？ <lb ed="ZW" n="0191a15"/>盖穷理尽性大觉之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191003" n="0191003"/>称也。其道虚玄，固已妙绝常境。心不可 <lb ed="ZW" n="0191a16"/>以智知，形不可以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191004" n="0191004"/>像测。同万物之为而居不为之域，处言数之 <lb ed="ZW" n="0191a17"/>内而止无言之鄕。非有而不可为无，非无而不可为有。寂寞虚旷 <lb ed="ZW" n="0191a18"/>物莫能测，不知所以名，故强谓之觉。其为至也，亦以极矣。何 <lb ed="ZW" n="0191a19"/>则？夫同于得者得亦得之，同于失者失<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191005" n="0191005"/>亦得之。是以则真者 <lb ed="ZW" n="0191a20"/>同真，法伪者同伪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191006" n="0191006"/>。<persName>如来</persName>虚照冥谐，一彼实相。实相之相即如 <lb ed="ZW" n="0191a21"/>来相，故经曰：见实相法为见<persName>佛</persName>也。净名自观身实相，以为<persName>如来</persName>相 <lb ed="ZW" n="0191a22"/>義存于是也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0192a" n="0192a"/> <lb ed="ZW" n="0192a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0192a0101">我观<persName>如来</persName>，前际不来，後际不去，今则不住。不观 <lb ed="ZW" n="0192a02"/>色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192001" n="0192001"/>，不观色如，不观色性，不观受想行识，不观识如，不 <lb ed="ZW" n="0192a03"/>观识性。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0192a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0192a0401">此下二，别拣百非。意明诸相非相即实相也。法身非生灭故 <lb ed="ZW" n="0192a05"/>非三世，非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192002" n="0192002"/>有故非色，非空故非如，无自性故无性。肇曰：法身 <lb ed="ZW" n="0192a06"/>超绝三世，非阴、界、入所摄，故不可以生住去来而睹，不可以五阴 <lb ed="ZW" n="0192a07"/>如性而观也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0192a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0192a0801">非四大起，同于虚空。六入无积，眼耳鼻舌身心已 <lb ed="ZW" n="0192a09"/>过，不在三界。三垢已離，顺三脱门，三明与无明等。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0192a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0192a1001">金刚之体非四大起，本觉性故不积六情，法界同真不在三界， <lb ed="ZW" n="0192a11"/>性離三垢常顺三脱。明与无明其性不二，不二之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192003" n="0192003"/>性即法身性 <lb ed="ZW" n="0192a12"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0192a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0192a1301">不一相不异相，不自相不他相，非无相非取相，不此 <lb ed="ZW" n="0192a14"/>岸不彼岸不中流，而化众生观于寂灭亦不永灭。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0192a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0192a1501">法身非聚散，故非一异；亡彼我，故无自他；不同太<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192004" n="0192004"/>虚，故 <lb ed="ZW" n="0192a16"/>非无相；不受著，故非取相；生死即涅槃，故无彼此岸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192005" n="0192005"/>；邪正道不 <lb ed="ZW" n="0192a17"/>二，故无中流。虽众相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192006" n="0192006"/>都泯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192007" n="0192007"/>而不住灭，故教化众生，是即常 <lb ed="ZW" n="0192a18"/>寂灭而无灭也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0192a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0192a1901">不此不彼，不以此不以彼，不可以智知，不可以识识。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0192a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0192a2001">法无彼此之相，故不彼不此；圣无彼此之执，故不以此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192008" n="0192008"/>不 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0193a" n="0193a"/> <lb ed="ZW" n="0193a01"/>以彼。且二乘智所不测，岂凡识而能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0193001" n="0193001"/>识哉！</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0193a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0193a0201">无晦无明，无名无相，无强无弱，非净非秽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0193a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0193a0301">性不可蔽故无晦，離觉所觉故无明。不可以名呼，不可以相 <lb ed="ZW" n="0193a04"/>示，岂强弱净秽而分别哉！</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0193a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0193a0501">不在方不離方，非有为非无为，无示无说。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0193a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0193a0601"><persName>佛</persName>身住法性，故不在方；庵园即法性，故不離方。真身不生 <lb ed="ZW" n="0193a07"/>灭，故非有为；丈六即真，故非无为。应物而相非实相，故不可示； <lb ed="ZW" n="0193a08"/>应物而名非实<anchor xml:id="nkr_note_orig_0193002" n="0193002"/>名，故不可说。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0193a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0193a0901">不施不悭，不戒不犯，不忍不恚，不进不怠，不定不 <lb ed="ZW" n="0193a10"/>乱，不智不愚，不诚不欺，不来不去，不出不入，一切言语 <lb ed="ZW" n="0193a11"/>道断。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0193a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0193a1201">法身真净，不可以六蔽覆，不可以六度度，不可以善诚，不可 <lb ed="ZW" n="0193a13"/>以恶欺。感物而来非来，感谢而往非去。既无形于去来，亦无心 <lb ed="ZW" n="0193a14"/>于出入。斯言径自绝也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0193a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0193a1501">非福田非不福田，非<persName>应供</persName>养非不<persName>应供</persName>养，非取非捨， <lb ed="ZW" n="0193a16"/>非有相非无相，同真际，等法性，不可称不可量，过诸称 <lb ed="ZW" n="0193a17"/>量。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0193a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0193a1801">无心福物非福田，有求见益非不福。无证无得非<persName>应供</persName>，德洽 <lb ed="ZW" n="0193a19"/>无边非不应。取之则失真，捨之则乖道。岂有相可相？无相可 <lb ed="ZW" n="0193a20"/>相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0193003" n="0193003"/>，斯同真际，等法性，越称量之境哉！</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0193a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0193a2101">非大非小，非见非闻，非觉非知，離众结缚。等诸智 <lb ed="ZW" n="0193a22"/>同众生，于<anchor xml:id="nkr_note_orig_0193004" n="0193004"/>诸法无分别。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0194a" n="0194a"/> <lb ed="ZW" n="0194a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0194a0101">不可以世界量非大，不可以微尘比非小。離六尘之境，不可 <lb ed="ZW" n="0194a02"/>以合觉，不可以離见。无漏之体，体绝结缚。等实相之智，同众生 <lb ed="ZW" n="0194a03"/>之性，浑然无际，岂与<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194001" n="0194001"/>法有别。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0194a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0194a0401">一切无失，无浊无恼，无作无起，无生无灭，无畏无 <lb ed="ZW" n="0194a05"/>忧，无喜无厌。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0194a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0194a0601">肇曰：无得故无失，无淸故无浊。事外之体，何可恼乱？孰能 <lb ed="ZW" n="0194a07"/>作之令起，生之使灭？恬憺寂泊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194002" n="0194002"/>，无为无数，岂容忧畏喜厌于其 <lb ed="ZW" n="0194a08"/>间哉？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0194a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0194a0901">无已有，无当有，无今有。不可以一切言说分别显 <lb ed="ZW" n="0194a10"/>示。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0194a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0194a1101">既亡三世之有，都绝言说之迹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194003" n="0194003"/>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0194a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0194a1201"><persName>世尊</persName>，<persName>如来</persName>身为若此也。作如是观，以斯观者，名为 <lb ed="ZW" n="0194a13"/>正观；若他观者，名为邪观。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0194a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0194a1401">三，结成观也。肇曰：穷言尽智莫能显示，来观之旨为若是 <lb ed="ZW" n="0194a15"/>也。又解，他观者，谓二乘凡夫见生灭忧畏等偝理为他。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0194a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0194a1601">尔时，舍利弗问维摩诘：汝于何没<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194004" n="0194004"/>而来生此？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0194a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0194a1701">二，论生灭。文三：舍利弗约法问，二净名约幻况出，三释其 <lb ed="ZW" n="0194a18"/>生灭。前文又四。此初，身子问也。離生灭见不生灭者，二乘之 <lb ed="ZW" n="0194a19"/>见非实相義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194005" n="0194005"/>，若即因缘生灭悟不生灭者，此法身義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194006" n="0194006"/>也。有此 <lb ed="ZW" n="0194a20"/>差别故再论焉。上虽具显百非，今但论于生灭。若悟生则无生， <lb ed="ZW" n="0194a21"/>自然无生。自然无生，自然众非可见矣。肇曰：上云“如自观身实 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0195a" n="0195a"/> <lb ed="ZW" n="0195a01"/>相”，实相无生而今<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195001" n="0195001"/>现有生，将成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195002" n="0195002"/>其自观之義，故以没生问 <lb ed="ZW" n="0195a02"/>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0195a0301">维摩诘言：汝所得法有没生乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0195a0401">二，反质也。肇曰：逆问所得，以证无没生也。所得法，即无 <lb ed="ZW" n="0195a05"/>为无相法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0195a0601">舍利弗言：无没生也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0195a0701">三，答。无没生也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0195a0801">若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195003" n="0195003"/>诸法无没生相，云何问言汝于何没而来生此？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0195a0901">四，诃也。若观诸法因缘生灭本无自性，云何乃问此没生耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0195a1001">于意云何？譬如幻师幻作男女，寧没生耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0195a1101">二，擧幻况。文五。初，擧幻问。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0195a1201">舍利弗言：无没生也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0195a1301">二，答也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0195a1401">汝岂不闻<persName>佛</persName>说诸法如幻相乎？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0195a1501">三，褈问。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0195a1601">答曰：如是，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0195a1701">四，重答。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0195a1801">若一切法如幻相者，云何问言汝于何没而来生此？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0195a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0195a1901">五，诃。若<persName>佛</persName>说诸法如幻相者，即幻生非生，幻没非没。云何 <lb ed="ZW" n="0195a20"/>更问此没生也？肇曰：生犹化存，死犹化往，物无不尔，独问我<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195004" n="0195004"/> <lb ed="ZW" n="0195a21"/>为。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0196a" n="0196a"/> <lb ed="ZW" n="0196a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0196a0101">舍利弗！没者为虚诳法，败壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196001" n="0196001"/>之相；生者为虚诳 <lb ed="ZW" n="0196a02"/>法，相续之相。菩萨虽没不尽善本，虽生不长诸恶。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0196a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0196a0301">三，解释。妄执虚诳有没有生，悟法真实无生无灭，幻灭非灭 <lb ed="ZW" n="0196a04"/>故不尽善本，幻生非生故不贪生长恶。此所以显即生灭悟无生 <lb ed="ZW" n="0196a05"/>灭，成法身義也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0196a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0196a0601">是时，<persName>佛</persName>告舍利弗：有国名妙喜，<persName>佛</persName>号无动，是维摩诘 <lb ed="ZW" n="0196a07"/>于彼国没而来生此。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0196a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0196a0801">此下二，明应身应土。文二：初论应事，二现身土。前文又 <lb ed="ZW" n="0196a09"/>四：一<persName>佛</persName>示国名，二身子生疑，三约喩质问，四解释应<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196002" n="0196002"/>事。此初 <lb ed="ZW" n="0196a10"/>也。上既即生非生是真身，此明不生能生是应身。国土亦然。故 <lb ed="ZW" n="0196a11"/><persName>佛</persName>示其生没也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0196a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0196a1201">舍利弗言：未曾有也。<persName>世尊</persName>：是人乃能捨淸净土，而 <lb ed="ZW" n="0196a13"/>来乐此多怒害处？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0196a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0196a1401">二，生疑。但可弃秽生净，曷有捨净来秽耶？肇曰：此土方馀 <lb ed="ZW" n="0196a15"/>国，怒害最多。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0196a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0196a1601">维摩诘语舍利弗：于意云何？日光出时与冥合乎？ <lb ed="ZW" n="0196a17"/>答曰：不也。日光出时则无众冥。维摩诘言：夫日何故行 <lb ed="ZW" n="0196a18"/><name role="" type="person">阎浮提</name>？答曰：欲以明照为之除冥。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0196a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0196a1901">三，质问。初问答，明日光自明，暗不能蔽，喩真身处染不染。 <lb ed="ZW" n="0196a20"/>後问答，明日光能破彼暗，喩菩萨化生杂染。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0196a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0196a2101">维摩诘言：菩萨如是，虽生不净<persName>佛</persName>土，为化众生，不与 <lb ed="ZW" n="0196a22"/>愚暗而共合也，但灭众生烦恼暗耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0196a23"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0196a2301">此四，合喩解释。二重亦然。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0197a" n="0197a"/> <lb ed="ZW" n="0197a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0197a0101">是时大众渴仰，欲见妙喜世界无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197001" n="0197001"/>动<persName>如来</persName>及其菩萨 <lb ed="ZW" n="0197a02"/>声闻之众。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0197a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0197a0301">此二，正现身土。文六：一时众渴仰，二<persName>佛</persName>命令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197002" n="0197002"/>现，三奉命 <lb ed="ZW" n="0197a04"/>移取，四劝修行，五大众发心，六利益还本也。此初也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0197a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0197a0501"><persName>佛</persName>知一切众会所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197003" n="0197003"/>念，告维摩诘言：善男子！为此 <lb ed="ZW" n="0197a06"/>众会现妙喜国无动<persName>如来</persName>及诸菩萨声闻之众，众皆欲见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0197a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0197a0701">此二，命令现土。肇曰：既睹大众渴仰之情，将显净名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197004" n="0197004"/>不 <lb ed="ZW" n="0197a08"/>思议德，故告令现本国也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0197a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0197a0901">于是维摩诘心念：吾当不起于座，接妙喜国<name role="" type="person">铁围山</name> <lb ed="ZW" n="0197a10"/>川、溪谷江河、大海泉源、须弥诸山及日月星宿、天龙鬼 <lb ed="ZW" n="0197a11"/>神、梵天等宫，幷诸菩萨声闻之众，城邑聚落、男女大小、 <lb ed="ZW" n="0197a12"/>乃至无动<persName>如来</persName>，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0197a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0197a1301">三，奉命。文六。此初，念取彼<persName>佛</persName>国土及妙莲花，宝阶严饰， <lb ed="ZW" n="0197a14"/>尽皆现也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0197a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0197a1501">及菩提树诸妙莲花，能于十方作<persName>佛</persName>事者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0197a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0197a1601">肇曰：彼菩提树及妙莲花皆能放光明于十方作<persName>佛</persName>事，及花上 <lb ed="ZW" n="0197a17"/>化<persName>佛</persName>菩萨亦于十方作<persName>佛</persName>事，皆通取来。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0197a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0197a1801">三道宝阶，从<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197005" n="0197005"/>阎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197006" n="0197006"/>浮提至<name role="" type="person">忉利天</name>。以此宝阶，诸 <lb ed="ZW" n="0197a19"/>天来下，悉为礼敬无动<persName>如来</persName>，听受经法，</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0198a" n="0198a"/> <lb ed="ZW" n="0198a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0198a0101">肇曰：欲天报通足能凌<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198001" n="0198001"/>虚。然彼土以宝阶严饰为戏遊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198002" n="0198002"/> <lb ed="ZW" n="0198a02"/>之路，故同以往返也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0198a0301"><name role="" type="person">阎浮提</name>人亦登其阶，上陞忉利，见彼诸天。妙喜世界 <lb ed="ZW" n="0198a04"/>成就如是无量功德。上至阿迦腻咤天，下至水际，以右手 <lb ed="ZW" n="0198a05"/>断取如陶家轮，入此世界，犹持花鬘示一切众。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0198a0601">肇曰：严净之土<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198003" n="0198003"/>，福庆所集，人天之报相殊未幾，故同路往 <lb ed="ZW" n="0198a07"/>返<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198004" n="0198004"/>，有交遊之欢娱。又解，忉利，此云三十三也。阿迦腻咤，此 <lb ed="ZW" n="0198a08"/>云色究竟。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0198a0901">作是念已，入于三昧，现神通力，以其右手断取妙喜 <lb ed="ZW" n="0198a10"/>世界置于此土。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0198a1101">二，正取。肇曰：重为轻根，静为躁君。非三昧之力，无以运 <lb ed="ZW" n="0198a12"/>神足之动。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0198a1301">彼得神通菩萨及声闻众幷馀天人俱发声言：唯然，世 <lb ed="ZW" n="0198a14"/>尊！谁取我去，愿见救护。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0198a1501">三，得通惊觉。肇曰：神<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198005" n="0198005"/>通菩萨逆睹变端为众而问，其馀 <lb ed="ZW" n="0198a16"/>诸天未了而问。恐畏未尽，故求救护。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0198a1701">无动<persName>佛</persName>言：非我所为，是维摩诘神力所作。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0198a1801">四，<persName>佛</persName>称净名作也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0198a1901">其馀未得神通者，不觉不知己之所往。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0198a2001">五，明不觉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0198a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0198a2101">妙喜世界虽入此土而不增减，于是世界亦不迫隘，如 <lb ed="ZW" n="0198a22"/>本无异。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0199a" n="0199a"/> <lb ed="ZW" n="0199a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0199a0101">六，入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199001" n="0199001"/>不增减。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0199a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0199a0201">尔时释迦牟尼<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0199002" n="0199002"/>告诸大众：汝等且观妙喜世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199003" n="0199003"/> <lb ed="ZW" n="0199a03"/>界，无动<persName>如来</persName>，其国严饰，菩萨行净，弟子淸白。皆曰：唯 <lb ed="ZW" n="0199a04"/>然，已见。<persName>佛</persName>言：若菩萨欲得如是淸净<persName>佛</persName>土，当学无动如 <lb ed="ZW" n="0199a05"/>来所行之道。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0199a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0199a0601">此四，劝修行。文三：此初，劝观也。二，“皆曰：唯然”，答见。 <lb ed="ZW" n="0199a07"/>“<persName>佛</persName>言”已下，劝修幷可见。肇曰：登高必由其本，求果必寻其因。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0199a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0199a0801">现此妙喜国时，<name role="" type="person">娑婆世界</name>十四那由他人发阿耨多罗 <lb ed="ZW" n="0199a09"/>三藐三菩提心，皆愿生于妙喜<persName>佛</persName>土。释迦牟尼<persName>佛</persName>即记之 <lb ed="ZW" n="0199a10"/>曰：当生彼国。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0199a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0199a1101">此五，明众益。文三：发心，发愿，<persName>佛</persName>记。如文。妙喜现此二 <lb ed="ZW" n="0199a12"/>意，一为证净名净土，二为若干有缘发心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0199a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0199a1301">时妙喜世界于此国土所应饶益其事讫已，还复本处， <lb ed="ZW" n="0199a14"/>擧众皆见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0199a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0199a1501">此六，利益已还本。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0199a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0199a1601"><persName>佛</persName>告舍利弗：汝见此妙喜世界及无动<persName>佛</persName>不？唯然，已 <lb ed="ZW" n="0199a17"/>见。<persName>世尊</persName>！愿使一切众生得淸净土如无动<persName>佛</persName>，获神通力 <lb ed="ZW" n="0199a18"/>如维摩诘。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0199a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0199a1901">此下第三，明闻经益。文二：一身子发愿，二闻经利益。初文 <lb ed="ZW" n="0199a20"/>又三：一问，二答，三发愿。如文。妙喜净土、净名神通不思议事， <lb ed="ZW" n="0199a21"/>二乘所无，故启即愿也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0199a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0199a2201"><persName>世尊</persName>，我等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199004" n="0199004"/>快得善利，得见是人亲近供养，</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0200a" n="0200a"/> <lb ed="ZW" n="0200a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0200a0101">此下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200001" n="0200001"/>二，明闻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200002" n="0200002"/>经得利。文二。此初，歎闻经益。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0200a0201">其诸众生，若今现在，若<persName>佛</persName>灭後，闻此经者，亦得善 <lb ed="ZW" n="0200a03"/>利。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0200a0401">此二，歎诸众生闻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200003" n="0200003"/>经益。文三。初，歎闻经。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0200a0501">况复闻已，信解受持，读诵解说，如法修行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0200a0601">二，总歎受持。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0200a0701">若有手得是经典者，便为已得法宝之藏。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0200a0801">三，别歎。有六。此初也。八难众生，尙不闻名，况乎得哉！ <lb ed="ZW" n="0200a09"/>深种信根，値<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200004" n="0200004"/><persName>佛</persName>得经，解脱宝藏，即为已得。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0200a1001">若有读诵，解释其義，如说修行，则为诸<persName>佛</persName>之所护念。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0200a1101">肇曰：行应于<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200005" n="0200005"/>内，护念于外。理会冥感，自然之数。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0200a1201">其有供养如是人者，当知则为供养于<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0200a1301">持<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200006" n="0200006"/>法藏者，行<persName>如来</persName>事，故如供<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0200a1401">其有书持此经卷者，当知其室则有<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0200a1501">经是<persName>佛</persName>母，故经卷住处，<persName>佛</persName>及弟子、梵、释、龙、天护如塔庙。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0200a1601">若闻是经能随喜者，斯人则为取一切智。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0200a1701">千裡之行，难于发足。一切智果，始于随喜。既能喜之，必当 <lb ed="ZW" n="0200a18"/>剋证。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0200a1901">若能信解此经，乃至一四句偈为他人说者，当知此人 <lb ed="ZW" n="0200a20"/>即是受阿耨多罗三藐三菩提记。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0200a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0200a2101">十善、五戒，报在人天。大乘深经，唯果菩提。故始信四句， <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0201a" n="0201a"/> <lb ed="ZW" n="0201a01"/>便记成<persName>佛</persName>。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0201a02"/> <lb ed="ZW" n="0201a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">法供养品第十三</cb:mulu><head>法供养品第十三</head> <lb ed="ZW" n="0201a04"/> <lb ed="ZW" n="0201a05"/><p xml:id="pZW03p0201a0501">此下二品，大段第三，证已须传，流通分也。读说护持，远津 <lb ed="ZW" n="0201a06"/>遐劫，闻经修证，圣圣不绝，故曰流通。文二，此品赞法尊益大，後 <lb ed="ZW" n="0201a07"/>品睹益护持。大乘理教，名之为法；修读传通，名为供养。如文。</p> <lb ed="ZW" n="0201a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0201a0801">尔时，释提桓因于大众中白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>，我虽从<persName>佛</persName>及 <lb ed="ZW" n="0201a09"/><name role="" type="person">文殊师利</name>闻百千经，未曾闻此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201001" n="0201001"/>不可思议<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201002" n="0201002"/>自在神通决 <lb ed="ZW" n="0201a10"/>定实相经典。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0201a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0201a1101">品文二：初天帝发誓弘经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201003" n="0201003"/>，二<persName>如来</persName>述可。初中又三：初歎法 <lb ed="ZW" n="0201a12"/>勝，次歎人益，三睹益<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201004" n="0201004"/>誓传。此初也。百千经，方<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201005" n="0201005"/>便教也。 <lb ed="ZW" n="0201a13"/>决定实相，修证理；自在神通，所证用。肇曰：此经言虽简约，而義 <lb ed="ZW" n="0201a14"/>包<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201006" n="0201006"/>群典。坐不逾日，而备睹通变。大乘微<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201007" n="0201007"/>远之言，神通应感 <lb ed="ZW" n="0201a15"/>之力，一时所遇，理无不尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0201a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0201a1601">如我解<persName>佛</persName>所说義趣，若有众生闻是经法，信解受持读 <lb ed="ZW" n="0201a17"/>诵之者，必得是法不疑。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0201a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0201a1801">此二，歎人，文二。此初歎信解。肇曰：是法者，自在神通 <lb ed="ZW" n="0201a19"/>实相法也。什曰：若累深信薄者，经涉生死，究竟必得。若善积而 <lb ed="ZW" n="0201a20"/>悟深者，随愿辄成之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0201a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0201a2101">何况如说修行？斯人则为闭众恶趣，开诸善门，常为 <lb ed="ZW" n="0201a22"/>诸<persName>佛</persName>之所护念，降伏外学，摧灭魔怨，修治菩提，安处道 <lb ed="ZW" n="0201a23"/>场，履践<persName>如来</persName>所行之迹。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0202a" n="0202a"/> <lb ed="ZW" n="0202a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0202a0101">此二歎修行也。一念修行，闭八难恶趣，开五乘善门。行应 <lb ed="ZW" n="0202a02"/>则诸<persName>佛</persName>冥<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202001" n="0202001"/>护，修正则外魔摧伏。随顺<persName>佛</persName>理，名修菩提。不移此 <lb ed="ZW" n="0202a03"/>心，必安道树。无上<persName>佛</persName>果，信心为本。万行菩提，一念为阶。所以 <lb ed="ZW" n="0202a04"/>始于一念修行，即是履践<persName>如来</persName>所行之迹。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0202a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0202a0501"><persName>世尊</persName>，若有受持读诵如说修行者，我当与诸眷属供养 <lb ed="ZW" n="0202a06"/>给事，所在聚落、城邑、山林、旷野，有是经处，我亦与诸眷 <lb ed="ZW" n="0202a07"/>属听受法故，共到其所，其未信者当令生信，其已信者当 <lb ed="ZW" n="0202a08"/>为作护。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0202a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0202a0901">此三，天帝睹法真益大，发誓弘护之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202002" n="0202002"/>。护持正法，菩萨行 <lb ed="ZW" n="0202a10"/>本，所以誓修。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0202a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0202a1101"><persName>佛</persName>言：善哉善哉！天帝！如汝所说，吾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202003" n="0202003"/>助尔喜。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0202a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0202a1201">此经廣说过去<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202004" n="0202004"/>、未来、现在诸<persName>佛</persName>不可思议阿耨多罗三藐三 <lb ed="ZW" n="0202a13"/>菩提。此下二，<persName>佛</persName>赞天帝所以。文三，如前。此初，述歎法也。肇 <lb ed="ZW" n="0202a14"/>曰：善其护持之意也。三世菩提不思议道皆陈在此经，若受持护 <lb ed="ZW" n="0202a15"/>养则为供养三世诸<persName>佛</persName>，故助尔喜。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0202a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0202a1601">是故，天帝！若善男子、善女人受持读诵供养是经 <lb ed="ZW" n="0202a17"/>者，则为供养去来今<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0202a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0202a1801">二，述人益深<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202005" n="0202005"/>。文二。此初，正述也。经是三世<persName>佛</persName>母，供其 <lb ed="ZW" n="0202a19"/>母则供其子也。又教能显理，理能悟<persName>佛</persName>，故受持读诵则为供养三 <lb ed="ZW" n="0202a20"/>世<persName>佛</persName>矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0202a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0202a2101">天帝！正使三千大千世界<persName>如来</persName>满中，譬如甘蔗竹苇 <lb ed="ZW" n="0202a22"/>稻麻丛林。若有善男子、善女人，若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202006" n="0202006"/>一劫或减一劫，恭 <lb ed="ZW" n="0202a23"/>敬尊重赞歎供养奉诸所安，至诸<persName>佛</persName>灭後，以一一全身舍利 <lb ed="ZW" n="0202a24"/>起七宝塔，纵廣一四天下，高至梵天，表刹莊严，以一切华 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0203a" n="0203a"/> <lb ed="ZW" n="0203a01"/>香璎珞幢幡伎乐微妙第一，若一劫若减一劫而供养之，于 <lb ed="ZW" n="0203a02"/>天帝意云何？其人殖福寧为多不？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0203a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0203a0301">此二，挍量。文四。此初，擧况问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203001" n="0203001"/>也。大千诸<persName>佛</persName>，福田最 <lb ed="ZW" n="0203a04"/>上，施安起塔，二世供养，是人殖福为多不耶？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0203a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0203a0501">释提桓因言：多矣，<persName>世尊</persName>！彼之福德，若以百千亿劫 <lb ed="ZW" n="0203a06"/>说不能尽。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0203a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0203a0701">二，答福多。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0203a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0203a0801"><persName>佛</persName>告天帝：当知是善男子、善女人闻是不可思议解脱 <lb ed="ZW" n="0203a09"/>经典，信解、受持、读诵、修行，福多于彼。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0203a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0203a1001">三，正挍量勝。生曰：衣食供养本以施功致福，非求理之法。 <lb ed="ZW" n="0203a11"/>據此正可生人天之中，终不得成<persName>佛</persName>也。供养法身者，以<persName>佛</persName>所体为 <lb ed="ZW" n="0203a12"/>怀，至<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203002" n="0203002"/>于大悟智慧而以相比，岂可同年语其优<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203003" n="0203003"/>劣哉！</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0203a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0203a1301">所以者何？诸<persName>佛</persName>菩提皆从是生，菩提之相不可限量。 <lb ed="ZW" n="0203a14"/>以是因缘，福不可量。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0203a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0203a1501">四，释勝所以。诸<persName>佛</persName>从经生，供<persName>佛</persName>福尙多，何况供养<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203004" n="0203004"/>经本 <lb ed="ZW" n="0203a16"/>乎！肇曰：高木必起重壤，琼瑜必生荆岫。所以无量之果必由无 <lb ed="ZW" n="0203a17"/>量之因。诸<persName>佛</persName>菩提皆从习此经生，而菩提之道以无相为相。无相 <lb ed="ZW" n="0203a18"/>之相不可限量，因是生福，福何可量？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0203a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0203a1901"><persName>佛</persName>告天帝：过去无量阿僧祇劫时，世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203005" n="0203005"/>，有<persName>佛</persName>号曰药 <lb ed="ZW" n="0203a20"/>王<persName>如来</persName>、<persName>应供</persName>、<persName>正遍知</persName>、<persName>明行足</persName>、<persName>善逝</persName>、<persName>世间解</persName>、<persName>无上士</persName>调 <lb ed="ZW" n="0203a21"/>御丈夫、<persName>天人师</persName>、<persName>佛</persName>、<persName>世尊</persName>，世界曰大莊严，劫曰莊严<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203006" n="0203006"/>，<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0203a22"/>寿二十小劫。其声闻僧三十六亿那由他，菩萨僧有十二 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0204a" n="0204a"/> <lb ed="ZW" n="0204a01"/>亿。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0204a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0204a0201">此下三，述弘护之报。我为月盖，护法成<persName>佛</persName>。天帝所愿，报可 <lb ed="ZW" n="0204a03"/>知矣。文四：初明有<persName>佛</persName>，二明供养，三结会，四劝修。此初，明时有 <lb ed="ZW" n="0204a04"/><persName>佛</persName>也。药王别号“<persName>如来</persName>”等通号有十：一<persName>如来</persName>，乘真如理来成正觉 <lb ed="ZW" n="0204a05"/>故；二<persName>应供</persName>，破魔度物<persName>应供</persName>养故；三<persName>正遍知</persName>，正觉诸法不顚倒故；四 <lb ed="ZW" n="0204a06"/><persName>明行足</persName>，万行满足至三明果故；五<persName>善逝</persName>，逝往也，直<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204001" n="0204001"/>往菩提不退 <lb ed="ZW" n="0204a07"/>还故；六<persName>世间解</persName>，大悲权智解世间故；七<persName>无上士</persName>，德业最勝无能过 <lb ed="ZW" n="0204a08"/>故；八<persName>调御丈夫</persName>，受化调伏皆丈夫故；九<persName>天人师</persName>，虽师笵六道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204002" n="0204002"/>天 <lb ed="ZW" n="0204a09"/>人益多故；十<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0204003" n="0204003"/>，<persName>佛</persName>驮，觉也。生死长夜，自觉觉他故。馀劫名 <lb ed="ZW" n="0204a10"/>眷属等可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0204a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0204a1101">天帝！是时有转轮圣王名曰宝盖，七宝具足，主四天 <lb ed="ZW" n="0204a12"/>下。王有千子，端正勇健<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204004" n="0204004"/>，能伏怨敌。尔时，宝盖与其 <lb ed="ZW" n="0204a13"/>眷属供养药王<persName>如来</persName>，施诸所安，至满五劫。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0204a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0204a1401">二，明有王供养。文三。此初，父王供养也。七宝者，轮宝、 <lb ed="ZW" n="0204a15"/>珠宝、女宝、象宝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204005" n="0204005"/>、马宝、藏宝、臣宝、兵神宝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204006" n="0204006"/></p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0204a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0204a1601">过五劫已，告其千子：汝等亦当如我以深心供养于 <lb ed="ZW" n="0204a17"/><persName>佛</persName>。于是千子受父王命，供养药王<persName>如来</persName>，复满五劫，一切 <lb ed="ZW" n="0204a18"/>施安。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0204a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0204a1901">二，千子供养，有告有奉可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0204a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0204a2001">其王一子名曰月盖，独坐思惟：寧有供养殊过此者？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0204a21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0204a2101">此三，明月盖思法供养。文九。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204007" n="0204007"/>初，独坐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204008" n="0204008"/>思惟也。 <lb ed="ZW" n="0204a22"/>肇曰：极世肴珍，无以<anchor xml:id="nkr_note_add_0204a2201" n="0204a2201"/><anchor xml:id="beg0204a2201" n="0204a2201"/>摅<anchor xml:id="end0204a2201"/>其至至之情，冀所珍之外，别有妙养，以畅 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0205a" n="0205a"/> <lb ed="ZW" n="0205a01"/>诚心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0205a0201">以<persName>佛</persName>神力，空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205001" n="0205001"/>中有天曰：善男子！法之供养，勝诸 <lb ed="ZW" n="0205a03"/>供养。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0205a0401">二，天告。肇曰：药王<persName>如来</persName>，知其将化，故变为空神而告之。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0205a0501">即问：何谓法之供养？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0205a0601">三，问天也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0205a0701">天曰：汝可往问药王<persName>如来</persName>，当廣为汝说法之供养。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0205a0801">四，令往问<persName>佛</persName>也</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0205a0901">即时月盖王子行诣药王<persName>如来</persName>，稽首<persName>佛</persName>足，却住一面， <lb ed="ZW" n="0205a10"/>白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！诸供养中，法供养勝。云何为法之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205002" n="0205002"/>供 <lb ed="ZW" n="0205a11"/>养？</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0205a1201">五，诣问<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0205a1301"><persName>佛</persName>言：善男子！法供养者，诸<persName>佛</persName>所说深经，一切世间， <lb ed="ZW" n="0205a14"/>难信难受，微妙难见，淸净无染，非但分别思惟之所能得。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0205a1501">六，示<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205003" n="0205003"/><persName>佛</persName>答法养。文二：初明法体<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205004" n="0205004"/>，二明供养。法中文 <lb ed="ZW" n="0205a16"/>五：初明理法，二明教法，三明行勝，四明果勝，五总结也。此初， <lb ed="ZW" n="0205a17"/>明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205005" n="0205005"/>实相理法也。肇曰：深经，谓之方等第一義也。其旨深玄， <lb ed="ZW" n="0205a18"/>非有心之所得；微妙无缘，非明者之所睹。超绝尘境，无染若空。 <lb ed="ZW" n="0205a19"/>欲以有心有明而信受者，不亦难乎！又解，实相深理，难信难见， <lb ed="ZW" n="0205a20"/>性净无染，但可智悟，非分别思惟能得。又解，情与理违，故难信； <lb ed="ZW" n="0205a21"/>行与理违，故难受；惑与理违，故难见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0205a2201">菩萨法藏所摄，陀罗尼印印之，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0205a23"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0205a2301">此二，明菩萨法教，非小乘也。陀罗尼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205006" n="0205006"/>印者，无名相理，假 <lb ed="ZW" n="0205a24"/>名相说，终日名而无名，终日相而无相，此陀罗尼印也。故《勝天 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0206a" n="0206a"/> <lb ed="ZW" n="0206a01"/>王》云：总持无文字，文字显总持，般若大悲力，離言文字说。又， <lb ed="ZW" n="0206a02"/>即名非名，即相非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206001" n="0206001"/>相，亦名实相印也。肇曰：菩萨法藏所摄，固 <lb ed="ZW" n="0206a03"/>非小乘之宝；总持所印，固非域中之道。总持所印，所印必真；法 <lb ed="ZW" n="0206a04"/>藏所摄，所摄必宝。岂是常人所能开发？以明法宝深固，难可窥 <lb ed="ZW" n="0206a05"/><g ref="#CB00438">觎</g>也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0206a0601">至不退转，成就六度。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0206a0701">此三，明理深教妙，起行必勝。文四。此初，不退行也。如弥 <lb ed="ZW" n="0206a08"/>勒章明。肇曰：不退所以至，六度所以成，大乘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206002" n="0206002"/>之所出，何莫由 <lb ed="ZW" n="0206a09"/>斯典。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0206a1001">善分别義，顺菩提法，众经中上。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0206a1101">此二，廣说<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206003" n="0206003"/>行也。肇曰：善分别实相之義，顺菩提无相之 <lb ed="ZW" n="0206a12"/>法，此经之上也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0206a1301">入大慈悲，離众魔事及诸邪见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0206a1401">此三，離过行也。大悲故超二乘，離著故超诸魔，无邪见故超 <lb ed="ZW" n="0206a15"/>外道。此皆深经之所能也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0206a1601">顺因缘法，无我、无人、无众生、无寿命，空、无相、无 <lb ed="ZW" n="0206a17"/>作、无起。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0206a1801">此四，证真行也。谓顺因缘，悟真理也。无我等，我空也。空 <lb ed="ZW" n="0206a19"/>无相等，法空也。肇曰：法从因缘生，生则无自性，无自性则无主， <lb ed="ZW" n="0206a20"/>无主则无我、人、众生、寿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206004" n="0206004"/>命，唯空无相、无作、无起。此深经之 <lb ed="ZW" n="0206a21"/>所顺也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0206a2201">能令众生坐于道场，而转法轮。诸天、龙神、犍闼婆 <lb ed="ZW" n="0206a23"/>等，所共歎誉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0206a24"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0206a2401">此下四，明理深行妙，得勝果也。文三。初，明证道法身 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0207a" n="0207a"/> <lb ed="ZW" n="0207a01"/>果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207001" n="0207001"/>。既成道树，必转法轮，所以天龙预怀欣歎。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0207a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0207a0201">能令众生入<persName>佛</persName>法藏，摄诸贤圣一切智慧，说众菩萨所 <lb ed="ZW" n="0207a03"/>行之道。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0207a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0207a0401">此二，明一切智果。既坐道树，具<persName>佛</persName>法藏，获贤圣智，得菩提 <lb ed="ZW" n="0207a05"/>道，因圆果满，名行足也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0207a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0207a0601">依于诸法实相之義，明宣无常、苦空、无我、寂灭之 <lb ed="ZW" n="0207a07"/>法，能救<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207002" n="0207002"/>一切毁禁众生。诸魔外道及贪著者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207003" n="0207003"/>，能使怖 <lb ed="ZW" n="0207a08"/>畏。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0207a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0207a0901">此三，明大悲利益果。既坐道场，获一切智，普雨法雨，利益 <lb ed="ZW" n="0207a10"/>众生，令诸菩萨依实相義，权<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207004" n="0207004"/>为二乘宣无常理，闻经随喜，毁禁 <lb ed="ZW" n="0207a11"/>罪除。诸魔外道，怖邪归正。自非深信大乘、坚固悲愿，安能致此 <lb ed="ZW" n="0207a12"/>无边益哉。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0207a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0207a1301">诸<persName>佛</persName>贤圣，所共称歎。偝生死苦，示涅槃乐。十方三 <lb ed="ZW" n="0207a14"/>世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207005" n="0207005"/>诸<persName>佛</persName>所说，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0207a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0207a1501">此五，总结理也。肇曰：诸<persName>佛</persName>共称，以明其法必真也。生死虽 <lb ed="ZW" n="0207a16"/>苦，背之至难；涅槃虽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207006" n="0207006"/>乐，识之者寡。自非深经，孰启其路？诸 <lb ed="ZW" n="0207a17"/><persName>佛</persName>虽殊，其道不二，以明第一義经常一不差<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207007" n="0207007"/>。美深经讫于是。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0207a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0207a1801">若闻如是等经，信解、受持、读诵，以方便力，为诸众 <lb ed="ZW" n="0207a19"/>生分别解说<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207008" n="0207008"/>，显示分明。守护法故，是名法之供养。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0207a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0207a2001">此二，明供养。文二。此初，信行读诵。肇曰：如是等经，尽 <lb ed="ZW" n="0207a21"/>诸<persName>佛</persName>法身也。若闻斯经，能信解护持，宣示分别，明令大法增廣， <lb ed="ZW" n="0207a22"/>名法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207009" n="0207009"/>之供养。养成法身也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0208a" n="0208a"/> <lb ed="ZW" n="0208a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0208a0101">又于诸法如说修行，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0208a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0208a0201">此二，明法行修行。文三：初观除邪执<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208001" n="0208001"/>，二四依简<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208002" n="0208002"/>失，三 <lb ed="ZW" n="0208a03"/>顺寂灭证。初除执<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208003" n="0208003"/>，文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208004" n="0208004"/>三。此初，标也。肇曰：诸法即深经所 <lb ed="ZW" n="0208a04"/>说六度诸法，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0208a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0208a0501">随顺十二因缘。離诸邪见，得无生忍，决定无我，无 <lb ed="ZW" n="0208a06"/>有众生。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0208a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0208a0701">此二，无我观也。肇曰：不悟缘起，故有邪见之迷，封我之惑。 <lb ed="ZW" n="0208a08"/>若如说行，则得明慧。明见十二因缘根源所由，故能離邪见，得无 <lb ed="ZW" n="0208a09"/>生忍，无复吾我、众生之想也。见缘如缘，谓之随顺。明白有无， <lb ed="ZW" n="0208a10"/>谓之决定。皆智用之别称。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0208a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0208a1101">而于因缘果报，无违无诤，離诸我所。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0208a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0208a1201">此三，離我所也。肇曰：无违无诤，即随顺義也。五受阴身， <lb ed="ZW" n="0208a13"/>及家属所有因缘果报，即我所也。若能明见因缘果报之性，顺而 <lb ed="ZW" n="0208a14"/>无违，離我所也。上直明观因缘，知无造者，故離我见。今观因缘 <lb ed="ZW" n="0208a15"/>果报，知无属者，故離我所见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0208a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0208a1601">依于義不依语，依<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208005" n="0208005"/>智不依识，依了義经不依不了 <lb ed="ZW" n="0208a17"/>義经，依于法不依人。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0208a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0208a1801">二，四依简<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208006" n="0208006"/>失。《大集经》云：语者说生死，義者知生死无 <lb ed="ZW" n="0208a19"/>性；语者说涅槃味，義者说涅槃无性；语者说诸乘随所安止，義者 <lb ed="ZW" n="0208a20"/>说诸乘入一相智门等。又，识者识四大，智者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208007" n="0208007"/>住四大无性；识 <lb ed="ZW" n="0208a21"/>者识六根、六识，智者住内外寂灭等。又，不了義经说生死苦恼， <lb ed="ZW" n="0208a22"/>了義经说生死、涅槃一相；不了義经说我、人诸法，了義经说三空、 <lb ed="ZW" n="0208a23"/>无我也。又，人者摄取人见，法者解人无人见；人者凡圣三乘人 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0209a" n="0209a"/> <lb ed="ZW" n="0209a01"/>也，法者知一切法无别无异，如虚空也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0209a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0209a0201">随顺法相，无所入，无所归。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0209a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0209a0301">此三，明顺法寂灭相而修证。文三。此初，标法体也。肇曰： <lb ed="ZW" n="0209a04"/>顺因缘，知法无尽。法从缘而有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209001" n="0209001"/>，从缘而无。其有不从未来来， <lb ed="ZW" n="0209a05"/>其无不归<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209002" n="0209002"/>入过去去，故曰无入无归也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0209a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0209a0601">无明毕竟灭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209003" n="0209003"/>故，诸行亦毕竟灭，乃至生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209004" n="0209004"/>毕竟灭 <lb ed="ZW" n="0209a07"/>故，老死亦毕竟灭。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0209a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0209a0801">二，辩寂灭相也。肇曰：毕竟谓始终常灭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209005" n="0209005"/>，始终常灭不复更 <lb ed="ZW" n="0209a09"/>灭，乃所以成无尽義也。生曰：毕竟者，终要然也。终既要灭，生 <lb ed="ZW" n="0209a10"/>岂有哉？生若不有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209006" n="0209006"/>，其谁有灭耶？则无入、归矣。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0209a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0209a1101">作如是观，十二因缘无有尽相，不复起见，是名最上 <lb ed="ZW" n="0209a12"/>法之供养。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0209a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0209a1301">此三，结供养也。无明本性寂灭，故不生。不生即不灭，不灭 <lb ed="ZW" n="0209a14"/>即无尽。肇曰：上观因缘无生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209007" n="0209007"/>，離常、我等诸见。今观因缘无 <lb ed="ZW" n="0209a15"/>灭，離断、灭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209008" n="0209008"/>等诸见。具四依，離诸见者，法供养之上也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0209a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0209a1601"><persName>佛</persName>告天帝，王子月盖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209009" n="0209009"/>从药王<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0209010" n="0209010"/>闻如是法，得柔顺 <lb ed="ZW" n="0209a17"/>忍。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0209a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0209a1801">七，闻法得益也。《仁王》云：四五六地得此忍也。肇曰：心柔 <lb ed="ZW" n="0209a19"/>智<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209011" n="0209011"/>顺，堪受实相。未及无生，名柔顺忍。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0210a" n="0210a"/> <lb ed="ZW" n="0210a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0210a0101">即解宝衣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210001" n="0210001"/>严身之具，以供养<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0210a0201">二，解衣供养。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0210a0301">白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！<persName>如来</persName>灭後，我当行法供养，守护正 <lb ed="ZW" n="0210a04"/>法。愿以威神，加哀建立，令我得降魔怨，修菩萨行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0210a0501">三，请加护也。肇曰：闻法供养，欣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210002" n="0210002"/>欲行之。然经道深远， <lb ed="ZW" n="0210a06"/>非己力所弘，故愿加威神也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0210a0701"><persName>佛</persName>知其深心所念，而记之曰：汝于末後守护法城。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0210a0801">八，明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210003" n="0210003"/>受记。什曰：欲令後人信伏，故记其守护法藏。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0210a0901">天帝！时王子月盖见法淸净，闻<persName>佛</persName>授记，以信出家， <lb ed="ZW" n="0210a10"/>修集善法，精进不久，得五神通，通菩萨道，得陀罗尼无断 <lb ed="ZW" n="0210a11"/>辩才。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0210a1201">九，出家护法。文三。此初，出家得道。神通，身业；陀罗尼， <lb ed="ZW" n="0210a13"/>心业；辩才，口业也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0210a1401">于<persName>佛</persName>灭後，以其所得神通、总持、辩才之力，满十小 <lb ed="ZW" n="0210a15"/>劫，药王<persName>如来</persName>所转法轮，随而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210004" n="0210004"/>分佈。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0210a1601">二，以具三业功德，故弘法也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0210a1701">月盖比丘以守护法，勤行精进，即于此身化百万亿 <lb ed="ZW" n="0210a18"/>人，于阿耨多三藐三菩提立不退转，十四那由他人深发 <lb ed="ZW" n="0210a19"/>声闻、辟支<persName>佛</persName>心，无量众生得生天上。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0210a2001">三，明所化众数。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a21"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0210a2101">天帝！时王宝盖岂异人乎，今现得<persName>佛</persName>，号宝炎<persName>如来</persName>。 <lb ed="ZW" n="0210a22"/>其王千子，即贤劫中千<persName>佛</persName>是也。从迦罗鸠孙驮为始得<persName>佛</persName>， <lb ed="ZW" n="0210a23"/>最後<persName>如来</persName>号曰娄至。月盖比丘则我身是。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0210a24"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0210a2401">三，结会。古今迦罗鸠孙驮，亦曰拘留孙，贤劫千<persName>佛</persName>之首，楼 <lb ed="ZW" n="0210a25"/>至千<persName>佛</persName>之终也。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0211a" n="0211a"/> <lb ed="ZW" n="0211a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0211a0101">如是，天帝当知，此要以法供养，于诸供养为上，为最 <lb ed="ZW" n="0211a02"/>第一无比。是故，天帝！当<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211001" n="0211001"/>以法之供养，供养<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211002" n="0211002"/>于<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0211a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0211a0301">四结劝。肇曰：吾成正觉，由法供养，以是可知法养为上。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0211a04"/> <lb ed="ZW" n="0211a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">嘱累品第十四</cb:mulu><head>嘱累品第十四</head> <lb ed="ZW" n="0211a06"/> <lb ed="ZW" n="0211a07"/><p xml:id="pZW03p0211a0701">此品付嘱。护持传法事大，缘累不轻，慇勤付嘱，故云嘱累。 <lb ed="ZW" n="0211a08"/>又云慇勤再三，故云嘱累<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211003" n="0211003"/>。</p> <lb ed="ZW" n="0211a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0211a0901">于是<persName>佛</persName>告弥勒菩萨言：弥勒！我今以是无量亿阿僧 <lb ed="ZW" n="0211a10"/>祇劫所集阿耨多罗三藐三菩提付嘱于汝。如是辈经，于 <lb ed="ZW" n="0211a11"/><persName>佛</persName>灭後末世之中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211004" n="0211004"/>，汝等当以神力廣宣流佈，于<name role="" type="person">阎浮提</name>， <lb ed="ZW" n="0211a12"/>勿令断绝。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0211a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0211a1301">品文三：一付嘱弥勒等，二付嘱阿难等，三经毕庆闻。前文又 <lb ed="ZW" n="0211a14"/>二：初付<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211005" n="0211005"/>，後受。付文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211006" n="0211006"/>三。此初，正付也。肇曰：不思议经，即 <lb ed="ZW" n="0211a15"/><persName>佛</persName>无上菩提之道。其道深远，难可剋成。吾无量劫不惜身命，骨 <lb ed="ZW" n="0211a16"/>施逾须弥，血施过江海，勤苦积集，今始得就。哀彼长迷，故垂之 <lb ed="ZW" n="0211a17"/>竹帛。然群生德薄，魔事炽盛，吾道多难，非汝不弘。嗣正之第， <lb ed="ZW" n="0211a18"/>所以重累。又城高衝生，道尊魔盛，自非神力无以制持，故劝以神 <lb ed="ZW" n="0211a19"/>力也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0211a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0211a2001">所以者何？未来世中当<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211007" n="0211007"/>有善男子、善女人，及天 <lb ed="ZW" n="0211a21"/>龙、鬼神、犍闼婆、罗刹等，发阿耨多罗三藐三菩提心，乐 <lb ed="ZW" n="0211a22"/>于大法。若使不闻如是等经，则失善利。如此辈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211008" n="0211008"/>人闻 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0212a" n="0212a"/> <lb ed="ZW" n="0212a01"/>是等经，必多信乐，发稀有心，当以顶受，随诸众生所应得 <lb ed="ZW" n="0212a02"/>利而为廣说。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0212a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0212a0301">二，释付所以。缘不感<persName>佛</persName>，发在当来。不闻则失，闻之必益， <lb ed="ZW" n="0212a04"/>故当顶受廣说。肇曰：法之通塞损益若此，故劝弥勒顶受廣说也。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0212a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0212a0501">弥勒当知，菩萨有二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212001" n="0212001"/>相。何谓为二？一者好于杂 <lb ed="ZW" n="0212a06"/>句文饰之事，二者不畏深義如实能入。若好杂句文饰事 <lb ed="ZW" n="0212a07"/>者，当知是为新学菩萨。若于如是无染无著甚深经典，无 <lb ed="ZW" n="0212a08"/>有恐畏，能入其中，闻已心净，受持、读诵、如说修行，当知 <lb ed="ZW" n="0212a09"/>是为久修道行。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0212a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0212a1001">此三，简<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212002" n="0212002"/>传通得失。有三。此初，总简也。新学好文，久 <lb ed="ZW" n="0212a11"/>修好義。传者应善其根缘，学者应鋻其得失。有标释结可见。肇 <lb ed="ZW" n="0212a12"/>曰：行之深浅，各有异相。得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212003" n="0212003"/>失两陈，以励护持法者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0212a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0212a1301">弥勒！复有二法，名新学者，不能决定于甚深法。何 <lb ed="ZW" n="0212a14"/>等为二？一者，所未闻深经闻之惊怖生疑，不能随顺，毁 <lb ed="ZW" n="0212a15"/>谤不信，而作是言：我初不闻从何所来。二者，若有护持 <lb ed="ZW" n="0212a16"/>解说如是深经者，不肯亲近供养恭敬，或时于中说其过 <lb ed="ZW" n="0212a17"/>恶。有此二法，当知是新学菩萨，为自毁伤，不能于深法 <lb ed="ZW" n="0212a18"/>中调伏其心。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0212a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0212a1901">此二，别简新学菩萨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212004" n="0212004"/>。文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212005" n="0212005"/>三，如前。决定深理，必在积 <lb ed="ZW" n="0212a20"/>修。敬法重人，方能久学。若谤法毁师，自绝深信，解慧不明，岂 <lb ed="ZW" n="0212a21"/>能决定正观，获不退转也。肇曰：一毁法，二毁人。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0212a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0212a2201">弥勒！复有二法，菩萨虽信解深法，犹自毁伤，而不 <lb ed="ZW" n="0212a23"/>能得无生法忍。何等为二？一者，轻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212006" n="0212006"/>慢新学菩萨，而 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0213a" n="0213a"/> <lb ed="ZW" n="0213a01"/>不教诲。二者，虽解深法，而取相分别。是为二法。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0213a0201">三，别简旧学。二法者：一轻慢新学，自丧大悲；二乐分别，自 <lb ed="ZW" n="0213a03"/>壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213001" n="0213001"/>大智。夫证无生忍，要<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213002" n="0213002"/>悲智双圆。有兹二患，自毁修证。 <lb ed="ZW" n="0213a04"/>文三，如前可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0213a0501">弥勒菩萨闻说是已，白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！未曾有也。如<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0213a06"/>所说，我当远離如斯之恶，</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0213a0701">此下二，明弥勒四王等受旨。文三。此初，弥勒受旨。文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213003" n="0213003"/> <lb ed="ZW" n="0213a08"/>二：初领旨，二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213004" n="0213004"/><persName>佛</persName>赞。领中先受诫旨。肇曰：一生大士，岂有如 <lb ed="ZW" n="0213a09"/>斯之恶闻而复離耶？发言者为未離者耳。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0213a1001">奉持<persName>如来</persName>无数阿僧祇劫所集阿耨多罗三藐三菩提 <lb ed="ZW" n="0213a11"/>法。若未来世中善男子、善女人求大乘者，当令手得如是 <lb ed="ZW" n="0213a12"/>等经。与其念力，使得受持读诵为他廣说。<persName>世尊</persName>！若後 <lb ed="ZW" n="0213a13"/>末世有能受持读诵为他说者，当知是弥勒神力之所建立。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0213a1401">此二，领通经旨。<persName>如来</persName>得法，益通三世。未来有缘，我当令手 <lb ed="ZW" n="0213a15"/>得心持，自行兼说。弥勒神力者，肇曰：定己功于未然，息众魔之 <lb ed="ZW" n="0213a16"/>候断。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0213a1701"><persName>佛</persName>言：善哉善哉！弥勒！如汝所说，<persName>佛</persName>助尔喜。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0213a1801">此二，<persName>佛</persName>赞。如文可见。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0213a1901">于是一切菩萨合掌白<persName>佛</persName>言：我等亦于<persName>如来</persName>灭後，十方 <lb ed="ZW" n="0213a20"/>国土，廣宣流佈阿耨多罗三藐三菩提。复当开导诸说法 <lb ed="ZW" n="0213a21"/>者，令得是经。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a22"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0213a2201">二，诸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213005" n="0213005"/>菩萨受。法灯遍照，故誓宣十方。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0213a23"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0213a2301">尔时四天王白<persName>佛</persName>言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213006" n="0213006"/>：<persName>世尊</persName>！在在处处，城邑聚落、 <pb ed="ZW" xml:id="ZW03.0025.0214a" n="0214a"/> <lb ed="ZW" n="0214a01"/>山林旷野<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214001" n="0214001"/>，有是经卷，读诵解说者，我当率<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214002" n="0214002"/>诸官属为 <lb ed="ZW" n="0214a02"/>听法故，往诣其所，拥<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214003" n="0214003"/>护其人，面百由旬，令无伺求得 <lb ed="ZW" n="0214a03"/>其便者。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0214a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0214a0401">此下三，四天王受旨。经卷住处，灾难自淸。况天力护持，弥 <lb ed="ZW" n="0214a05"/>增法化。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0214a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0214a0601">是时<persName>佛</persName>告阿难：受持是经，廣宣流佈。阿难言：唯！ <lb ed="ZW" n="0214a07"/>我已受持要者。<persName>世尊</persName>！当何名斯经？<persName>佛</persName>言：阿难！是经 <lb ed="ZW" n="0214a08"/>名《维摩诘所说》，亦名《不可思议解脱法门》。如是受持。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0214a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0214a0901">下二，付嘱阿难。付受问答，欲令结集之时无所遗漏。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0214a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pZW03p0214a1001"><persName>佛</persName>说是经已，长者维摩诘、<name role="" type="person">文殊师利</name>、舍利弗、阿难 <lb ed="ZW" n="0214a11"/>等，及诸天、人、阿修罗等一切大众，闻<persName>佛</persName>所说，皆大欢喜。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0214a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pZW03p0214a1201">已下说付既周，庆闻修奉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="ZW" n="0214a13"/> <lb ed="ZW" n="0214a14"/><cb:juan fun="close" n="2"><cb:jhead>净名经关中疏卷下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214004" n="0214004"/></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="ZW" n="0214a15"/> <lb ed="ZW" n="0214a16"/><p xml:id="pZW03p0214a1601">〔录文完〕</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0084a0801" to="#end0084a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">欢<note type="cf1">ZW03n0025_p0084a08 挍勘[04]</note></lem><rdg wit="#wit.orig">劝</rdg></app> <app from="#beg0129a1001" to="#end0129a1001"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp5" cb:provider="来函：修慈 (2022-06-08)">等<note type="cf1">T85n2777_p0479b24</note><note type="cf2">K09n0119_p0993a16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谓</rdg></app> <app from="#beg0158a2001" to="#end0158a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">业<note type="cf1">T38n1778_p0693c27-29</note><note type="cf2">T38n1775_p0398c05</note></lem><rdg wit="#wit.orig">善</rdg></app> <app from="#beg0204a2201" to="#end0204a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="来函：修慈 (2022-12-26)">摅<note type="cf1">法国<name role="" type="person">国家图书馆</name>敦煌写本P. 2191号第36图第29行</note><note type="cf2">T38n1775_p0415a03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">據</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="zangwai-notes"> <head>方廣锠 挍注</head> <p> <note n="0071001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071001">“责”，底、甲、乙本作“折”，據文意改。</note> <note n="0071002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071002">“得”，底本无，據甲、乙本補。</note> <note n="0071003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071003">“目”，乙本作“自”。</note> <note n="0071004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071004">“明”，甲本无。</note> <note n="0071005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071005">“五”，乙本作“土”。</note> <note n="0071006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071006">“初”，底本无，據甲、乙本補。</note> <note n="0071007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071007">“超”，甲本作“起”。</note> <note n="0071008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0071008">“师”，甲本无。</note> <note n="0072001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072001">“必”，底本无，據甲、乙本補。</note> <note n="0072002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072002">“短”，甲本作“矩”。</note> <note n="0072003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072003">“而”，乙本作“面”。</note> <note n="0072004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072004">“式”，甲本作“或”。</note> <note n="0072005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072005">“式”，甲本作“或”。</note> <note n="0072006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072006">“秘密”，底本作“彼密”，乙本作“秘”，據甲本改。</note> <note n="0072007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072007">“戏”，乙本无。</note> <note n="0072008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072008">“曰”，甲本无。</note> <note n="0072009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0072009">“之”，底本无。</note> <note n="0073001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073001">“当承<persName>佛</persName>圣旨”，底本无，甲本作“当承圣旨”，據乙本補。</note> <note n="0073002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073002">“耳”，甲本作“问”。</note> <note n="0073003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073003">“从”，底本无，據甲、乙本補。</note> <note n="0073004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073004">“率”，甲本无。</note> <note n="0073005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073005">“天”，乙本作“大”。</note> <note n="0073006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073006">“众”，乙本无。</note> <note n="0073007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073007">“罗”，底本无，據甲、乙本補。</note> <note n="0073008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0073008">“善”，甲本作“如”。</note> <note n="0074001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074001">“疾”，乙本无。</note> <note n="0074002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074002">“及与”，底本作“及及与”，乙本作“及”，據甲本改。</note> <note n="0074003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074003">“旨”，底本作“志”，據甲、乙本改。</note> <note n="0074004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074004">“身”，甲本无。</note> <note n="0074005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074005">“士”，乙本作“土”。</note> <note n="0074006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074006">“也”，甲本无。</note> <note n="0074007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074007">“善”，甲本作“善也”。</note> <note n="0074008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074008">“士”，乙本作“土”。</note> <note n="0074009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074009">“相”，甲本作“而”。</note> <note n="0074010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074010">“能”，甲本无。</note> <note n="0074011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0074011">“来”，乙本无。</note> <note n="0075001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0075001">“际”，甲本作“除”。</note> <note n="0075002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0075002">“想”，乙本作“相”。</note> <note n="0075003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0075003">“返”，甲本作“反”。</note> <note n="0075004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0075004">“後宣”，底本无，據甲、乙本補。</note> <note n="0075005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0075005">“不增否”，甲本无。</note> <note n="0075006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0075006">“疾”，底本无，據甲、乙本補。</note> <note n="0075007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0075007">“病”，乙本作“疾”。</note> <note n="0075008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0075008">“病”，乙本作“疾”。</note> <note n="0076001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076001">“也”，底、乙本无，據甲本補。</note> <note n="0076002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076002">“悲彼而生疾”，乙本无。</note> <note n="0076003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076003">“此”，乙本无。</note> <note n="0076004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076004">“必”，乙本作“忍”。</note> <note n="0076005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076005">“受身，受”，乙本作“爱身爱”。</note> <note n="0076006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076006">“病”，乙本作“疾”。</note> <note n="0076007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076007">“病”，乙本作“疾”。</note> <note n="0076008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076008">“彼病灭则我病灭”，乙本作“彼疾灭”。</note> <note n="0076009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076009">“死”，底本作“死生”，據甲、乙本删。</note> <note n="0076010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076010">“自”，乙本作“日”。</note> <note n="0076011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076011">“病”，乙本作“疾”。</note> <note n="0076012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076012">“释”，乙本作“择”。</note> <note n="0076013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076013">“由起”，底本作“而起”，據甲、乙本改。</note> <note n="0076014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076014">“然为彼”，甲本作“彼然为”。</note> <note n="0076015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0076015">“得”，乙本无。</note> <note n="0077001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0077001">“彼離”，底本作“離彼”，據甲、乙本改。</note> <note n="0077002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0077002">“愈”，甲本作“俞”。下同。</note> <note n="0077003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0077003">“也”，甲本无。</note> <note n="0077004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0077004">“何以空”，乙本无。</note> <note n="0077005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0077005">“空”，乙本无。</note> <note n="0077006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0077006">“除”，乙本作“涂”。</note> <note n="0078001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0078001">“空”，乙本作“也”。</note> <note n="0078002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0078002">“乎”，乙本作“也”。</note> <note n="0078003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0078003">“若”，底本作“善”，據甲、乙本改。</note> <note n="0078004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0078004">“正”，乙本作“心”。</note> <note n="0078005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0078005">“见”，底本无，據甲、乙本補。</note> <note n="0078006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0078006">“正生”，乙本无。</note> <note n="0079001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079001">“诸”，乙本作“言”。</note> <note n="0079002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079002">“背”，乙本作“皆”。</note> <note n="0079003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079003">“孰”，底本作“熟”。</note> <note n="0079004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079004">“为其源”，甲本无。</note> <note n="0079005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079005">“又”，乙本无。</note> <note n="0079006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079006">“尝”，底、乙本作“当”，據甲本改。</note> <note n="0079007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079007">“菩萨侍者”，乙本无。</note> <note n="0079008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079008">“乖”，底、甲、乙本作“乘”，據僧肇《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第374页上。</note> <note n="0079009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079009">丁本自此始。</note> <note n="0080001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080001">“动”，底本作“种”，據甲、乙、丁本改。</note> <note n="0080002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080002">“故”，底、乙、丁本无，據甲本補。</note> <note n="0080003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080003">“疾”，甲、乙本作“病”。</note> <note n="0080004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080004">“二门”，乙本作“三门”，丁本作“二问”。</note> <note n="0080005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080005">“也”，乙本无。</note> <note n="0080006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080006">“此”，乙本作“此二”。</note> <note n="0080007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080007">“或”，甲本作“惑”。</note> <note n="0080008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080008">“见”，乙本无。</note> <note n="0080009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080009">“云”，甲本作“之”。</note> <note n="0081001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081001">“非”，乙本作“谓非”。</note> <note n="0081002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081002">“无合”，乙本无。</note> <note n="0081003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081003">“大”，乙本无。</note> <note n="0081004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081004">“也”，丁本作“曰”。</note> <note n="0081005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081005">丙本自此始。</note> <note n="0081006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081006">“疾”，丁本作“病”。</note> <note n="0081007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081007">“病”，甲、乙、丙、丁本作“疾”。</note> <note n="0081008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081008">“寻”，乙、丙、丁本无。</note> <note n="0081009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081009">“形”，底、乙、丙、丁本无，據甲本補。</note> <note n="0081010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081010">“应”，甲本无。</note> <note n="0081011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081011">“问”，丙本无。</note> <note n="0081012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081012">“病”，乙本作“疾”。</note> <note n="0082001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082001">“逼”，丙本作“适”。</note> <note n="0082002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082002">“有”，乙本无。</note> <note n="0082003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082003">“空”，甲本作“空空”。</note> <note n="0082004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082004">“起”，丙本无。</note> <note n="0082005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082005">“求”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0082006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082006">“病”，丙本作“疾”。</note> <note n="0082007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082007">“常”，丁本无。</note> <note n="0082008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082008">“慰”，丙本无。</note> <note n="0082009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082009">“乐”，丙本无。</note> <note n="0082010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082010">“不”，丙本无。</note> <note n="0082011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082011">“而”，乙本作“而而”。</note> <note n="0083001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083001">“病”，乙本作“疾”。</note> <note n="0083002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083002">“法。罪”，丙本无。“法”，僧肇《註维摩诘经》作“往”，且与下句连读。见《大正藏》第38卷第375页中。</note> <note n="0083003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083003">“繫”，丙本作“轻”。</note> <note n="0083004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083004">“无量。今苦”，乙本无。</note> <note n="0083005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083005">“求大果”，底本作“大果”，丙、丁本作“求大过”，據甲、乙本補。</note> <note n="0083006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083006">“此”，甲本无。</note> <note n="0083007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083007">“恃”，甲本作“恃生死不有畏也”。</note> <note n="0083008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083008">“存”，甲本作“在”。</note> <note n="0083009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083009">“故”，乙本无。</note> <note n="0083010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083010">“劝忆”，丙本作“观意”，丁本作“劝意”。</note> <note n="0083011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083011">“悦”，底本无，此據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0083012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083012">“福”，丙本无。</note> <note n="0083013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0083013">“何”，乙本作“所”，丙本无。</note> <note n="0084001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084001">“因病”，乙本作“病”，丁本作“因疾”。</note> <note n="0084002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084002">“愈”，底本作“喩”，丙本作“愈”，據甲、乙、丁本改。</note> <note n="0084003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084003">“令”，甲本作“命”。</note> <note n="0084004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084004">“劝”，丁本作“欢”。</note> <note n="0084005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084005">“也”，丙本无。</note> <note n="0084006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084006">“喩”，底、乙、丙、丁本无，據甲本補。</note> <note n="0084007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084007">“此即”，底本作“此则”，丙、丁本作“即此”，據甲、乙本改。</note> <note n="0084008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084008">“此”，丙、丁本作“此此”。</note> <note n="0084009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084009">“前”，乙本无。</note> <note n="0084010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0084010">“妄想”，甲本作“忘相”。</note> <note n="0085001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085001">“亡”，底本无，據甲、乙、丙、丁、己本補。</note> <note n="0085002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085002">“寂照”，底本作“照寂”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0085003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085003">“妄”，甲本作“忘”。</note> <note n="0085004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085004">“妄”，甲本作“忘”。</note> <note n="0085005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085005">“烦恼以生”，丙、丁本无。</note> <note n="0085006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085006">“譬”，甲本作“譬如”。</note> <note n="0085007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085007">“油”，丙、丁本作“由”。</note> <note n="0085008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085008">“我”，甲本无。</note> <note n="0086001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086001">“我”，甲本作“空”。</note> <note n="0086002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086002">“以”，甲、丁本无。</note> <note n="0086003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086003">“我起，灭时不言”，乙本无。</note> <note n="0086004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086004">“法法”，底、丙、丁本作“法”，據甲、乙本補。</note> <note n="0086005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086005">“法”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0086006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086006">“也”，甲本无。</note> <note n="0086007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086007">“重”，底本作“种”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0086008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086008">“相”，丁本作“相因”。</note> <note n="0086009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086009">“执”，丙本无。</note> <note n="0087001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0087001">“性”，乙、丁本作“性相”。</note> <note n="0087002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0087002">“我”，丁本作“推我”。</note> <note n="0087003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0087003">“相”，丁本作“想”。</note> <note n="0087004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0087004">“计”，甲本作“汁”。</note> <note n="0087005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0087005">“非”，丁本作“非非”。</note> <note n="0087006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0087006">“背”，丙本作“皆”。</note> <note n="0087007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0087007">“尔”，底、乙、丙、丁本作“示”，據甲本改。</note> <note n="0087008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0087008">“阶”，底本作“皆”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0088001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088001">“空”，底本作“空我”，據甲、乙、丙、丁本删。</note> <note n="0088002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088002">“有”，甲本无。</note> <note n="0088003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088003">“文”，丁本无。</note> <note n="0088004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088004">“劝”，甲本无。</note> <note n="0088005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088005">“五”，甲本作“吾”。</note> <note n="0088006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088006">“受”，丁本作“受受”。</note> <note n="0088007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088007">“当”，底、甲、乙本无，據丙、丁本補。</note> <note n="0088008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088008">“起”，底、乙、丙、丁本作“求”，據甲本改。</note> <note n="0088009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088009">“起”，丁本无。</note> <note n="0088010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0088010">“二”，乙本作“一”。</note> <note n="0089001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0089001">“生”，底、甲、乙、丙、丁本无，據僧肇《註维摩诘经》補，见《大正藏》第38卷第377页中。</note> <note n="0089002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0089002">“此”，甲本无。</note> <note n="0089003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0089003">“美恶已分”，甲本无。</note> <note n="0089004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0089004">“既”，丁本作“已”。</note> <note n="0089005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0089005">“所”，底、甲、丙、丁本作“巧”，據乙本改。</note> <note n="0089006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0089006">“相”，甲本作“想”。</note> <note n="0089007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0089007">“自息”，底本作“自意息”，丙本作“息自”，據甲、乙、丁本改。</note> <note n="0090001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0090001">“離”，底、甲、乙、丁本无，據丙本補。</note> <note n="0090002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0090002">“是”，底本作“是是”，據甲、乙、丙、丁本删。</note> <note n="0090003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0090003">“无”，甲本作“至”。</note> <note n="0090004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0090004">“尔”，底、丙本作“示”，據甲、乙、丁本改。</note> <note n="0090005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0090005">“有喩”，丙本无。</note> <note n="0090006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0090006">“此”，丙本无。</note> <note n="0090007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0090007">“此”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0091001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091001">“极”，乙本无。</note> <note n="0091002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091002">“异”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0091003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091003">“极”，乙本无。</note> <note n="0091004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091004">“均”，乙本作“约”。</note> <note n="0091005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091005">“性”，甲本作“悟”。</note> <note n="0091006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091006">“此”，丙本无。</note> <note n="0091007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091007">“杂”，丙本作“離”。</note> <note n="0091008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091008">“爱”，丙本无。</note> <note n="0091009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091009">“免”，乙本作“先”。</note> <note n="0091010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091010">“征”，底、甲本作“微”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0091011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091011">“滋”，底本作“<g ref="#CB21722">󵓚</g>”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0092001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092001">“憎”，底、丙本作“增”，據甲、乙、丁本改。</note> <note n="0092002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092002">“无”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0092003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092003">“能”，甲本无。</note> <note n="0092004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092004">“无”，乙本作“死”。</note> <note n="0092005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092005">“亦能”，甲本作“亦能疲”，乙本作“久不”，丁本作“亦不能”。</note> <note n="0092006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092006">“受”，丁本作“爱”。</note> <note n="0092007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092007">“方便慧”，甲本作“慧方便”。</note> <note n="0092008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092008">“初”，底本作“扔”，丁本作“初初”，據甲、乙、丙本改。</note> <note n="0092009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0092009">“直”，丙本作“真”。</note> <note n="0093001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0093001">“杂”，乙本作“離”。</note> <note n="0093002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0093002">“调”，乙、丙、丁本作“谓”。</note> <note n="0093003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0093003">“而”，甲本无。</note> <note n="0093004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0093004">“王”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0093005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0093005">“二行俱”，甲本作“二行”，乙本作“行俱”。</note> <note n="0093006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0093006">“名”，甲、乙、丙、丁本无。</note> <note n="0093007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0093007">“谓離”，甲本作“離”。</note> <note n="0094001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094001">“解”，丙本无。</note> <note n="0094002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094002">“其”，丙本无。</note> <note n="0094003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094003">“離”，此字前丁本有“離不殊也”四字。</note> <note n="0094004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094004">“土”，甲本作“本”。</note> <note n="0094005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094005">“互”，甲本作“至不”，乙本作“云”。</note> <note n="0094006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094006">“又复”，乙本作“又复又复”。</note> <note n="0094007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094007">“饶”，甲本作“侥”。</note> <note n="0094008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094008">“疾”，乙本作“苦疾”。</note> <note n="0094009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094009">“无”，丙本无。</note> <note n="0094010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094010">“即”，底本作“既”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0094011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0094011">“或”，丁本作“惑”。</note> <note n="0095001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095001">“也”，丙、丁本无。</note> <note n="0095002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095002">“若住不调伏心，是愚人法”，乙本无。</note> <note n="0095003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095003">“是”，乙本无。</note> <note n="0095004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095004">“不”，丁本作“不不”。</note> <note n="0095005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095005">“住”，乙本无。</note> <note n="0095006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095006">“此”，甲、乙、丙、丁本无。</note> <note n="0095007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095007">“者，方能双二边”，乙本无。</note> <note n="0095008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095008">“不”，乙本无。</note> <note n="0095009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095009">“生”，丙本无。</note> <note n="0095010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0095010">“住”，甲本无。</note> <note n="0096001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0096001">“而”，丁本作“而而”。</note> <note n="0096002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0096002">“或说有行”，乙本无。</note> <note n="0096003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0096003">“久”，乙本作“无”。</note> <note n="0096004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0096004">“过”，底本原作“遏”，上有朱笔挍改，惜漫漶难识，據甲、乙、丙、丁本录文。</note> <note n="0096005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0096005">“不”，甲本无。</note> <note n="0096006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0096006">“见”，丁本作“道见”。</note> <note n="0096007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0096007">“反”，甲本作“返”。</note> <note n="0097001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097001">“乐”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0097002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097002">“離”，甲本作“離離”。</note> <note n="0097003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097003">“壞”，底、甲本作“怀”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0097004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097004">“壞”，底、甲、丁本作“怀”，據乙、丙本改。</note> <note n="0097005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097005">“德”，丙本作“得”。</note> <note n="0097006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097006">“行”，乙本无。</note> <note n="0097007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097007">“而起”，甲本无。</note> <note n="0097008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097008">“知”，甲本作“智”。</note> <note n="0097009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097009">“是”，丙本作“是行”。</note> <note n="0097010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097010">“法。自行”，乙本无。</note> <note n="0097011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097011">“既”，丙本作“已”。</note> <note n="0097012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0097012">“知”，乙本无。</note> <note n="0098001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098001">“各”，乙本作“有”。</note> <note n="0098002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098002">“灭而遍缘……是菩萨行”二十三字，乙本无。</note> <note n="0098003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098003">“漏”，丁本作“漏尽”。</note> <note n="0098004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098004">“受”，甲本作“爱”。</note> <note n="0098005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098005">“因”，丁本作“因大士知三界受生因”。</note> <note n="0098006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098006">“如幻”，乙本作“约”。</note> <note n="0098007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098007">“不”，乙本无。</note> <note n="0098008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098008">“四”，乙本无。</note> <note n="0098009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098009">“无”，乙本无。</note> <note n="0098010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0098010">“同其行，而不”，乙本无。</note> <note n="0099001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099001">“用”，據甲、乙、丙、丁本作“因”。</note> <note n="0099002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099002">“知”，底、乙、丙、丁本无，據甲本補。</note> <note n="0099003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099003">“俱”，丁本无。</note> <note n="0099004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099004">“分而”，丁本作“分为”。</note> <note n="0099005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099005">“闻”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0099006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099006">“行”，甲本无。</note> <note n="0099007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099007">“助”，乙本作“助<persName>佛</persName>”。</note> <note n="0099008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099008">“止”，丁本作“观止”。</note> <note n="0099009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099009">“止观”，乙本无。</note> <note n="0099010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099010">“行”，丁本无。</note> <note n="0099011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099011">“方”，乙本作“分”。</note> <note n="0099012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099012">“以”，丁本无。</note> <note n="0100001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0100001">“其”，底、乙、丙、丁本无，據甲本補。</note> <note n="0100002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0100002">“肇曰”，乙本无。</note> <note n="0100003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0100003">“理”，甲本无。</note> <note n="0100004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0100004">“而”，乙本无。</note> <note n="0100005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0100005">“如”，丁本作“非”。</note> <note n="0101001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101001">“经”，甲本作“径”。</note> <note n="0101002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101002">“议”，丁本作“仪”。</note> <note n="0101003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101003">“弗”，甲本作“<persName>佛</persName>”。</note> <note n="0101004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101004">“有”，乙本作“相”。</note> <note n="0101005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101005">“是”，甲本无。</note> <note n="0101006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101006">“以”，乙本无。</note> <note n="0101007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101007">“语”，乙本作“诘”。</note> <note n="0101008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101008">“座”，甲本作“坐”。</note> <note n="0101009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101009">“弗”，丁本作“弗言”。</note> <note n="0101010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101010">“语”，乙本作“诘”。</note> <note n="0101011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0101011">“众”，乙本无。</note> <note n="0102001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102001">“诃违真”，乙本作“违真诃”。</note> <note n="0102002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102002">“也”，甲本无。</note> <note n="0102003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102003">“此”，丁本无。</note> <note n="0102004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102004">“真求乃”，底本作“乃真”，甲、乙、丙、丁本作“真乃”，據《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第381页中。</note> <note n="0102005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102005">“有”，乙本无。</note> <note n="0102006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102006">“<persName>佛</persName>为”，甲本作“弗”。</note> <note n="0102007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102007">“修”，乙本无。</note> <note n="0102008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102008">“法”，丁本作“法所以者何法”。</note> <note n="0102009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102009">“断”，丁本无。</note> <note n="0102010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102010">“迹”，乙本无。</note> <note n="0102011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102011">“有”，底、乙、丙、丁本无，據甲本補。</note> <note n="0102012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0102012">“求”，丁本作“求求”。</note> <note n="0103001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0103001">“求”，丁本作“求求”。</note> <note n="0103002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0103002">“住于法”，丙本作“于法住”。</note> <note n="0103003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0103003">“求”，甲本无。</note> <note n="0103004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0103004">“也”，甲本无。</note> <note n="0103005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0103005">“亿”，乙本无。</note> <note n="0103006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0103006">“处”，丙本作“处所”。</note> <note n="0104001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104001">“坐座”，底本作“座座”，丁本作“坐”，據甲、乙、丙本改。</note> <note n="0104002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104002">“文殊”，甲本作“<name role="" type="person">文殊师利</name>”。</note> <note n="0104003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104003">“座”，底、甲、乙、丙、丁本无，據文意補。</note> <note n="0104004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104004">“神”，乙本无。</note> <note n="0104005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104005">“受”，甲、乙、丙、丁本无。</note> <note n="0104006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104006">“于”，底本作“于是”，據甲、乙、丙、丁本删。</note> <note n="0104007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104007">“容”，底本作“客”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0104008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104008">“语”，乙本无。</note> <note n="0104009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104009">“殊”，甲本作“珠”。</note> <note n="0104010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0104010">“坐”，甲本作“座”。</note> <note n="0105001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0105001">“座”，丁本作“坐”。</note> <note n="0105002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0105002">“坐狮子座”，底、乙、丙、丁本此四字在“此二得神通坐座”後，此據甲本置前。</note> <note n="0105003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0105003">“陞”，甲、乙、丙、丁本作“勝”。</note> <note n="0105004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0105004">“高”，乙本无。</note> <note n="0105005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0105005">“摩”，乙本作“摩诘”。</note> <note n="0105006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0105006">“来”，丙、丁本作“未”。</note> <note n="0105007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0105007">“尝”，乙、丙本作“曾”。</note> <note n="0106001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0106001">“碍”，乙本无。</note> <note n="0106002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0106002">“歎”，丁本作“欢”。</note> <note n="0106003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0106003">“可”，乙本无。</note> <note n="0106004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0106004">“寻”，丁本无。</note> <note n="0106005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0106005">“无”，底、乙、丁本无，據甲、丙本補。</note> <note n="0106006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0106006">“中”，甲本无。</note> <note n="0106007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0106007">“忉”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0107001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107001">“可”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0107002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107002">“入”，丁本无。</note> <note n="0107003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107003">“彼”，甲本无。</note> <note n="0107004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107004">“鬼”，丁本无。</note> <note n="0107005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107005">“往”，底本作“住”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0107006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107006">“本”，甲本作“大”。</note> <note n="0107007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107007">“往”，底本作“住”，據甲、乙、丙本改。</note> <note n="0107008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107008">“不”，乙本无。</note> <note n="0107009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107009">“土”，乙本无。</note> <note n="0107010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107010">“本”，丙本作“太”。</note> <note n="0107011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107011">“普”，甲本作“幷”。</note> <note n="0107012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107012">“口”，甲本无。</note> <note n="0108001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108001">“不”，乙本无。</note> <note n="0108002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108002">“时，以一”，甲本作“一时以”。</note> <note n="0108003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108003">“河沙”，丙本作“沙河”。</note> <note n="0108004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108004">“过”，底、甲、乙、丁本无，據丙本補。</note> <note n="0108005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108005">“住不可”，底本作“住不”，甲、丁本作“不可”，據乙、丙本改。</note> <note n="0108006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108006">“世界”，丙本作“世界世界”。</note> <note n="0108007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108007">“普”，甲本作“幷”。</note> <note n="0108008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108008">“可”，底本无，據甲、乙、丙、丁補。</note> <note n="0108009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108009">“大”，丙本无。</note> <note n="0108010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108010">“子中”，甲、丁本无，乙本作“子”。</note> <note n="0108011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108011">“皆”，乙本无。</note> <note n="0108012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108012">“减”，甲本作“咸”。</note> <note n="0109001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109001">“本”，丁本无。</note> <note n="0109002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109002">“據”，丁本无。</note> <note n="0109003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109003">“测”，丁本作“恻”。</note> <note n="0109004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109004">“也”，丙本无。</note> <note n="0109005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109005">“可”，底本无，據甲、乙、丙本補。</note> <note n="0109006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109006">“可”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0109007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109007">“不”，乙本无。</note> <note n="0109008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109008">“明”，甲本无。</note> <note n="0109009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109009">“伤”，丙本作“扬”。</note> <note n="0109010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109010">“可”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0109011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109011">“泣”，甲本作“位”。</note> <note n="0110001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110001">“怀”，丙本作“壞”。</note> <note n="0110002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110002">“可”，甲本无。</note> <note n="0110003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110003">“劝”，底、乙本作“欢”，據甲、丙、丁本改。</note> <note n="0110004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110004">“语”，乙本无。</note> <note n="0110005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110005">“此”，丁本作“此初”。</note> <note n="0110006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110006">“可”，甲、乙、丙、丁本无。</note> <note n="0110007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110007">“者”，甲本无。</note> <note n="0110008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110008">“明”，乙本无。</note> <note n="0110009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110009">“之”，甲本作“王”。</note> <note n="0110010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110010">“不”，丁本作“不可”。</note> <note n="0110011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110011">“头”，底本作“项”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0111001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111001">“髓<g ref="#CB18240">脑</g>”，甲本作“髓脑”，乙本作“体髓”。</note> <note n="0111002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111002">“琉”，乙本无。</note> <note n="0111003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111003">“玛”，底、甲、乙、丙、丁本作“马”，據文意改。</note> <note n="0111004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111004">“琥”，底、甲、乙、丙、丁本作“虎”，據文意改。</note> <note n="0111005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111005">“可”，乙本无。</note> <note n="0111006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111006">“往”，乙本作“住”。</note> <note n="0111007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111007">“哥”，甲、乙、丙、丁本作“歌”。</note> <note n="0111008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111008">“俱”，甲本无。</note> <note n="0111009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111009">“形”，甲本无。</note> <note n="0112001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112001">“故”，乙本无。</note> <note n="0112002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112002">“目”，乙本作“自”。</note> <note n="0112003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112003">“香”，乙、丙、丁本作“者”。</note> <note n="0112004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112004">“同”，丙本作“用”。</note> <note n="0112005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112005">“考”，乙本作“者”。</note> <note n="0112006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112006">“槃”，底本作“般”，甲本作“盘”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0112007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112007">“或”，丁本作“惑”。</note> <note n="0112008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112008">“自调大士之所为也”，底、甲、乙、丙、丁本无，據僧肇《註维摩诘经》補，见《大正藏》第38卷第383页下。</note> <note n="0112009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112009">“喩”，底、甲、乙本作“愈”，據丙丁本改。</note> <note n="0112010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112010">“乃”，底、甲、乙、丙、丁本无，據僧肇《註维摩诘经》補，见《大正藏》第38卷第383页下。</note> <note n="0112011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112011">“令”，底本作“今”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0113001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113001">“热”，丁本作“执”。</note> <note n="0113002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113002">“炎”，甲本作“焰”。</note> <note n="0113003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113003">“声响”，乙本无。</note> <note n="0113004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113004">“也”，甲本无。</note> <note n="0113005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113005">“不”，丁本无。</note> <note n="0113006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113006">“以悟幻人”，乙本无。</note> <note n="0113007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113007">“阴”，底本作“阴界”，據甲、乙、丙、丁本删。</note> <note n="0113008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113008">“无”，甲本作“无有”。</note> <note n="0113009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113009">“数”，甲本作“数也”。</note> <note n="0113010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113010">“焦”，甲本作“蕉”。</note> <note n="0113011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113011">“云”，底、乙、丙、丁本作“文”，據甲本改。</note> <note n="0113012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113012">“流，故”，乙本作“流”，丙本作“须”。</note> <note n="0114001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114001">“也”，丁本无。</note> <note n="0114002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114002">“得”，甲本作“德”。</note> <note n="0114003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114003">“粗”，丁本作“粗恶”。</note> <note n="0114004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114004">“也”，甲本无。</note> <note n="0114005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114005">“槃”，甲本作“盘”，下同。</note> <note n="0114006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114006">“因”，丙本作“洇”。</note> <note n="0114007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114007">“初”，甲本无。</note> <note n="0114008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114008">“初”，乙本无。</note> <note n="0115001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0115001">“即”，甲本作“即行”。</note> <note n="0115002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0115002">“养人天”，乙本作“人天养”。</note> <note n="0115003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0115003">“热”，丁本作“执”。</note> <note n="0115004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0115004">“也”，丙、丁本无。</note> <note n="0115005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0115005">“既”，甲本作“已”。</note> <note n="0115006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0115006">“離”，甲本作“理”。</note> <note n="0115007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0115007">“也”，甲本无。</note> <note n="0115008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0115008">“也”，底本作“故”，丁本作“故也”，據甲、乙、丙本改。</note> <note n="0115009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0115009">“壞”，底本作“怀”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0116001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0116001">“壞”，底、乙、丙本作“怀”，據甲、丁本改。</note> <note n="0116002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0116002">“无”，甲本作“无无”。</note> <note n="0116003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0116003">“无”，丙本作“无无”。</note> <note n="0116004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0116004">“也”，甲本无。</note> <note n="0116005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0116005">“无相”，底本作“无想”，丁本作“既相”，據甲、乙、丙本改。</note> <note n="0117001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0117001">“度”，乙本作“廣”。</note> <note n="0117002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0117002">“永”，丙本作“水”。</note> <note n="0117003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0117003">“含”，甲本作“合”。</note> <note n="0117004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0117004">“也”，甲本无。</note> <note n="0117005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0117005">“也”，甲本无。</note> <note n="0117006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0117006">“直”，丁本作“真”。</note> <note n="0117007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0117007">“直”，乙本作“真”。</note> <note n="0118001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118001">“趣”，甲本作“取”。</note> <note n="0118002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118002">“杂”，底本作“離”，丙本作“亲”，據甲、乙、丁本改。</note> <note n="0118003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118003">“乘”，甲本作“乘行不杂二乘”。</note> <note n="0118004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118004">“有所”，甲本作“所有”。</note> <note n="0118005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118005">“也”，底、乙、丙、丁本无，據甲本補。</note> <note n="0118006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118006">“众”，乙本作“众生”。</note> <note n="0118007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118007">“同欢”，丙本作“因观”。</note> <note n="0118008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118008">“悕”，甲本作“希”。</note> <note n="0118009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118009">“也”，底、乙、丙、丁本无，據甲本補。</note> <note n="0118010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118010">“平”，丁本作“乎”。</note> <note n="0119001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119001">“悕”，甲本作“希”。</note> <note n="0119002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119002">“弘”，乙本作“宏愿”。</note> <note n="0119003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119003">“也”，丁本无。</note> <note n="0119004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119004">“云”，丁本无。</note> <note n="0119005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119005">“也”，甲本无。</note> <note n="0120001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120001">“也”，甲本无。</note> <note n="0120002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120002">“又解，万善”，底本删，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0120003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120003">“令”，甲本作“而”。</note> <note n="0120004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120004">“问”，底本作“问曰”，據甲、乙、丙、丁本删。</note> <note n="0120005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120005">“二”，丙本无。</note> <note n="0120006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120006">“制”，甲、乙、丙、丁本作“判”。</note> <note n="0121001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121001">“也”，底本作“也也”。</note> <note n="0121002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121002">“善”，底本作“善为”，據甲、乙、丙、丁本删。</note> <note n="0121003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121003">“曰”，乙本无。</note> <note n="0121004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121004">“也”，底本作“曰”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0121005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121005">“爱”，丁本作“受”。</note> <note n="0121006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121006">“则”，乙本无。</note> <note n="0121007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121007">“是”，丁本作“是本”。</note> <note n="0121008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121008">“住”，乙本无。</note> <note n="0121009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121009">“住”，丁本无。</note> <note n="0121010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121010">“无”，底本作“为”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0121011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121011">“倒”，丙、丁本作“到”。</note> <note n="0122001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122001">“存于”，底本作“存”，據甲、乙、丁本補。</note> <note n="0122002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122002">“乎”，甲本无。</note> <note n="0122003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122003">“无明”，甲本无，丙本作“无则”。</note> <note n="0122004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122004">“无”，丙本删。</note> <note n="0122005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122005">“法”，丁本无。</note> <note n="0122006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122006">“末”，底、甲、乙、丙、丁本作“本”，據僧肇《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第386页下。</note> <note n="0122007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122007">“其”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0122008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122008">“种”，底本作“重”。</note> <note n="0122009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122009">“料”，丁本作“断”。</note> <note n="0122010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122010">“简”，底本作“间”，據甲本改。</note> <note n="0122011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122011">“便”，甲、乙、丙、丁本作“使”。</note> <note n="0122012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122012">“止”，底本作“正”，丁本无，據甲本改。</note> <note n="0122013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122013">“即”，丙本无。</note> <note n="0123001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123001">“无乘”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0123002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123002">“身”，丁本作“耳”。</note> <note n="0123003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123003">“灭”，乙、丁本无。</note> <note n="0123004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123004">“久”，底本作“文”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0123005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123005">“脱”，甲、乙、丙、丁本无。</note> <note n="0123006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123006">“议”，丙本作“议義”。</note> <note n="0123007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123007">“所说”，乙本作“说所”。</note> <note n="0123008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123008">“也”，甲本无。</note> <note n="0123009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123009">“去”，丙本作“至”。</note> <note n="0123010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123010">“辨”，甲本作“办”。</note> <note n="0123011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123011">“花”，甲本作“花之”。</note> <note n="0123012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123012">“一切弟子神力去花……故使花若此”，乙本无。</note> <note n="0123013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123013">“天”，丁本作“天女”。</note> <note n="0123014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123014">“答”，底本作“答曰”，據甲、乙、丁本删。</note> <note n="0124001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124001">“法”，底本无，據甲、乙、丁本補。</note> <note n="0124002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124002">“不如法之”，乙本无。</note> <note n="0124003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124003">“出自仁”，底本作“自出人”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0124004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124004">“无”，乙本无。</note> <note n="0124005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124005">“戒”，甲、丙、丁本作“犯”，乙本作“戒犯”。</note> <note n="0124006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124006">“律”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0124007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124007">“无漏”，乙本无。</note> <note n="0124008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124008">“二”，乙本无。</note> <note n="0124009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124009">“意”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0125001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125001">“槃”，底本作“般”，據丙本改。</note> <note n="0125002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125002">“异”，乙本作“理”。</note> <note n="0125003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125003">“槃”，底本作“般”，據丙本改。</note> <note n="0125004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125004">“病”，甲本作“疾”。</note> <note n="0125005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125005">“止”，丙本作“正”。</note> <note n="0125006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125006">“种”，底、甲、乙、丙本作“重”，據丁本改。</note> <note n="0125007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125007">“辩”，甲本作“办”。</note> <note n="0125008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125008">“天以闻”，乙本无。</note> <note n="0126001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126001">“问”，甲、丙本作“答”。</note> <note n="0126002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126002">“子”，甲本作“自”。</note> <note n="0126003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126003">“如何”，甲本作“何如”。</note> <note n="0126004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126004">“而”，乙本无。</note> <note n="0126005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126005">“者”，丙本作“者何”。</note> <note n="0126006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126006">“文字也”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0126007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126007">“如”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0127001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127001">“痴”，乙本无。</note> <note n="0127002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127002">“上慢”，甲本作“慢上”，乙、丁本作“慢者”。</note> <note n="0127003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127003">“既”，甲本作“已”。</note> <note n="0127004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127004">“脱”，丙本作“解”。</note> <note n="0127005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127005">“入”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0127006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127006">“法门”，底本作“问”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0127007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127007">“证、不”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0127008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127008">“问”，丙本无。</note> <note n="0127009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127009">“正”，甲本作“亡”。</note> <note n="0127010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127010">“门”，底、甲本作“问”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0128001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128001">“薝蔔林，唯嗅薝蔔”，乙本无。</note> <note n="0128002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128002">“闻”，底本无，據甲、丙本補。</note> <note n="0128003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128003">“闻”，甲本无，丙本删。</note> <note n="0128004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128004">“声”，乙本无。</note> <note n="0128005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128005">“一”，丁本无。</note> <note n="0128006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128006">“香”，丙本作“止乘”。</note> <note n="0129001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129001">“声”，乙本无。</note> <note n="0129002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129002">“明”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0129003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129003">“此”，丙本无。</note> <note n="0129004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129004">“尙”，甲本无。</note> <note n="0129005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129005">“出”，底、甲、丙本作“出哉”，據乙、丁本删。</note> <note n="0129006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129006">“非”，乙本作“悲”。</note> <note n="0129007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129007">“未”，甲本作“味”。</note> <note n="0129008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129008">“未曾有难得之法。此四，明”，乙本无。</note> <note n="0129009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129009">“昼”，底本作“尽”，據甲、丙本改。</note> <note n="0129010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129010">“不”，乙本无。</note> <note n="0129011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129011">“法”，乙本无。</note> <note n="0129012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129012">“难得之法”，甲本无。</note> <note n="0129013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129013">“乐”，乙本作“乐常”。</note> <note n="0129014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129014">“声”，乙本无。</note> <note n="0130001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130001">“常”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0130002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130002">“赒”，丙本作“周”。</note> <note n="0130003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130003">“乏”，甲、乙本作“之”。</note> <note n="0130004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130004">“得”，甲本无。</note> <note n="0130005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130005">“法”字下乙本衍“此室有四大宝藏，众宝积满，赒穷济乏，求得无尽，是为六未曾有难得法”诸字。</note> <note n="0130006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130006">“无量”，底、甲本无，據丙本補。</note> <note n="0130007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130007">“诸”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0130008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130008">“士”，乙本作“土”。</note> <note n="0130009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130009">“真”，乙本作“乘”。</note> <note n="0130010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130010">“常”，乙本作“光”。</note> <note n="0130011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130011">“缘”，乙本无。</note> <note n="0130012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130012">“表”，丙本无。</note> <note n="0130013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130013">“尽”，丙本作“昼”。</note> <note n="0130014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130014">“<persName>佛</persName>”，丙本无。</note> <note n="0131001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131001">“弗”，丁本作“弗言”。</note> <note n="0131002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131002">“谁”，乙本作“虽”。</note> <note n="0131003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131003">“也”，丙本无。</note> <note n="0131004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131004">“不转”，乙本无。</note> <note n="0131005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131005">“相”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0131006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131006">“无所转也”，乙本作“也”。</note> <note n="0131007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131007">“来”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0131008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131008">“人”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0131009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131009">“止”，乙本作“至”。</note> <note n="0131010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131010">“相”，乙本作“于”。</note> <note n="0131011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131011">“转”，甲、丙本作“变”。</note> <note n="0131012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131012">“人”，甲本无。</note> <note n="0132001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132001">“问”，乙本作“闻”。</note> <note n="0132002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132002">“时”，甲本作“问”。</note> <note n="0132003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132003">“令”，甲本无。</note> <note n="0132004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132004">“令”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0132005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132005">“曰”，丙本作“言”。</note> <note n="0132006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132006">“非”，乙本无。</note> <note n="0132007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132007">“又”，甲本“有”。</note> <note n="0132008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132008">“非女”，乙本无。</note> <note n="0133001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133001">“以”，丙本作“已”。</note> <note n="0133002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133002">“说”，甲、乙、丙、丁本作“说诸”。</note> <note n="0133003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133003">“复身而问也”，乙本无。</note> <note n="0133004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133004">“在”，丁本无。</note> <note n="0133005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133005">“许”，丙本作“计”。</note> <note n="0133006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133006">“业”，底本作“葉”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0134001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0134001">“化所”，丁本作“所化”。</note> <note n="0134002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0134002">“言”，乙本无。</note> <note n="0134003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0134003">“其”，丙、丁本作“真”。</note> <note n="0134004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0134004">“道”，丁本无。</note> <note n="0134005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0134005">“当得”，乙本无。</note> <note n="0135001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0135001">“此”，乙本无。</note> <note n="0135002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0135002">“问”，乙本无。</note> <note n="0135003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0135003">“而”，底、丙本无，據甲本補。</note> <note n="0135004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0135004">“<persName>佛</persName>”，丙本无。</note> <note n="0135005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0135005">“曾已”，甲本作“已曾”。</note> <note n="0135006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0135006">“浅”，乙本无。</note> <note n="0135007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0135007">“生众”，底本作“众生”，據甲、丙本改。</note> <note n="0136001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136001">“上”，丁本无。</note> <note n="0136002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136002">“化”，丙本无。</note> <note n="0136003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136003">“故”，甲本作“故也”。</note> <note n="0136004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136004">“道”，丙本无。</note> <note n="0136005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136005">“<persName>佛</persName>”，丙本无。</note> <note n="0136006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136006">“道”，底、乙本无，據甲、丙、丁本補。</note> <note n="0136007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136007">“属”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0136008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136008">“也”，丁本无。</note> <note n="0136009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136009">“为得”，乙本无。</note> <note n="0136010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136010">“通”，丙本无。</note> <note n="0136011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136011">“通”，底本作“道”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0136012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136012">“非”，乙本无。</note> <note n="0136013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136013">“道”，乙本无。</note> <note n="0136014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136014">“道，非道为”，乙本无。</note> <note n="0136015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136015">“起”，丙、丁本作“赴”。</note> <note n="0136016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136016">“不以道为道”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0137001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137001">“齐”，乙本无。</note> <note n="0137002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137002">“平”，丙本作“乎”。</note> <note n="0137003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137003">“汉”，底本作“漠”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0137004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137004">“夫”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0137005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137005">“冲”，乙本作“中”。</note> <note n="0137006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137006">“虚”，底、乙、丁本作“虚冲”，據甲、丙本删。</note> <note n="0137007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137007">“谓”，甲本作“以”。</note> <note n="0137008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137008">“皆”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0137009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137009">“生”，甲、乙、丙、丁本作“生也”。</note> <note n="0138001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138001">“愚”，甲本作“遇”。</note> <note n="0138002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138002">“三”，乙本无。</note> <note n="0138003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138003">“惧”，甲本作“悭”。</note> <note n="0138004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138004">“而”，甲本无。</note> <note n="0138005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138005">“下”，乙本作“不”。</note> <note n="0138006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138006">“也”，底、乙、丙、丁本无，據甲本補。</note> <note n="0138007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138007">“声”，乙本无。</note> <note n="0139001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139001">“姓”，丙本作“性”。</note> <note n="0139002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139002">“殖”，丙本作“<g ref="#CB21723">󵓛</g>”。</note> <note n="0139003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139003">“羸”，乙本无。</note> <note n="0139004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139004">“姝”，甲、乙、丁本作“殊”。</note> <note n="0139005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139005">“病”，甲本作“宿”，乙、丙本作“病死”。</note> <note n="0139006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139006">“越”，底本作“超”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0139007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139007">“可”，乙本无。</note> <note n="0140001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140001">“正济，外道名”，乙本无。</note> <note n="0140002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140002">“悟”，丁本作“语”。</note> <note n="0140003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140003">“增”，丙本作“憎”。</note> <note n="0140004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140004">“知”，乙本无。</note> <note n="0140005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140005">“而邪”，乙、丙本无。</note> <note n="0140006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140006">“异”，丙本无。</note> <note n="0140007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140007">“门”，丙本作“问”。</note> <note n="0141001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141001">“初”，丙本作“劫”。</note> <note n="0141002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141002">“处”，乙本下衍“初禅二识住二禅三识”诸字。</note> <note n="0141003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141003">“住”，甲本作“住处”。</note> <note n="0141004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141004">“无”，丁本作“恼患无”。</note> <note n="0141005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141005">“壞”，底本作“怀”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0141006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141006">“壞”，甲本作“怀”。</note> <note n="0141007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141007">“壞”，甲本作“怀”。</note> <note n="0141008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141008">“壞”，甲、乙本作“怀”。</note> <note n="0141009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141009">“地”，底、乙本作“他”，據甲、丙、丁本改。</note> <note n="0141010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141010">“憎”，甲、丙本作“增”。</note> <note n="0141011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141011">“義云：九结也”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0142001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142001">“二”，乙、丙本作“此”。</note> <note n="0142002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142002">“生”，底、甲、乙、丙、丁本作“力”，據《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第392页上。</note> <note n="0142003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142003">“大”，底、甲、乙、丙、丁本作“人”，據《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第392页上。</note> <note n="0142004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142004">“也”，乙、丙本无。</note> <note n="0142005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142005">“悟始”，丙本作“始悟”。</note> <note n="0142006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142006">“生”，乙、丙本无。</note> <note n="0142007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142007">“也”，底、甲、乙、丙本无，據丁本補。</note> <note n="0142008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142008">“次”，甲本作“欲”。</note> <note n="0142009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142009">“初”，乙、丙本无。</note> <note n="0142010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142010">“求悟，悟则在生死”，乙本无。</note> <note n="0142011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142011">“生”，甲本作“生生”。</note> <note n="0143001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143001">“喩”，甲本作“喩也”。</note> <note n="0143002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143002">“得生”，甲本作“能生”，乙本作“得”。</note> <note n="0143003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143003">“见”，甲本无。</note> <note n="0143004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143004">“是”，乙本作“立是”。</note> <note n="0143005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143005">“宝”，甲、乙、丙本无。</note> <note n="0143006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143006">“诚”，乙本作“灭”。</note> <note n="0143007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143007">“反”，乙、丙本无。</note> <note n="0143008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143008">“文殊”，乙、丙本作“<name role="" type="person">文殊师利</name>”。</note> <note n="0144001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0144001">“永”，乙本作“求”。</note> <note n="0144002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0144002">“士”，乙本作“士事”。</note> <note n="0144003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0144003">“提”，甲、乙、丙本作“萨”。</note> <note n="0144004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0144004">“于”，甲、乙、丙本作“故于”。</note> <note n="0144005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0144005">“珍”，甲本作“珠”。</note> <note n="0144006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0144006">“<persName>世尊</persName>往昔说法……不求自得”，参见《大正藏》第9卷16页中，文字略有不同。</note> <note n="0144007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0144007">“想”，甲本作“相”。</note> <note n="0144008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0144008">“永”，乙本作“求”。</note> <note n="0144009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0144009">“永”，乙本作“求”。</note> <note n="0145001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145001">“畏”，甲本作“碍”。</note> <note n="0145002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145002">“二”，乙本无。</note> <note n="0145003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145003">“眷”，乙本作“春”。</note> <note n="0145004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145004">“奴”，乙本作“好”。</note> <note n="0145005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145005">“车”，乙本作“吏”。</note> <note n="0145006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145006">“眷”，乙本作“春”。</note> <note n="0145007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145007">“上”，甲本作“生”。</note> <note n="0145008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145008">“所”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0145009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145009">“眷”，乙本作“春”。</note> <note n="0145010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145010">“偈”，甲本作“竭”。</note> <note n="0145011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145011">“眷”，乙本作“春”。</note> <note n="0146001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0146001">“悲”，底、甲、乙、丙、丁本作“恋”，據《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第393页中。</note> <note n="0146002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0146002">“情”，底、乙、丙、丁本作“性”，據甲本改。</note> <note n="0146003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0146003">“子”，底、甲本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0146004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0146004">“也”，甲本无。</note> <note n="0146005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0146005">“舍”，丙本作“捨”。</note> <note n="0147001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147001">“意”，甲本作“竟”。</note> <note n="0147002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147002">“总”，甲本作“物”。</note> <note n="0147003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147003">“解”，甲本作“解脱”。</note> <note n="0147004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147004">“热”，甲本作“执”。</note> <note n="0147005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147005">“八”，甲本作“严八”。</note> <note n="0147006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147006">“积”，甲本作“即”。</note> <note n="0148001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148001">“多”，甲本无。</note> <note n="0148002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148002">“身心”，甲、丙本作“真身”。</note> <note n="0148003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148003">“也”，丙本无。</note> <note n="0148004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148004">“身戒”，甲本作“身戒身戒”。</note> <note n="0148005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148005">“贼”，甲本作“贱”。</note> <note n="0148006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148006">“与”，丙本作“以”。</note> <note n="0149001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149001">“净”，底、甲、乙、丙、丁本无，據文意補。</note> <note n="0149002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149002">“化”，丙本无。</note> <note n="0149003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149003">“二”，底、甲、乙、丙、丁本无，據文意補。</note> <note n="0149004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149004">“死”，甲本无。</note> <note n="0149005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149005">“动”，底本作“种”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0149006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149006">“後”，甲、丙本作“复”。</note> <note n="0150001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0150001">“服”，底、乙本作“复”，據甲、丙、丁本改。</note> <note n="0150002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0150002">“四”，丙本无。</note> <note n="0150003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0150003">“刀”，丙本作“力”。</note> <note n="0150004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0150004">“加”，丙本作“迦”。</note> <note n="0150005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0150005">“恼”，甲本无。</note> <note n="0150006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0150006">“谓”，甲本作“为”。</note> <note n="0150007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0150007">“为”，底、挍本作“雨”，據僧肇《注维摩诘经》卷第7改，见《大正藏》第38卷第396页上。</note> <note n="0151001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0151001">“钩”，底本作“勾”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0151002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0151002">“为”，甲本无。</note> <note n="0151003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0151003">“无”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0152001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152001">“已”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0152002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152002">“今欲”，甲本作“今”，丙本作“令欲”。</note> <note n="0152003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152003">“有”，甲本作“又”。</note> <note n="0152004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152004">“二法”，丙本无。</note> <note n="0152005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152005">“实立”，丙本无。</note> <note n="0152006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152006">“是”，底本作“为”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0152007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152007">“返”，底、甲、乙、丙、丁本作“反”，同“返”。</note> <note n="0152008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152008">“甚”，甲本作“堪”。</note> <note n="0152009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152009">“德”，甲本作“得”。</note> <note n="0153001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153001">“知”，甲本作“如”。</note> <note n="0153002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153002">“下”，甲本作“不”。</note> <note n="0153003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153003">“皆”，底、甲、乙、丙、丁本无，據《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第397页上。</note> <note n="0153004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153004">“不受”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0153005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153005">“性”，甲本作“情”。</note> <note n="0153006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153006">“是”，底本作“见”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0153007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153007">“见”，底本作“不”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0154001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154001">“无动”，丙本无。</note> <note n="0154002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154002">“相”，底本作“想”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0154003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154003">“者”，甲本作“者言”。</note> <note n="0154004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154004">“臂”，甲本作“譬”。</note> <note n="0154005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154005">“臂”，甲本作“譬”。</note> <note n="0154006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154006">“不”，甲本作“不不”。</note> <note n="0155001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155001">“则”，甲本无。</note> <note n="0155002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155002">“二”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0155003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155003">“平”，甲、丙本无。</note> <note n="0155004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155004">“流”，甲本无。</note> <note n="0155005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155005">“直”，丙本作“真”。</note> <note n="0155006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155006">“故”，丙本无。</note> <note n="0155007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155007">“二”，甲本作三。</note> <note n="0155008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155008">“即”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0155009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155009">“间”，底、乙、丁本无，據甲、丙本補。</note> <note n="0155010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155010">“无入”，甲本无。</note> <note n="0156001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156001">“世”，丙本无。</note> <note n="0156002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156002">“妄”，甲本无。</note> <note n="0156003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156003">“缚”，甲本作“傅”。</note> <note n="0156004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156004">“故”，丙本无。</note> <note n="0156005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156005">“不尽”，甲本无。</note> <note n="0156006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156006">“无”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0156007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156007">“者”，甲本无。</note> <note n="0156008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156008">“待”，甲本作“侍”。</note> <note n="0156009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156009">“故”，丙本无。</note> <note n="0157001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157001">“中”，丙本作“中如”。</note> <note n="0157002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157002">“异”，底本作“相”，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0157003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157003">“是”，甲本无。</note> <note n="0157004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157004">“际”，丁本作“际际”。</note> <note n="0157005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157005">“性”，甲本作“法”。</note> <note n="0157006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157006">“进”，丙本作“集”。</note> <note n="0158001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158001">“昧”，甲本作“昧不”。</note> <note n="0158002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158002">“身，<persName>佛</persName>”，底本作“<persName>佛</persName>，身”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0158003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158003">“迹”，底本作“著”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0158004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158004">“入”，底本作“土”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0159001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159001">“则”，甲本作“即”。</note> <note n="0159002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159002">“动”，底本作“种”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0159003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159003">“动”，底本无，據甲、丙本補。</note> <note n="0159004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159004">“行”，乙、丁本作“行離动为行”。</note> <note n="0159005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159005">“动”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0159006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159006">“则”，甲本作“即”。</note> <note n="0159007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159007">“于”，甲本作“有”。</note> <note n="0159008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159008">“得”，底本作“取”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0159009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159009">“有”，甲本作“为”。</note> <note n="0160001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160001">“想”，甲、丙、丁本作“相”。</note> <note n="0160002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160002">“无”，甲本无。</note> <note n="0160003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160003">“缚”，底本作“解”，據甲、乙、丙、丁本改。</note> <note n="0160004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160004">“王”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0160005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160005">“眼”，甲本无。</note> <note n="0160006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160006">“文殊”，甲本作“<name role="" type="person">文殊师利</name>”。</note> <note n="0161001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161001">“示”，甲本作“尔”。</note> <note n="0161002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161002">“门”，甲本作“问”。</note> <note n="0161003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161003">“二”，甲本无。</note> <note n="0161004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161004">“言”，底本无，據甲、乙、丙、丁本補。</note> <note n="0161005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161005">“静”，甲本作“静名”。</note> <note n="0161006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161006">“诘”，丙本作“诸”。</note> <note n="0161007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161007">“言”，甲本无。</note> <note n="0161008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161008">“于”，底、挍本无，據《註维摩诘经》補，见《大正藏》第38卷第399页下。</note> <note n="0161009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161009">“待”，甲本作“侍”。</note> <note n="0162001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162001">“益”，甲本至此止。</note> <note n="0162002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162002">“<persName>佛</persName>”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0162003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162003">“以”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0162004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162004">“大”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0162005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162005">“身”，丙、丁本作“身也”。</note> <note n="0162006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162006">“诫”，丁本作“灭”。</note> <note n="0163001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163001">“净”，丙本作“法”。</note> <note n="0163002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163002">“出入”，丙、丁本作“入出”。</note> <note n="0163003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163003">“唯”，底、挍本作“维”，據《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第400页上。</note> <note n="0163004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163004">“睹”，乙本作“都”，丁本作“都睹”。</note> <note n="0163005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163005">“期”，底本作“其”，乙本作“斯”，據丙、丁本改。</note> <note n="0163006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163006">“此”，丙本无。</note> <note n="0163007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163007">“现”，底本作“睹”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0164001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164001">“皆”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0164002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164002">“者”，底、乙本无，據丙、丁本補。</note> <note n="0164003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164003">“也”，乙、丙、丁本无。</note> <note n="0164004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164004">北新1274至此止。</note> <note n="0164005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164005">北1143自此始。</note> <note n="0164006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164006">“睹”，丁本作“都”。</note> <note n="0164007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164007">“二”，丁本作“二乘”。</note> <note n="0164008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164008">“彼”，丙本无。</note> <note n="0165001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165001">“卑”，丁本作“界”。</note> <note n="0165002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165002">“初”，底本作“初礼”，據乙、丙、丁本删。</note> <note n="0165003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165003">“到”，丙本无。</note> <note n="0165004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165004">“幷”，丙本作“普”。</note> <note n="0165005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165005">“处”，丙、丁本作“许”。</note> <note n="0165006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165006">“问”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0165007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165007">“大”，丙本无。</note> <note n="0166001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166001">“第”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0166002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166002">“姓”，丁本作“性”。</note> <note n="0166003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166003">“尼”，丙本无。</note> <note n="0166004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166004">“闻”，丙本无。</note> <note n="0167001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167001">“汝”，丙本作“汝身”。</note> <note n="0167002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167002">“者”，底、乙、丁本作“道”，據丙本改。</note> <note n="0167003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167003">“莫”，丙本无。</note> <note n="0167004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167004">“快”，底本作“决”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0168001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168001">“熏”，底本作“重”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0168002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168002">“量”，丁本无。</note> <note n="0168003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168003">“尽”，底本作“量”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0169001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169001">“是”，底本作“尽”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0169002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169002">“快”，丙本作“决”。</note> <note n="0169003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169003">“作化”，底、丙本作“化作”，據乙、丁本。</note> <note n="0169004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169004">“如”，丁本无。</note> <note n="0170001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170001">“又”，丁本作“文”。</note> <note n="0170002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170002">“终”，丙、丁本作“终生”。</note> <note n="0170003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170003">“即”，丁本无。</note> <note n="0171001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171001">“得”，丁本无。</note> <note n="0171002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171002">“明”，底本作“相”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0171003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171003">“名犯。开故”，丁本无。</note> <note n="0171004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171004">“也”，丙本无。</note> <note n="0172001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172001">“赞”，底本作“诸”，據乙、丙本改。</note> <note n="0172002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172002">“赞述。文二，此初”，丁本无。</note> <note n="0172003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172003">“<persName>佛</persName>”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0172004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172004">“迹有参差”，丙本无。</note> <note n="0172005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172005">“深”，丁本作“多”。</note> <note n="0172006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172006">“德”，底本作“得”，乙本作“得德”，據丙、丁本改。</note> <note n="0172007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172007">“释”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0173001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173001">“问”，底本作“闻”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0173002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173002">“众”，丁本无。</note> <note n="0173003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173003">“也”，丁本无。</note> <note n="0174001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174001">“则”，底本删，據乙、丙、丁本保留。</note> <note n="0174002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174002">“则”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0174003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174003">“行”，丁本作“得”。</note> <note n="0174004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174004">“目”，丙本作“自”。</note> <note n="0175001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175001">“斯”，乙、丙、丁本作“期”。</note> <note n="0175002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175002">“之”，丙本无。</note> <note n="0175003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175003">“遣”，乙、丁本作“遣遣”。</note> <note n="0175004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175004">“化”，底本作“礼”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0175005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175005">“侍”，底本作“待”，據乙、丙、丁本。</note> <note n="0175006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175006">“语”，丙本无。</note> <note n="0175007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175007">“神”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0176001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176001">“座”，底本作“坐”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0176002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176002">“座”，底本作“坐”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0176003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176003">“必结”，丙本无。</note> <note n="0176004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176004">“慰”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0177001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177001">“令”，底本作“今”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0177002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177002">“处”，底本作“应”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0177003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177003">“力”，丙本无。</note> <note n="0177004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177004">“此”，丙本无。</note> <note n="0178001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178001">“知”，丙作“知一”。</note> <note n="0178002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178002">“人”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0178003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178003">“初”，丙本作“袧”。</note> <note n="0178004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178004">“有”，底、丙本作“又”，據乙、丁本改。</note> <note n="0178005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178005">“菩萨”，丙作“菩提”。</note> <note n="0179001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179001">“密”，丙作“蜜”。</note> <note n="0179002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179002">“作”，丁本无。</note> <note n="0179003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179003">“有”，丁本无。</note> <note n="0179004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179004">“尔”，丙作“企”。</note> <note n="0179005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179005">“而”，底本作“如”。丙作“而”。</note> <note n="0179006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179006">“比”，丁本作“化”。</note> <note n="0179007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179007">“人”，丙、丁本无。</note> <note n="0180001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180001">“园林以眼根通道”，丁本无。</note> <note n="0180002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180002">“为”，乙、丙、丁本作“故为”。</note> <note n="0181001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181001">“情”，乙、丙、丁本作“情欲”。</note> <note n="0181002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181002">“或”，丙本作惑。</note> <note n="0181003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181003">“或”，丙本作惑。</note> <note n="0181004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181004">“或”，丙本作惑。</note> <note n="0181005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181005">“或”，丙本作惑。</note> <note n="0181006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181006">“以”，乙、丙、丁本无。</note> <note n="0181007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181007">“诸”，底本作“语”，據丙、丁本改。</note> <note n="0181008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181008">“<persName>佛</persName>”，丙、丁本无。</note> <note n="0181009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181009">“好”，丙、丁本作“妙”。</note> <note n="0181010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181010">“生”，底本作“土”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0181011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181011">“耳”，丙本作“身”。</note> <note n="0181012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181012">“干”，丙作“干耳”。</note> <note n="0182001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182001">“空”，丙作“地”。</note> <note n="0182002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182002">“干”，丙作“千”。</note> <note n="0182003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182003">“周”，底、丙本作“同”。</note> <note n="0182004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182004">“言”，乙、丙、丁本作“云”。</note> <note n="0182005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182005">“觉”，丙本作“觉也”。</note> <note n="0182006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182006">“若我”，丙本作“我若”。</note> <note n="0183001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183001">“言”，底本无，據乙、丙本補。</note> <note n="0183002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183002">“劝”，丙、丁本作“劝人”。</note> <note n="0183003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183003">“间”，底本作“闻”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0183004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183004">“想”，丁本作“相”。</note> <note n="0183005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183005">“士”，丙、丁本无。</note> <note n="0184001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184001">“土”，乙、丙、丁本作“国”。</note> <note n="0184002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184002">“谓”，丙、丁本作“为”。</note> <note n="0184003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184003">“伪”，乙、丙、丁本作“为”。</note> <note n="0184004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184004">“谓”，底本作“为”，據丙、丁本改。</note> <note n="0184005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184005">“科次”，丙本作“料决”，丁本作“料”。</note> <note n="0184006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184006">“倦”，底、丙本作“倦”，據文意改。</note> <note n="0185001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185001">“其”，底本作“斯”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0185002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185002">“已”，丙、丁本作“以”。</note> <note n="0185003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185003">“观”，乙、丙、丁本作“观也”。</note> <note n="0186001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186001">“波”，丙本作“彼”。</note> <note n="0186002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186002">“波”，丙本作“彼”。</note> <note n="0186003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186003">“因”，丙、丁本作“贼”。</note> <note n="0186004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186004">“精”，底本作“积”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0186005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186005">“相”，底本作“想”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0186006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186006">“世”，丙、丁本作“世间”。</note> <note n="0186007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186007">“壞”，丁本作“怀”。</note> <note n="0187001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187001">“壞”，丙、丁本作“怀”。</note> <note n="0187002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187002">“忘”，底本作“妄”，據丁本改。</note> <note n="0187003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187003">“密”，丙本作“蜜”。</note> <note n="0187004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187004">“音”，丁本作“意”。</note> <note n="0187005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187005">“云”，丙本作“之”。</note> <note n="0187006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187006">“密”，丙本作“蜜”。</note> <note n="0187007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187007">“无”，丙本作“天”。</note> <note n="0187008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187008">“深”，底本作“除”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0187009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187009">“导”，丁本无。</note> <note n="0188001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188001">“壞”，丙本作“怀”。</note> <note n="0188002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188002">“废”，丙、丁本作“庆”。</note> <note n="0188003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188003">“相”，底本作“想”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0188004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188004">“无起者”，丁本无。</note> <note n="0188005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188005">“倒”，丙本作“例”。</note> <note n="0188006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188006">“苦”，丙本作“菩萨”。</note> <note n="0188007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188007">“倒”，丙、丁本作“例”。</note> <note n="0188008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188008">“喧”，底、乙、丙本作“暄”，據文意改。</note> <note n="0189001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189001">“诸”，底本作“之”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0189002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189002">“行”，底本作“生”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0189003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189003">“性”，丙、丁本作“情”。</note> <note n="0189004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189004">“牢”，丙本作“劳”。</note> <note n="0189005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189005">“法，是”，底本作“行”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0189006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189006">“法”，乙本无。</note> <note n="0189007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189007">“为”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0189008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189008">“直”，丙本作“真”。</note> <note n="0189009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189009">“行”，丙本无。</note> <note n="0189010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189010">“明”，底本作“相”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0190001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190001">“知”，丙本作“之”。</note> <note n="0190002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190002">“病”，丁本无。</note> <note n="0190003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190003">“病”，丙本作“病为”。</note> <note n="0190004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190004">“士”，丙本作“争”。</note> <note n="0190005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190005">“法”，丙本无。</note> <note n="0190006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190006">“道”，丁本无。</note> <note n="0191001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191001">“<persName>佛</persName>”，丙本作“<persName>佛</persName>而”。</note> <note n="0191002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191002">“亡”，丙本作“云”。</note> <note n="0191003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191003">“之”，底本作“觉”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0191004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191004">“以”，丙、丁本无。</note> <note n="0191005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191005">“失”，丙本无。</note> <note n="0191006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191006">“伪者同伪”，丙本无。</note> <note n="0192001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192001">“色”，丙本无。</note> <note n="0192002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192002">“非”，丙本无。</note> <note n="0192003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192003">“之”，丙、丁本作“之情”。</note> <note n="0192004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192004">“太”，丙本作“大”。</note> <note n="0192005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192005">“岸”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0192006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192006">“相”，丙本作“相太”。</note> <note n="0192007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192007">“泯”，丙、丁本作“灭”。</note> <note n="0192008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192008">“不以此”，丙、丁本无。</note> <note n="0193001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0193001">“能”，丁本作“能灭”。</note> <note n="0193002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0193002">“实”，丙本作“真”。</note> <note n="0193003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0193003">“相”，丙、丁本作“无”。</note> <note n="0193004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0193004">“于”，底本作“相”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0194001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194001">“与”，底本作“有”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0194002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194002">“泊”，丙、丁本作“怕”。</note> <note n="0194003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194003">“迹”，丙、丁本作“陆”。</note> <note n="0194004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194004">“没”，丁本作“灭”。</note> <note n="0194005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194005">“義”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0194006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194006">“義”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0195001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195001">“今”，丙、丁本无。</note> <note n="0195002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195002">“成”，丙本作“咸”。</note> <note n="0195003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195003">“若”，丁本作“若观”。</note> <note n="0195004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195004">“我”，僧肇《注维摩诘经》作“何”，见《大正藏》第38卷第412页下。</note> <note n="0196001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196001">“败壞”，丙本作“怀败”，丁本作“壞败”。</note> <note n="0196002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196002">“应”，丙本作“摩”。</note> <note n="0197001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197001">“无”，底、乙、丙、丁本作“不”，據上下文意及《大正藏》改。</note> <note n="0197002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197002">“令”，丙本作“今”。</note> <note n="0197003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197003">“所”，底本作“心”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0197004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197004">“净名”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0197005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197005">“从”，丁本无。</note> <note n="0197006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197006">“阎”，丙本作“暗”。</note> <note n="0198001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198001">“凌”，丙、丁本作“陵”。</note> <note n="0198002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198002">“戏遊”，丙本作“遊戏”。</note> <note n="0198003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198003">“土”，丙本作“至”。</note> <note n="0198004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198004">“返”，丙本作“反”。</note> <note n="0198005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198005">“神”，丙、丁本作“大”。</note> <note n="0199001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199001">“入”，丙本无。</note> <note n="0199002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199002">“<persName>佛</persName>”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0199003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199003">“世”，丙本无，丁本作“界”。</note> <note n="0199004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199004">“等”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0200001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200001">“下”，乙本无。</note> <note n="0200002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200002">“闻”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0200003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200003">“闻”，底本无，據丙、丁本補。</note> <note n="0200004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200004">“値”，丙本作“俱”。</note> <note n="0200005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200005">“于”，底本作“于于”，據乙、丙、丁本删。</note> <note n="0200006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200006">“持”，丙本作“侍”。</note> <note n="0201001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201001">“此”，丙、丁本无。</note> <note n="0201002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201002">“议”，丙本作“仪”。</note> <note n="0201003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201003">“弘经”，乙本无。</note> <note n="0201004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201004">“益”，底本作“尽”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0201005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201005">“方”，丙本作“万”。</note> <note n="0201006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201006">“包”，丁本作“色”。</note> <note n="0201007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201007">“微”，丙、丁本作“彻”。</note> <note n="0202001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202001">“冥”，丙、丁本作“莫”。</note> <note n="0202002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202002">“之”，底本作“人”，乙本作“又持”，據丙、丁本改。</note> <note n="0202003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202003">“吾”，丙、丁本作“五”。</note> <note n="0202004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202004">“行本，所以誓修。”至“此经廣说过去”，乙本无。</note> <note n="0202005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202005">“深”，底本作“涂”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0202006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202006">“若”，丙、丁本作“或”。</note> <note n="0203001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203001">“问”，丙、丁本作“闻”。</note> <note n="0203002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203002">“至”，底、乙、丙、丁本作“之”據《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第414页下。</note> <note n="0203003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203003">“优”，丙、丁本作“优義”。</note> <note n="0203004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203004">“养”，丙、丁本作“于”。</note> <note n="0203005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203005">“时，世”，底、乙本作“是时”，據丙本改。</note> <note n="0203006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203006">“劫曰莊严”，丁本无。</note> <note n="0204001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204001">“直”，丙本作“真”。</note> <note n="0204002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204002">“道”，丙本作“遒”。</note> <note n="0204003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204003">“<persName>佛</persName>”，丙本无。</note> <note n="0204004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204004">“健”，丙本作“楗”。</note> <note n="0204005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204005">“像宝”，丁本无。</note> <note n="0204006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204006">按：臣宝、兵神宝，在七宝中实为一宝。</note> <note n="0204007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204007">“此”，丙本无。</note> <note n="0204008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204008">“坐”，丙本无。</note> <note n="0205001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205001">“空”，丙本作“定”。</note> <note n="0205002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205002">“之”，丙、丁本无。</note> <note n="0205003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205003">“六，示”，乙、丙、丁本作“下六”。</note> <note n="0205004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205004">“体”，底本作“身”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0205005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205005">“明”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0205006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205006">“尼”，底、乙本无，據丙、丁本補。</note> <note n="0206001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206001">“非”，丙本作“非名”。</note> <note n="0206002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206002">“乘”，底、乙、丙、丁本作“业”，據《註维摩诘经》改，见《大正藏》第38卷第415页下。</note> <note n="0206003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206003">“廣”，乙、丙、丁本作“演”。</note> <note n="0206004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206004">“寿”，丙、丁本作“寿者”。</note> <note n="0207001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207001">“道法身果”，丙、丁本无。</note> <note n="0207002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207002">“救”，底本作“灭”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0207003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207003">“者”，丁本无。</note> <note n="0207004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207004">“权”，丙本作“摧”。</note> <note n="0207005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207005">“三世”，底本作“世界”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0207006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207006">“虽”，丙本无。</note> <note n="0207007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207007">“差”，丙、丁本作“差也”。</note> <note n="0207008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207008">“说”，丙本作“脱”。</note> <note n="0207009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207009">“法”，丙、丁本无。</note> <note n="0208001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208001">“除邪执”，乙本作“邪除执”，丙、丁本作“除邪报”。</note> <note n="0208002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208002">“简”，底本作“间”，乙本作“以间”，據丙、丁本改。</note> <note n="0208003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208003">“执”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0208004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208004">“文”，乙、丙本作“又”。</note> <note n="0208005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208005">“依”，丙、丁本作“依于”。</note> <note n="0208006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208006">“简”，丙本作“间”。</note> <note n="0208007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208007">“者”，底、挍本无，據文意補。</note> <note n="0209001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209001">“从缘而有”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0209002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209002">“归”，底本作“从”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0209003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209003">“灭”，乙本无。</note> <note n="0209004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209004">“生”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0209005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209005">“始终常灭”，丙本无。</note> <note n="0209006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209006">“有”，丙、丁本无。</note> <note n="0209007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209007">“生”，丙、丁本无。</note> <note n="0209008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209008">“灭”，丙本无。</note> <note n="0209009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209009">“天帝，王子月盖”，乙本作“月盖王”。</note> <note n="0209010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209010">“从药王<persName>佛</persName>”，底、乙、丙本无，據《註维摩诘经》補，见《大正藏》第14卷第556页下。</note> <note n="0209011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209011">“智”，丙、丁本作“智闻”。</note> <note n="0210001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210001">“衣”，丙本作“夜”。</note> <note n="0210002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210002">“欣”，丙本作“顺”。</note> <note n="0210003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210003">“明”，底本作“相”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0210004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210004">“随而”，丙、丁本作“而随”。</note> <note n="0211001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0211001">“当”，丁本作“常”。</note> <note n="0211002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0211002">“供养”，底、乙本无，據丙、丁本補。</note> <note n="0211003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0211003">“再三，故云嘱累”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0211004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0211004">“中”，丙本无。</note> <note n="0211005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0211005">“付”，丙、丁本无。</note> <note n="0211006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0211006">“文”，丙、丁本无。</note> <note n="0211007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0211007">“当”，底本作“常”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0211008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0211008">“辈”，底本作“背”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0212001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212001">“二”，丙本作“一”。</note> <note n="0212002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212002">“简”，丙、丁本作“以闻”。</note> <note n="0212003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212003">“得”，丙本作“德”。</note> <note n="0212004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212004">“菩萨”，丙、丁本无。</note> <note n="0212005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212005">“文”，底本无，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0212006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212006">“轻”，底本作“轻轻”，據乙、丙、丁本删。</note> <note n="0213001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213001">“壞”，丙、丁本作“怀”。</note> <note n="0213002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213002">“要”，丙、丁本作“恶”。</note> <note n="0213003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213003">“文”，丙、丁本无。</note> <note n="0213004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213004">“初领旨，二”，丙、丁本无。</note> <note n="0213005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213005">“诸”，底本作“者”，據乙、丙、丁本改。</note> <note n="0213006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213006">“言”，丙、丁本无。</note> <note n="0214001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0214001">“野”，底本错後未改，據乙、丙、丁本補。</note> <note n="0214002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0214002">“率”，丙、丁本作“率尔”。</note> <note n="0214003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0214003">“拥”，丙本作“权”。</note> <note n="0214004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0214004">底本尾有题记两行，“癸卯年三月十日灵图寺僧苾刍道廣故记之耳”，“癸年三月一日曹僧政和尙说经已，至四月尽说了”。乙本尾有题记一行，“乙丑年二月十四日”。</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0084a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0084a0801">欢【CB】，劝【藏外】</note> <note n="0129a1001" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="ZW03.0129a10.02" target="#nkr_note_add_0129a1001">等【CB】【大-CB】，谓【藏外】</note> <note n="0158a2001" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="ZW03.0158a20.09" target="#nkr_note_add_0158a2001">业【CB】，善【藏外】</note> <note n="0204a2201" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="ZW03.0204a22.09" target="#nkr_note_add_0204a2201">摅【CB】，據【藏外】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>